HomeΑρθρογραφίαΥγείαΨυχολογία-ΨυχανάλυσηΚάποτε ήταν κεφάτη, γύριζε από το σούπερ μάρκετ.

Κάποτε ήταν κεφάτη, γύριζε από το σούπερ μάρκετ.

Κάποτε ήταν κεφάτη, γύριζε από το σούπερ μάρκετ.

 

Σήμερα, μπορεί να γυρίζει από τη ζωή της;

Γράφει η Σουζάνα Παπαφάγου , Κλινική – Αναπτυξιακή Ψυχολόγος, Ψυχοδυναμική Ψυχοθεραπεύτρια.

 

Θυμάστε εκείνη την παλιά διαφήμιση; Μια γυναίκα επέστρεφε κεφάτη από το σούπερ μάρκετ. Η χαρά της ήταν συνδεδεμένη με τα ψώνια του σπιτιού, με τη φροντίδα της οικογένειας, με την ικανοποίηση ότι είχε εκπληρώσει ακόμη μία από τις καθημερινές της υποχρεώσεις.

Αναρωτιέμαι πόσο βαθιά έχουν εγγραφεί μέσα μας αυτές οι εικόνες. Πόσες γενιές γυναικών μεγάλωσαν πιστεύοντας ότι η χαρά τους όφειλε να περνά μέσα από την ευχαρίστηση των άλλων.

Σκέφτομαι πόσο ευγνώμων αισθάνομαι που μπορώ να επιστρέφω στο σπίτι από κάτι αποκλειστικά δικό μου. Από μια συνάντηση με φίλες, μια βόλτα, ένα βιβλιοπωλείο, μια δραστηριότητα που αγαπώ. Να ανοίγω την πόρτα χωρίς να αισθάνομαι ότι πρέπει να απολογηθώ για τις ώρες που έλειψα. Χωρίς να χρειάζεται να δικαιολογήσω τον χρόνο που αφιέρωσα στον εαυτό μου.

Γνωρίζω, όμως, ότι για πολλές γυναίκες αυτό δεν είναι καθόλου αυτονόητο.

Η μητρική ενοχή είναι ένας από τους πιο αποτελεσματικούς τρόπους με τους οποίους μια γυναίκα μαθαίνει να επιτηρεί τον εαυτό της, ακόμη κι όταν κανείς δεν την επιτηρεί.

Δεν χρειάζεται πάντοτε κάποιος να της πει ότι είναι εγωίστρια. Έχει μάθει να το λέει μόνη της.

Μπορεί να βρίσκεται με τις φίλες της και να σκέφτεται αν τα παιδιά έφαγαν. Να απολαμβάνει μια παράσταση και να αισθάνεται ότι θα έπρεπε να βρίσκεται στο σπίτι. Να εργάζεται και να ενοχοποιείται επειδή απουσιάζει. Να μένει στο σπίτι και να ενοχοποιείται επειδή δεν εργάζεται αρκετά.

Ακόμη και η ξεκούραση μπορεί να μετατρέπεται σε μια εσωτερική διαπραγμάτευση: «Έχω κάνει αρκετά για να δικαιούμαι να ξεκουραστώ;».

Από ψυχοδυναμική σκοπιά, έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον ο τρόπος με τον οποίο οι κοινωνικές επιταγές εσωτερικεύονται και αποκτούν τη φωνή ενός αυστηρού Υπερεγώ. Μιας εσωτερικής αρχής που απαιτεί από τη μητέρα να είναι διαρκώς διαθέσιμη, υπομονετική, τρυφερή, αποτελεσματική και, κατά προτίμηση, ευτυχισμένη με όλα αυτά.

Η μητρότητα γίνεται τότε ένα πεδίο όπου η αγάπη συγχέεται με την αυτοθυσία και η προσωπική επιθυμία βιώνεται ως απειλή για τον δεσμό.

Κι εδώ βρίσκεται μια βαθιά ψυχική σύγκρουση.

Πώς να επιτρέψει μια γυναίκα στον εαυτό της να επιθυμεί κάτι που δεν περιλαμβάνει το παιδί της, όταν έχει μεγαλώσει με την πεποίθηση ότι η καλή μητέρα δεν επιθυμεί τίποτα περισσότερο από τα παιδιά της;

Ο Donald Winnicott μίλησε για την «αρκετά καλή μητέρα», απομακρύνοντας τη μητρότητα από το ανέφικτο ιδεώδες της τελειότητας. Το παιδί δεν χρειάζεται μια μητέρα χωρίς προσωπικές ανάγκες, χωρίς όρια, χωρίς δική της ψυχική ζωή. Χρειάζεται μια σχέση μέσα στην οποία μπορεί να βιώνει ασφάλεια, ανταπόκριση και σταδιακά να αντέχει τη διαφοροποίηση.

Η μητέρα που διατηρεί τη δική της υποκειμενικότητα δεν στερεί αυτομάτως κάτι από το παιδί της. Μπορεί, αντιθέτως, να του προσφέρει ένα πολύτιμο παράδειγμα: ότι η αγάπη δεν απαιτεί την εξαφάνιση του εαυτού.

Υπάρχει, βέβαια, και μια άλλη διάσταση της ενοχής. Εκείνη που περνά από γενιά σε γενιά.

Πόσες γυναίκες θυμούνται τις μητέρες τους να μην κάθονται ποτέ; Να τρώνε τελευταίες; Να αναβάλλουν διαρκώς όσα ήθελαν; Να μιλούν για τις προσωπικές τους ανάγκες σαν να επρόκειτο για πολυτέλειες;

Ένα κορίτσι μπορεί να μεγαλώσει παρατηρώντας ότι η μητέρα του είναι πολύτιμη κυρίως όταν προσφέρει. Και αργότερα, όταν γίνει το ίδιο μητέρα, να αισθάνεται μια ανεξήγητη δυσφορία κάθε φορά που επιλέγει κάτι για τον εαυτό του.

Σαν να προδίδει μια άγραφη οικογενειακή συμφωνία.

Η ενοχή αυτή δεν αφορά πάντοτε κάτι που κάναμε. Μερικές φορές αφορά κάτι που τολμήσαμε να θελήσουμε.

Ασφαλώς, η μητρότητα συνοδεύεται από πραγματικές ευθύνες, συγκρούσεις και αναπόφευκτες ματαιώσεις. Υπάρχουν στιγμές που η ενοχή μάς βοηθά να αναγνωρίσουμε ένα λάθος και να επανορθώσουμε. Άλλο όμως η ενοχή που συνδέεται με την ευθύνη απέναντι σε ένα παιδί και άλλο εκείνη που γεννιέται απλώς επειδή μια μητέρα επέτρεψε στον εαυτό της να υπάρχει και έξω από τη μητρότητα.

Και υπάρχει και κάτι ακόμη που δεν πρέπει να παραβλέπουμε. Δεν διαθέτουν όλες οι μητέρες την ίδια ελευθερία. Για μια γυναίκα χωρίς υποστηρικτικό δίκτυο, με οικονομική ανασφάλεια ή με έναν σύντροφο που δεν αναλαμβάνει ισότιμα τη φροντίδα, ο προσωπικός χρόνος δεν είναι απλώς ζήτημα εσωτερικής απενοχοποίησης. Είναι και ζήτημα πραγματικών συνθηκών ζωής.

Γι’ αυτό η απάντηση δεν μπορεί να εξαντλείται στην προτροπή «κάνε κάτι για σένα». Χρειάζεται να αναρωτηθούμε ποιος φροντίζει τα παιδιά όταν η μητέρα λείπει, ποιος αναλαμβάνει την ευθύνη χωρίς να θεωρεί ότι της κάνει χάρη και γιατί ο χρόνος του πατέρα αντιμετωπίζεται συχνότερα ως αυτονόητο δικαίωμα, ενώ ο δικός της ως κάτι που πρέπει να κερδίσει.

Επιστρέφω, λοιπόν, σε εκείνη τη γυναίκα της παλιάς διαφήμισης.

Και σκέφτομαι ότι δεν υπάρχει τίποτα κακό στο να επιστρέφεις κεφάτη από το σούπερ μάρκετ. Αν σου αρέσει να ψωνίζεις, να μαγειρεύεις, να φροντίζεις, αυτή είναι επίσης μια δική σου πλευρά που αξίζει χώρο.

Το πρόβλημα αρχίζει όταν αυτή είναι η μοναδική χαρά που σου επιτρέπεται να έχεις.

Θέλω οι γυναίκες να μπορούν να επιστρέφουν κεφάτες από οπουδήποτε. Από τη δουλειά τους, από ένα ταξίδι, από μια βόλτα μόνες τους, από ένα απόγευμα όπου δεν ήταν διαθέσιμες για κανέναν.

Να τις περιμένουν στο σπίτι άνθρωποι που χαίρονται που πέρασαν καλά, αντί να τους υπενθυμίζουν όσα έμειναν πίσω.

Και κυρίως, να μη χρειάζεται να επιστρέφουν με μια απολογία στα χείλη.

Γιατί ένα παιδί δεν έχει ανάγκη να μεγαλώσει με την πεποίθηση ότι αγαπήθηκε τόσο πολύ, ώστε η μητέρα του αναγκάστηκε να εγκαταλείψει τον εαυτό της.

Έχει ανάγκη να γνωρίσει την αγάπη ως σχέση ανάμεσα σε ανθρώπους που έχουν δικαίωμα να υπάρχουν ολόκληροι.

Και μια μητέρα, πριν γίνει μητέρα, ήταν ήδη ένας άνθρωπος με επιθυμίες, όνειρα, ενδιαφέροντα και μια δική της ιστορία.

Δεν χρειάζεται να την εγκαταλείψει για να γράψει την επόμενη.

Η μητρότητα είναι ένα κομμάτι της ζωής μιας γυναίκας. Δεν χρειάζεται να γίνει το τέλος όλων των υπόλοιπων.

 

Σουζάνα Παπαφάγου

Κλινική & Αναπτυξιακή Ψυχολόγος

Ψυχοδυναμική Ψυχοθεραπεύτρια | Αναλύτρια Ομάδας | Θεραπεύτρια Ζεύγους & Οικογένειας

 

 

Σουζάνα Παπαφάγου is free today. But if you enjoyed this post, you can tell Σουζάνα Παπαφάγου that their writing is valuable by pledging a future subscription. You won’t be charged unless they enable payments.

Εφόσον επιθυμείτε  κάνετε εγγραφή εδώ:

https://spsychotherapy.substack.com/account?original_app=&free_signup_confirmation=true

 

Σουζάνα Παπαφάγου , Κλινική – Αναπτυξιακή Ψυχολόγος, Ψυχοδυναμική Ψυχοθεραπεύτρια.

Σπούδασα στην Ιταλία στο Κρατικό Πανεπιστήμιο Ψυχολογίας της Πάρμα, στο πενταετές πρόγραμμα ‘Αναπτυξιακή Κλινική Ερευνητική Ψυχολογία’.Επέστρεψα στην Ελλάδα αφού ολοκλήρωσα μεταπτυχιακό πρόγραμμα με τίτλο  «οικογενειακή θεραπεία και σεξουαλική διαφορετικότητα » και ξεκίνησα αμέσως πενταετή εκπαίδευση στην Ελληνική Εταιρία Αναλυτικής Ομαδικής και Οικογενειακής Ψυχοθεραπείας, όπου πια είμαι τακτικό μέλος.

Το 2011 ξεκίνησα να παρακολουθώ  εκπαιδευτικό πρόγραμμα στο Ινστιτούτο Ψυχοδράματος Αθηνών για 4 χρόνια.Έχω παρακολουθήσει και ολοκληρώσει εκπαιδευτικά σεμινάρια στην Ελληνική Ψυχοσωματική Εταιρία και συνεχίζω να καταπιάνομαι με εκπαιδεύσεις και εποπτικές συνεδρίες.Τα τελευταία 10 χρόνια έχω υπάρξει επιστημονικός συνεργάτης στο Αιγινήτειο νοσοκομείο ως ομαδική αναλύτρια στο Τμήμα Διαταραχής Προσωπικότητας.

Το 2008 ξεκίνησα να εργάζομαι ιδιωτικά στο γραφείο μου με οικογένειες, ζευγάρια, ομάδες και ατομικά (ενήλικες, εφήβους και παιδιά,).Το 2018 ονειρεύτηκα να δημιουργήσω έναν χώρο θεραπείας και τέχνης, όπου θα συνεχίσω να δουλεύω ατομικά και ομαδικά μέσω της αναλυτικής ψυχοθεραπείας αλλά θα πραγματοποιούνται παράλληλα, ομάδες ζωγραφικής και Πύλου κυρίως (σε συνεργασία με καλλιτέχνες), ομάδες δημιουργικής γραφής, ομάδες συμβουλευτικής γονέων και δραστηριότητες για όλη την οικογένεια.

Το όνειρό μου ξεκινά να ζωντανεύει σε μια δύσκολη περίοδο, της πανδημίας, μιας και «αναγκάστηκα» να αλλάξω χώρο λόγο τετραγωνικών (έπρεπε να μεταφερθώ, μετά τα 13 χρόνια, σε μεγαλύτερο χώρο).Από το 2013 γράφω στο περιοδικό Τaλκ (περιοδικό για γονείς), αναπτύσσοντας κυρίως ψυχολογικά θέματα, και μιλώ για την ευεργετική ιδιότητα των βιβλίων μέσα από τη στήλη μου «Μια ψυχολόγος διαβάζει βιβλία ».

θα με βρείτε στο https: www.humansoulroots.com

ΣΟΥΖΑΝΑ ΤΖ. ΠΑΠΑΦΑΓΟΥ
ΚΛΙΝΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ ΠΑΝ/ΜΙΟΥ ΠΑΡΜΑΣ
ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΥΤΡΙΑ
Επιστημονικός συνεργάτης στο τμήμα Διαταραχών προσωπικότητας Α’ ψυχιατρικής κλινικής του Πανεπιστημίου Αθηνών.

Πηγή: https://www.storytellinghumans.com -Σουζάνα Παπαφάγου.

Share With:
Rate This Article

jimbouzaras@gmail.com

No Comments

Sorry, the comment form is closed at this time.