Γύρισα πριν από λίγο από το γραφείο. Το σπίτι είναι ήσυχο. Όλοι κοιμούνται. Έχω ανάψει τα κεράκια μου και, όπως σχεδόν κάθε βράδυ, έχω πάρει ένα βιβλίο στα χέρια μου πριν πέσω για ύπνο.

Απόψε διαβάζω το «Γραμμένο στο σώμα» της Jeanette Winterson.

Ένα μυθιστόρημα για τον έρωτα, το σώμα και την επιθυμία. Η αφηγήτρια ή ο αφηγητής δεν έχει όνομα. Δεν μαθαίνουμε ούτε το φύλο του. Ξέρουμε μόνο ότι ερωτεύεται μια γυναίκα.

Και σκέφτομαι πόσο ενδιαφέρον είναι ότι, ακόμη κι όταν διαβάζουμε μια ιστορία αγάπης, αναζητούμε σχεδόν αυτόματα το φύλο των ανθρώπων για να καταλάβουμε τι είδους έρωτας είναι.

Σαν να μην αρκεί ο ίδιος ο έρωτας.

Κάπως έτσι έφτασα να σκέφτομαι τη σεξουαλική ρευστότητα των γυναικών.

Μπορεί μια γυναίκα να έχει ερωτευτεί άντρες σε όλη της τη ζωή και στα σαράντα, στα πενήντα ή στα εξήντα της να ερωτευτεί μια γυναίκα;

Μπορεί να ανακαλύψει μια επιθυμία που δεν είχε αναγνωρίσει ποτέ προηγουμένως;

Και αν συμβεί αυτό, τι σημαίνει για όσα έζησε μέχρι τότε;

Η ψυχολόγος Lisa Diamond μελέτησε για χρόνια τη σεξουαλική ρευστότητα και ανέδειξε κάτι εξαιρετικά ενδιαφέρον: για ορισμένες γυναίκες η ερωτική και σεξουαλική έλξη μπορεί να μεταβάλλεται μέσα στον χρόνο, χωρίς αυτό να ακυρώνει τις προηγούμενες εμπειρίες ή την ταυτότητά τους.

Δεν σημαίνει ότι όλες οι γυναίκες είναι σεξουαλικά ρευστές. Ούτε ότι ο σεξουαλικός προσανατολισμός είναι ζήτημα επιλογής.

Σημαίνει ότι η ανθρώπινη επιθυμία δεν ακολουθεί πάντοτε τις κατηγορίες με τις οποίες προσπαθούμε να την περιγράψουμε.

Και εδώ υπάρχει κάτι που με απασχολεί ιδιαίτερα ως ψυχολόγο.

Για αιώνες μάθαμε στις γυναίκες πώς να γίνονται αντικείμενα επιθυμίας. Πολύ λιγότερο τις ενθαρρύναμε να αναρωτηθούν τι επιθυμούν οι ίδιες.

Να είναι όμορφες. Να είναι ελκυστικές. Να επιλέγονται. Να ανταποκρίνονται στις προσδοκίες.

Αλλά πόσο χώρο αφήσαμε στην επιθυμία τους να υπάρξει χωρίς ντροπή, χωρίς ενοχή, χωρίς την υποχρέωση να εξηγηθεί;

Μια γυναίκα μπορεί να γνωρίζει από πολύ νωρίς ποιον ερωτεύεται. Μια άλλη μπορεί να ανακαλύπτει διαφορετικές πλευρές της σεξουαλικότητάς της μεγαλώνοντας.

Καμία από τις δύο δεν είναι περισσότερο ελεύθερη, περισσότερο ώριμη ή περισσότερο αυθεντική εξαιτίας του προσανατολισμού της.

Και βέβαια, η σεξουαλική ρευστότητα δεν είναι αποτέλεσμα της καταπίεσης των γυναικών. Εκείνο που μπορεί να επηρεάσει η καταπίεση είναι η δυνατότητα να αναγνωρίσουν και να εκφράσουν με ασφάλεια την επιθυμία τους.

Σκέφτομαι, λοιπόν, πόσες φορές μια γυναίκα μπορεί να μπερδέψει αυτό που πραγματικά θέλει με αυτό που έμαθε ότι οφείλει να θέλει.

Και πόσο δύσκολο μπορεί να είναι να αναρωτηθεί, ακόμη και μέσα της, αν αυτό που αισθάνεται χωρά στην εικόνα που έχει δημιουργήσει για τον εαυτό της.

Δεν χρειάζεται κάθε επιθυμία να γίνει πράξη. Ούτε κάθε έρωτας να αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο αυτοπροσδιοριζόμαστε.

Χρειάζεται, όμως, να μπορούμε να αναγνωρίζουμε όσα αισθανόμαστε χωρίς να τα αντιμετωπίζουμε σαν κάτι που πρέπει να διορθώσουμε.

Κλείνω το βιβλίο και κοιτάζω τα κεράκια που έχουν σχεδόν λιώσει.

Και μένω με μια σκέψη.

Πόσα πράγματα γνωρίζουμε πραγματικά για την επιθυμία μας και πόσα απλώς δεν μας επιτράπηκε ποτέ να αναρωτηθούμε;

Καληνύχτα.

* Written on the Body (1992) Jeanette Winterson.