Περί μυθοπλασίας – Κεφάλαιο 12 – β’ μέρος
Γράφει ο δημοσιογράφος – συγγραφέας Γιάννης Ζυγούλης
12.5 Πολλαπλές οπτικές γωνίες
Ένα από τα δυσκολότερα είδη γραφής στη λογοτεχνία είναι οι πολλές οπτικές γωνίες. Αν το επιλέξετε, θα πρέπει να γράψετε μια ενιαία και συνεκτική ιστορία την οποία θα αφηγηθούν διαφορετικές προσωπικότητες με διαφορετικά κίνητρα. Και μάλιστα αυτή η ιστορία θα πρέπει να είναι και συναρπαστική ώστε να μαγνητίσει τον αναγνώστη. Σε μερικούς αναγνώστες δεν αρέσει αυτό το είδος γραφής. Αλλά και μερικοί συγγραφείς το αποφεύγουν. Αν όμως αισθάνεστε έτοιμοι για την πρόκληση, δείτε μερικές απλές συμβουλές:
Μελετήστε καλά την ιστορία σας
Για ποιο λόγο θέλετε να πείτε την ιστορία σας με πολλές οπτικές γωνίες; Έχει νόημα αυτό το είδος γραφής για τη δική σας ιστορία; Πριν ξεκινήσετε και πριν λάβετε τις αποφάσεις σας, μελετήστε καλά τον μύθο σας. Οι πολλαπλές απόψεις στην αφήγηση είτε αλληλοσυμπληρώνονται είτε συγκρούονται κι αυτό είναι ιδιαίτερα χρήσιμο για την ιστορία σας. Επίσης οι διαφορετικές οπτικές δίνουν περισσότερες πληροφορίες και διευρύνουν την εικόνα που βλέπει ο αναγνώστης. Αλλά από την άλλη πλευρά, ο αναγνώστης δυσκολεύεται να ταυτιστεί με πολλούς αφηγητές.Η μοναδικότητα του πρωταγωνιστή χάνεται και η σχέση με τον αναγνώστη αδυνατίζει.
Συνεχίστε μέχρι το τέλος
Αν επιλέξετε αυτό το είδος θα έχετε κάποιους περιορισμούς στον χώρο και τον χρόνο καθώς θα πρέπει να αφηγηθείτε όσα βλέπει κι ακούει ο ήρωάς σας. Δυστυχώς αυτό δεν αλλάζει και δεν μπορείτε ξαφνικά να γίνετε «παντογνώστης αφηγητής». Δεν μπορείτε να εξιστορείτε γεγονότα ως χαρακτήρας «Α» και ταυτόχρονα να γνωρίζετε τι αισθάνεται ή τι φοβάται ο χαρακτήρας «Β».
Διακριτοί χαρακτήρες
Οι χαρακτήρες σας πρέπει να είναι απολύτως διακριτοί κι αυτό να είναι εμφανές με την πρώτη ματιά. Επίσης πρέπει να έχουν διαφορετική άποψη για τα γεγονότα διότι αλλιώς δεν υπάρχει λόγος να χρησιμοποιήσετε την τεχνική με τις πολλαπλές αφηγήσεις. Οι πρωταγωνιστές σας για να υπάρχουν θα πρέπει να εξυπηρετούν την πλοκή. Αν κινούνται στον ίδιο χώρο ή έχουν παρόμοιες απόψεις τότε καλό είναι να τους μειώσετε.
Είναι όλοι ήρωες
Πρέπει να θυμάστε πάντα ότι όλοι είναι πρωταγωνιστές, ο καθένας στην δική του ιστορία. Και αυτό σημαίνει ότι ο κάθε χαρακτήρας που εξιστορεί τα γεγονότα από την δική του σκοπιά θα πρέπει να έχει δικά του κίνητρα, φόβους, αντιπάλους, συγκρούσεις και στο τέλος μια (καλή ή κακή) λύση.
Πρώτο πρόσωπο ή τρίτο;
Όταν γράφετε μυθιστόρημα με πολλές οπτικές γωνίες, έχετε τρεις επιλογές:
α) Αφήγηση πρώτου προσώπου για όλους και ο κάθε χαρακτήρας δίνει τη δική του εκδοχή για τα γεγονότα. Ως συγγραφείς πρέπει να λύσετε ένα πρόβλημα και ο αναγνώστης να γνωρίζει ποιος μιλά σε κάθε σελίδα. Επίσης πρέπει να βρείτε διακριτό ύφος ομιλίας για τον κάθε χαρακτήρα ώστε να ξεχωρίζουν. Διότι άλλοι άνθρωποι μιλούν λακωνικά, κάποιοι χρησιμοποιούν πολλά επίθετα στο λόγο τους και μερικοί προτιμούν μεγάλες κι ατελείωτες προτάσεις. Θυμηθείτε μια παλιά ασπρόμαυρη ελληνική ταινία όπου ένας χαρακτήρας χρησιμοποιούσε συνεχώς τη φράση «βεβαίως βεβαίως» και με αυτόν τον τρόπο ήταν απολύτως διακριτός.
β) Αφήγηση τρίτου προσώπου για όλους και μπορείτε εύκολα να μετακινηθείτε από τον ένα χαρακτήρα σε κάποιον άλλο. Δεν χρειάζεται να αλλάζετε ύφος ομιλίας διότι η αφήγηση είναι δική σας και όχι του πρωταγωνιστή. Ωστόσο θα πρέπει να προσέξετε τις μεταβάσεις ώστε να γίνονται με ομαλό τρόπο.
γ) Συνδυασμός πρώτου και τρίτου προσώπου. Σε αυτή την εκδοχή μπορείτε να επιλέξετε ο πρωταγωνιστής να μιλά σε πρώτο πρόσωπο και οι δευτερεύοντες χαρακτήρες να συμμετέχουν με αφήγηση τρίτου προσώπου από εσάς. Οι μεταβάσεις δεν είναι καθόλου εύκολες και μια λύση θα μπορούσε να είναι η εναλλαγή στο τέλος κάθε κεφαλαίου.
Χρησιμοποιήστε κεφάλαια
Μπορείτε να οργανώσετε το μυθιστόρημά σας σε κεφάλαια. Με αυτόν τον τρόπο θα είναι ξεκάθαρο στον αναγνώστη ότι κάθε κεφάλαιο αντιστοιχεί σε έναν ήρωα. Οι αφηγήσεις δεν συγχέονται και γίνεται σαφές ότι κάθε κεφάλαιο προσφέρει μια νέα οπτική γωνία των γεγονότων. Πάντως το χειρότερο που μπορείτε να κάνετε είναι να αλλάζετε αφηγητή και οπτική γωνία στο μέσον του κεφαλαίου.
Μην επαναλαμβάνετε
Ο γενικός κανόνας είναι να μην περιγράφετε την ίδια σκηνή με δεύτερο η τρίτο χαρακτήρα. Επιλέξτε αυτόν που έχει καλύτερη θέση στα γεγονότα και δώστε του τον λόγο. Φυσικά υπάρχουν πολλές εξαιρέσεις αλλά είναι καλό να μην επιβραδύνετε την εξέλιξη της ιστορίας.
Διαφορετικές απόψεις
Εκτός από το ύφος της ομιλίας, ο κάθε χαρακτήρας θα πρέπει να έχει και διαφορετική άποψη. Θα πρέπει να βλέπει τα γεγονότα με το δικό του μοναδικό κίνητρο και ως εκ τούτου να κρίνει διαφορετικά από τους άλλους. Αν δεν υπάρχει διαφορετικό κίνητρο, τότε δεν υπάρχει λόγος να χρησιμοποιήσετε αφηγητή με διαφορετική οπτική γωνία.
Ποιος μιλά σε κάθε σελίδα
Πριν αποφασίσετε να δώσετε την αφήγηση σε έναν από τους ήρωές σας θα πρέπει να αναρωτηθείτε για ποιο λόγο αυτός ο πρωταγωνιστής είναι κατάλληλος για να περιγράψει αυτή τη σκηνή. Και τελικά μήπως κάποιος άλλος χαρακτήρας είναι καλύτερος γι’ αυτή τη σκηνή; Πρέπει λοιπόν να ορίσετε τους κανόνες και να αποφασίσετε ποιος αφηγείται το κάθε τμήμα της ιστορίας και για ποιο λόγο.
Συνεχίζεται την επόμενη εβδομάδα.
Ο Γιάννης Ζυγούλης γεννήθηκε στη Στυλίδα Φθιώτιδος και τα τελευταία χρόνια ζει στο Ηράκλειο της Κρήτης. Είναι επαγγελματίας δημοσιογράφος και μέλος της Ένωσης Συντακτών Ημερησίων Εφημερίδων Αθηνών (ΕΣΗΕΑ). Έχει εργαστεί ως ρεπόρτερ στις εφημερίδες Καθημερινή και Νέα Μεσημβρινή, στο περιοδικό ΕΝΑ και στους ραδιοφωνικούς σταθμούς Σκάι και Flash.Επίσης διετέλεσε επί σειρά ετών αρχισυντάκτης ύλης στην εφημερίδα Ημερησία. Είναι μέλος του Ομίλου Φθιωτών Λογοτεχνών και Συγγραφέων.
