Περί μυθοπλασίας – Κεφάλαιο 3 – Γ’ μέρος.

Περί μυθοπλασίας – Κεφάλαιο 3 – Γ’ μέρος

Γράφει ο δημοσιογράφος – συγγραφέας Γιάννης Ζυγούλης

3.7 Έξι τύποι πρωταγωνιστών

Κάθε ιστορία χρειάζεται έναν καλό ήρωα διότι ο αναγνώστης τους πρωταγωνιστές θυμάται όταν ολοκληρώσει την ανάγνωση του βιβλίου. Μπορεί να απολαύσει την πλοκή και να ευχαριστηθεί το μυθιστόρημα όμως, ύστερα από λίγο καιρό, τα πρόσωπα είναι που παραμένουν «ζωντανά» στη μνήμη του. Ωστόσο δεν είναι όλοι οι ήρωες ίδιοι καθώς η προσωπικότητά τους εξαρτάται από το είδος του μυθιστορήματος και το ύφος του συγγραφέα. Δείτε τους χαρακτήρες που ακολουθούν ώστε να κάνετε τη σωστή επιλογή για το δικό σας μυθιστόρημα.

Πρόθυμος ήρωας

Ο πιο συνηθισμένος τύπος ήρωα ο οποίος επιδιώκει τη δράση και τον κίνδυνο. Είναι πάντα έτοιμος για προκλήσεις και είναι γνωστός για τη γενναιότητά του. Συνήθως είναι αισιόδοξος και έχει υπερβολική αυτοπεποίθηση για τις ικανότητές του.

Για τον συγγραφέα υπάρχει ο κίνδυνος να φαίνεται εξωπραγματικός με αποτέλεσμα ο αναγνώστης να μην καταφέρει να ταυτιστεί μαζί του. Παράδειγμα: Τζέιμς Μπόντ

Απρόθυμος ήρωας

Σε αντίθεση με τον πρόθυμο, ο απρόθυμος ήρωας αντιμετωπίζει προκλήσεις με αμφιβολία και τρόμο. Δεν είναι σίγουρος ποιο δρόμο να ακολουθήσει καθώς η αμφιβολία είναι ο μόνιμος σύντροφός του. Αυτός ο τύπος ήρωα είναι συχνά ένας συνηθισμένος άνθρωπος χωρίς υπερδυνάμεις και μαγικές ικανότητες που θα μπορούσαν να τον προετοιμάσουν ή να τον εξοπλίσουν αν και τελικά θα σταθεί στο ύψος των περιστάσεων.

Αν επιλέξετε αυτόν τον τύπο ήρωα θα πρέπει να δείχνετε συνεχώς τα αντικρουόμενα συναισθήματά του χωρίς όμως να εκνευρίσετε τον αναγνώστη. Παράδειγμα: Τζον Σνόου

Τραγικός ήρωας

Ο τραγικός ήρωας είναι βαθιά ελαττωματικός και αυτό το ελάττωμα οδηγεί στην καταστροφή του. Όμως η πτώση του δεν προέρχεται από ανηθικότητα ή διαφθορά, αλλά μάλλον από μια ξαφνική ιδιοτροπία της μοίρας.

Ως συγγραφέας, με τον τραγικό ήρωα μπορείτε να δημιουργήσετε συμπόνια ή φόβο στον αναγνώστη και τελικά μια δυνατή συναισθηματική εμπειρία. Παράδειγμα: Οθέλλος

Κλασικός ήρωας

Ο κλασικός ήρωας είναι ένας από τους πιο συνηθισμένους στη λογοτεχνία. Είναι τέλειος, θαρραλέος και πρόθυμος να κάνει το σωστό. Συχνά ενεργεί με γνώμονα έναν αδιαπραγμάτευτο κώδικα δεοντολογίας που τον οδηγεί στον δρόμο της αρετής. Οι περισσότεροι κλασικοί ήρωες διαθέτουν θεϊκή κληρονομιά ή έχουν πρόσβαση σε μαγικά στοιχεία όπως σπαθιά, ασπίδες, μανδύες και άλλα. Συχνά ο κλασικός ήρωας είναι τρομερός μαχητής ή ικανός στρατηγός.

Συγγραφικά ο κλασικός ήρωας έχει την ίδια δυσκολία με τον πρόθυμο ήρωα καθώς είναι δύσκολο ο αναγνώστης να ταυτιστεί μαζί του. Παράδειγμα: Βασιλιάς Αρθούρος

Επικός ήρωας

Ο επικός ήρωας συνήθως ξεκινά την ιστορία ως ένας συνηθισμένος άνθρωπος. Ωστόσο, καθώς ο μύθος ξετυλίγεται, ο επικός χαρακτήρας του ήρωα γίνεται πιο εμφανής. Είναι γνωστός για την
εξυπνάδα και την ανιδιοτέλειά του.

Ο συγγραφέας πρέπει να παρουσιάσει με φυσιολογική ροή τη διαδικασία ανάδειξης του κοινού ανθρώπου σε ήρωα. Παράδειγμα: Οδυσσέας

Αντιήρωας

Ο αντιήρωας δεν είναι εξ ορισμού ηρωικός και ο αναγνώστης θα πρέπει να δει τις αδυναμίες του καθαρά και γρήγορα. Συχνά δεν έχει το θάρρος να κάνει το σωστό, είναι πιστός μόνο στον εαυτό του αλλά δεν είναι ούτε κακός. Στην πραγματικότητα είναι ένας μεταμφιεσμένος ήρωας που τελικά θα κάνει το σωστό.

Ο αντιήρωας είναι διασκεδαστικός στην ανάγνωση, αλλά εμφανώς δύσκολος στη γραφή καθώς
ο αναγνώστης πρέπει να πεισθεί. Παράδειγμα: Αλέξης Ζορμπάς

3.8 Ασχοληθείτε λίγο και με τους μικρούς

Η ιστορία σας δεν στελεχώνεται μόνο από πρωταγωνιστές και οι δευτερεύοντες χαρακτήρες σε καμία περίπτωση δεν χρησιμεύουν για «γέμισμα». Το αντίθετο, οι λιγότερο σημαντικοί ήρωές σας, στηρίζουν την πλοκή που έχετε δημιουργήσει αλλά και τον πρωταγωνιστή σας. Ενίοτε αποκαλύπτουν μυστικά ή προδίδουν, παρέχουν βοήθεια στον βασικό χαρακτήρα ή τον εγκαταλείπουν και τελικά έχουν ουσιαστική συνεισφορά στο έργο σας. Αξίζει τον κόπο να κάνετε κι εσείς κάτι ουσιαστικό γι’ αυτούς:

Δώστε τους παρελθόν

Δημιουργήστε μια παλιά ιστορία, μια λίστα με χαρακτηριστικά προσωπικότητας και μια περιγραφή για κάθε χαρακτήρα που δημιουργείτε. Από αυτές τις σημειώσεις, είναι καλύτερα να κρατήσετε το 95% για τον εαυτό σας, αλλά έτσι κι αλλιώς οι αναγνώστες θα το καταλάβουν και θα σας προσφέρουν την εμπιστοσύνη τους.

Προσοχή στις λεπτομέρειες

Εάν δίνετε μεγάλη σημασία στις λεπτομέρειες, μην ξοδέψετε την ενέργειά σας στους δευτερεύοντες χαρακτήρες. Οι λεπτομέρειες έχουν σημασία για τον βασικό πρωταγωνιστή και ίσως για δύο ή τρεις χαρακτήρες ακόμα. Αν βομβαρδίσετε τον αναγνώστη με πολλές πληροφορίες, στο τέλος θα μπερδευτεί κι αυτό είναι κάτι που δεν το θέλετε.

Μην τους κάνετε μόνο καλούς ή μόνο κακούς

Κανείς δεν είναι μόνο καλός ή μόνο κακός κι αυτό πρέπει να το θυμάστε όταν φτιάχνετε τους χαρακτήρες σας. Δημιουργήστε μια λίστα με τρεις αρετές για κάθε δευτερεύοντα χαρακτήρα του βιβλίου σας και στη συνέχεια σκεφτείτε μια λίστα με τρία αρνητικά στοιχεία. Προτιμήστε τις απλές ιδιότητες, δεν χρειάζεται σύνθετη και πολύωρη εργασία όταν ασχολείστε με δευτερεύοντες χαρακτήρες.

Λίγοι και καλοί

Οι δευτερεύοντες χαρακτήρες είναι κάπως πιο εύκολοι στην κατασκευή και γι’ αυτό μπορεί να παρασυρθείτε και να φτιάξετε περισσότερους απ’ όσους χρειάζεστε. Όμως αυτό το πλεόνασμα ρόλων και χαρακτήρων είναι βέβαιο ότι θα προκαλέσει σύγχυση στον αναγνώστη. Γι’ αυτό μειώστε τη λίστα των δευτερευόντων χαρακτήρων σας, έτσι ώστε ο καθένας να είναι εντελώς μοναδικός και διαφορετικός από οποιονδήποτε άλλο χαρακτήρα στην ιστορία.

Ξεχωρίστε τους

Η προσωπικότητα κάθε χαρακτήρα πρέπει να είναι ξεχωριστή και διακριτή. Δώστε σε κάθε δευτερεύοντα χαρακτήρα ένα ξεχωριστό όνομα. Αν η ιστορία σας εκτυλίσσεται στην Ελλάδα τη σημερινή εποχή, δώστε τους ελληνικά ονόματα αλλά αποφύγετε το «Γιάννης», «Γιώργος» και «Δημήτρης». Προτιμήστε το «Στέφανος», «Ιάκωβος» ή «Χριστόφορος».

Όλοι για έναν

Μην ξεχάσετε ούτε στιγμή: Όλοι οι δευτερεύοντες χαρακτήρες εξυπηρετούν έναν συγκεκριμένο σκοπό. Πρέπει να βοηθήσουν τον συγγραφέα ώστε να αναπτύξει περισσότερο τον πρωταγωνιστή. Κάθε ένας από αυτούς πρέπει είτε να υποστηρίξει είτε να αντισταθεί στον βασικό ήρωα.

3.9 Δραστηριότητα: Διδαχθείτε από τους έμπειρους

Αν θέλετε να εξελιχθείτε ως συγγραφέας, είναι ιδιαίτερα χρήσιμο να διαβάζετε τα έργα άλλων συγγραφέων. Αφήστε τους παλαιότερους να σας διδάξουν και να είστε βέβαιοι ότι η ανάγνωση θα έχει πολλαπλά οφέλη. Ο στόχος σας δεν είναι να «κλέψετε» ούτε να αντιγράψετε τις ιδέες των γνωστών συγγραφέων αλλά να εντοπίσετε τις μεθόδους που χρησιμοποιούν στα δικά τους έργα. Αν το καταφέρετε, τότε οι αντιγραφές θα είναι σπατάλη χρόνου…

Δραστηριότητα 1:

Αναζητήστε στη βιβλιοθήκη σας το αγαπημένο σας μυθιστόρημα και ρίξτε μια ματιά. Στη συνέχεια, κατασκευάστε ένα πλήρες βιογραφικό για τον πρωταγωνιστή. Όσο περισσότερες λεπτομέρειες καταγράψετε, τόσο το καλύτερο. Προσπαθήστε να εντοπίσετε τον τρόπο με τον οποίο παρουσιάζεται ο βασικός ήρωας καθώς και το χρονικό εύρος της παρουσίασης. Βρείτε τα τρωτά σημεία του χαρακτήρα και αποφασίστε το λόγο για τον οποίο τον συμπαθήσατε ή τον λατρέψατε.

Δραστηριότητα 2:

Στο επόμενο μυθιστόρημα που θα διαβάσετε, κρατήστε σημειώσεις για τα στοιχεία του πρωταγωνιστή και φτιάξτε πάλι ένα πλήρες βιογραφικό σημείωμα. Η διαφορά με την προηγούμενη δραστηριότητα είναι ότι τώρα ο χαρακτήρας είναι άγνωστος και εκ των πραγμάτων δεν αισθάνεστε εξ αρχής συμπάθια γι’ αυτόν.

Συνεχίζεται την επόμενη εβδομάδα.

Ο Γιάννης Ζυγούλης γεννήθηκε στη Στυλίδα Φθιώτιδος και τα τελευταία χρόνια ζει στο Ηράκλειο της Κρήτης. Είναι επαγγελματίας δημοσιογράφος και μέλος της Ένωσης Συντακτών Ημερησίων Εφημερίδων Αθηνών (ΕΣΗΕΑ). Έχει εργαστεί ως ρεπόρτερ στις εφημερίδες Καθημερινή και Νέα Μεσημβρινή, στο περιοδικό ΕΝΑ και στους ραδιοφωνικούς σταθμούς Σκάι και Flash.Επίσης διετέλεσε επί σειρά ετών αρχισυντάκτης ύλης στην εφημερίδα Ημερησία. Είναι μέλος του Ομίλου Φθιωτών Λογοτεχνών και Συγγραφέων.