Περί μυθοπλασίας – Κεφάλαιο 7 – Β μέρος

Περί μυθοπλασίας – Κεφάλαιο 7 – Β μέρος (1159 λέξεις)

Γράφει ο δημοσιογράφος – συγγραφέας Γιάννης Ζυγούλης

7.4 Πώς σχεδιάζουμε τον σκελετό

Είναι κάτι σαν το πλάνο δράσης. Ο σκελετός του μυθιστορήματος πρέπει να περιλαμβάνει κάποια συγκεκριμένα στοιχεία έτσι ώστε να μην γράφουμε στα τυφλά. Χωρίς σκελετό, υπάρχει πιθανότητα να μας παρασύρει ο οίστρος της στιγμής και να αλλάξουμε κατεύθυνση στον μύθο χωρίς να το καταλάβουμε. Μπορεί επίσης να υπερτονίσουμε μια ασήμαντη λεπτομέρεια κατά τη διάρκεια της δράσης ή αντίθετα να προσπεράσουμε μια σημαντική πτυχή του έργου μας.

Γι’ αυτό αποφασίστε τι θέλετε να μείνει χαραγμένο στη μνήμη του αναγνώστη και ποια συναισθήματα θέλετε να του δημιουργήσετε. Αν η ιστορία σας έχει θέμα μια αδελφοκτόνα σύγκρουση, θα πρέπει να ξέρετε ότι στο τέλος (όποιος κι αν νικήσει) θα μείνει μια πικρή γεύση στον αναγνώστη. Κι αν ασχοληθείτε με έναν παράνομο έρωτα, θα πρέπει να μοχθήσετε πολύ ώστε στο τελευταίο κεφάλαιο οι πρωταγωνιστές να ζήσουν ευτυχισμένοι. Αν όμως το θέμα σας είναι ένα γνωστό ιστορικό γεγονός, τότε ο αναγνώστης θα μαντέψει εύκολα το τέλος του βιβλίου και εσείς ως συγγραφείς πρέπει να βρείτε μια παράλληλη ιστορία για να  δημιουργήσετε αγωνία.

Για να δημιουργήσετε τον σκελετό του έργου σας χρειάζεστε μολύβι, χαρτί και οργανωμένη σκέψη. Μην φοβηθείτε να σβήσετε πολλές φορές τις σημειώσεις σας και να τις ξαναγράψετε. Και μη διστάσετε να σχίσετε το χαρτί και να ξεκινήσετε από την αρχή διότι η εργασία που θα κάνετε τώρα είναι ιδιαίτερα κρίσιμη: Πρόκειται να ορίσετε τα δομικά χαρακτηριστικά του βιβλίου σας.

Περίληψη

Ξεκινήστε με μια σύνοψη του έργου, όσο μπορείτε πιο περιεκτική. Δεν είναι απαραίτητο να γράψετε μεγάλο κείμενο, αρκεί να αποτυπώσετε την υπόθεση που έχετε στο μυαλό σας. Κι αυτή η αποτύπωση θα πρέπει  να περιλαμβάνει το βασικό ερώτημα του μύθου σας και την απάντηση σε αυτό. Συμπληρωματικά, στην περίληψή σας, θα πρέπει να απαντήσετε σε μερικά ειδικότερα ερωτήματα:

*Ποιος είναι ο πρωταγωνιστής της ιστορίας;
*Τι προσπαθεί να πετύχει ο ήρωας; Ποιος είναι ο κύριος στόχος του;
*Ποιες είναι οι συνθήκες στον περιβάλλοντα χώρο;
*Τι επιθυμεί και τι φοβάται ο βασικός χαρακτήρας;
*Με ποιον τρόπο και για ποιο λόγο θα αλλάξει ο ήρωας κατά την εξέλιξη του μύθου;
*Ποια εμπόδια πρέπει να ξεπεράσει ο πρωταγωνιστής;
*Υπάρχει δεύτερη σύγκρουση στο μυθιστόρημα;

Συνομιλήστε με τους αναγνώστες

Είναι σημαντικό να αποφασίσετε με κατηγορηματικό τρόπο ποιο μήνυμα θέλετε να λάβουν οι αναγνώστες σας. Όταν ολοκληρώσουν την ανάγνωση θέλετε να έχουν ερωτήματα και υλικό προβληματισμού ή το αίσθημα αισιοδοξίας; Προτιμάτε τη ρεαλιστική πικρία ή την ουτοπική ελπίδα για το μέλλον; Θέλετε ως συγγραφέας να καταγγείλετε ένα κοινωνικό πρόβλημα και μια αδικία ή δώσετε στους αναγνώστες θάρρος για να καταγγείλουν κι αυτοί με τη σειρά τους; Σας αρέσει το «ευτυχισμένο τέλος» ή κάποια εκδοχή της σκληρής πραγματικότητας; Ό,τι κι αν επιλέξετε, λάβετε την απόφασή σας σε αυτό το σημείο έτσι ώστε να ξέρετε τι θέλετε να καταλάβουν οι άλλοι από το βιβλίο σας.

Οριοθετήστε το περιβάλλον

Προσδιορίστε τον χώρο και τον χρόνο με ακρίβεια, ακόμα κι αν δεν έχουν σημασία για την εξέλιξη της πλοκής. Αν ωστόσο είναι ο χώρος είναι αληθινός και ο χρόνος σαφής, τότε θα πρέπει να ορίσετε όλα τα χαρακτηριστικά τους.

Τι θα κάνουν οι χαρακτήρες

Τους χαρακτήρες του μυθιστορήματος, τους κατασκευάσατε νωρίτερα και τους κατατάξατε σε πρωταγωνιστές και δευτερεύοντες. Τώρα, σε αυτό το σημείο, πρέπει να καταγράψετε τις κινήσεις τους κατά την εξέλιξη της πλοκής. Τι θα κάνουν, με ποιον θα συγκρουστούν και τι θα αποκαλύψουν στον αναγνώστη. Και τελικά με ποιο τρόπο θα συμβάλουν στην ολοκλήρωση της ιστορίας. Επίσης πρέπει να αποφασίσετε ποια στοιχεία των χαρακτήρων δεν θα αποκαλυφθούν στον αναγνώστη αλλά θα τα κρατήσετε μόνο για τη δική σας εξοικείωση με τον ήρωα.

Οι εξελίξεις τρέχουν

Βάλτε σε τάξη τις σκέψεις σας και καταγράψτε τα κεφάλαια του μύθου σας καθώς επίσης και τους χαρακτήρες που θα εμπλακούν σε κάθε σκηνή. Είτε έχετε αμφιβολίες για τη σειρά των γεγονότων είτε όχι, δοκιμάστε να ξαναγράψετε τις εξελίξεις με διαφορετική αρίθμηση και ίσως το αποτέλεσμα να σας ικανοποιήσει περισσότερο. Μπορεί να κουραστείτε λίγο παραπάνω αλλά αξίζει τον κόπο να δείτε την ιστορία σας από διαφορετική σκοπιά: Τοποθετήστε στην αρχή το κεφάλαιο τέσσερα και αφήστε το κεφάλαιο δύο λίγο πιο πίσω. Κάντε αλλαγές έως ότου μείνετε πλήρως ικανοποιημένοι ωστόσο θα πρέπει να θυμάστε έναν βασικό κανόνα: Στην αρχή του έργου, ο αναγνώστης είναι απαραίτητο να μάθει τον στόχο της ιστορίας και να γνωρίσει τον πρωταγωνιστή. Στο μεσαίο τμήμα του μυθιστορήματος -που είναι και το μεγαλύτερο- η δράση κλιμακώνεται και ο συγγραφέας ετοιμάζει την κορύφωση και τη λύση. Το τελευταίο τμήμα του μυθιστορήματος είναι αυτό που θα πρέπει να σχεδιάσετε με περισσότερη προσοχή. Όσο καλύτερα γνωρίζετε την κατάληξη της ιστορίας σας τόσο πιο ομαλή θα είναι η μετάβαση. Αν έχετε σαφή και ξεκάθαρη εικόνα για το τελευταίο κεφάλαιο, θα είναι πολύ πιο εύκολο να οδηγήσετε τη δράση στο σημείο που επιθυμείτε. Αν δεν γνωρίζετε το τέλος του μύθου σας υπάρχει κίνδυνος να παρεκτραπείτε σε αδιέξοδες παράλληλες ιστορίες ή -ακόμα χειρότερα- να μην προετοιμάσετε κατάλληλα. Η αφηγηματική προετοιμασία του τελευταίου κεφαλαίου ξεκινά από το πρώτο κεφάλαιο αλλά για να το επιτύχετε αυτό θα πρέπει να ξέρετε ποιο είναι το τέλος.

Περιγράψτε τις κύριες σκηνές

Πρώτα θα πρέπει να καταγράψετε τα κομβικά σημεία της δράσης με τη σειρά. Αφού ετοιμάσετε ολόκληρη και πλήρη την ακολουθία των γεγονότων, στη συνέχεια θα πρέπει να περιγράψετε τις κυριότερες σκηνές του έργου. Και ταυτόχρονα θα πρέπει να απαντήσετε σε κάποια ερωτήματα: Πού εκτυλίσσονται, ποιοι χαρακτήρες συμμετέχουν, ποια είναι η κατάσταση στον ευρύτερο χώρο. Ασφαλώς αυτές οι σημειώσεις δεν μπορεί να είναι πλήρεις και ακριβείς διότι βρίσκεστε ακόμα στη διαδικασία δημιουργίας του σκελετού. Ωστόσο ακόμα και μια γενικόλογη περιγραφή θα σας βοηθήσει ικανοποιητικά.

Συμβουλή:

Ένας πρακτικός τρόπος για να «χτίσετε» τον σκελετό του έργου σας είναι να χρησιμοποιήσετε ένα τυποποιημένο φύλλο χαρτί με όλες τις σημειώσεις που χρειάζεστε. Σε αυτό το αρχείο σημειώστε όλες τις ερωτήσεις που πρέπει να απαντήσετε πριν ξεκινήσετε τη συγγραφή του έργου σας.

7.5 Έτοιμοι!

Μπορείτε τώρα να κάνετε την πρώτη σας προσπάθεια και να αρχίσετε τη συγγραφή του βιβλίου σας. Αν ακόμα αισθάνεστε κάπως αμήχανα, μπορείτε να γράψετε μια πρόχειρη εκδοχή του μυθιστορήματός σας και στη συνέχεια να το επεξεργαστείτε με προσοχή. Να κάνετε διορθώσεις,  να κόψετε περιττά κείμενα και να προσθέσετε εκεί όπου χρειάζονται. Κατά τη διάρκεια της συγγραφής είναι χρήσιμο να ανατρέξετε στις σημειώσεις σας και να ξαναδιαβάσετε το σχεδιάγραμμα σκελετού το οποίο μόλις ολοκληρώσατε. Κι αν εντοπίσετε διαφορές ανάμεσα στο κείμενό σας και το προσχέδιο, να ξέρετε ότι αυτό είναι φυσιολογικό κι αναμενόμενο. Διότι καθώς η πλοκή εξελίσσεται κάποια στοιχεία μεταβάλλονται σε μικρό ή μεγαλύτερο βαθμό.Προσαρμοστείτε στα νέα δεδομένα αλλά θυμηθείτε ότι κάποια στοιχεία παραμένουν σταθερά μέχρι το τέλος: Ο στόχος του πρωταγωνιστή, η κεντρική ιδέα της πλοκής, το τέλος του μύθου αλλά και η ατμόσφαιρα της ιστορίας. Όμως αρκετά άλλα στοιχεία του μυθιστορήματος μπορούν να αλλάξουν: Βασικοί χαρακτήρες μπορούν να προστεθούν ή να αφαιρεθούν, δευτερεύοντες χαρακτήρες μπορούν να εξαφανιστούν μαζικά, οι βασικές σκηνές μπορούν να αλλάξουν ή να μετακινηθούν χρονικά.

Άλλωστε υπάρχει και η έμπνευση που μπορεί να σας λύσει πολλά προβλήματα. Όμως μην έχετε αυταπάτες, η έμπνευση χωρίς οργάνωση και δομημένο σκελετό, θα γίνει απλά μια χαμένη ευκαιρία…

Συνεχίζεται την επόμενη εβδομάδα.

Ο Γιάννης Ζυγούλης γεννήθηκε στη Στυλίδα Φθιώτιδος και τα τελευταία χρόνια ζει στο Ηράκλειο της Κρήτης. Είναι επαγγελματίας δημοσιογράφος και μέλος της Ένωσης Συντακτών Ημερησίων Εφημερίδων Αθηνών (ΕΣΗΕΑ). Έχει εργαστεί ως ρεπόρτερ στις εφημερίδες Καθημερινή και Νέα Μεσημβρινή, στο περιοδικό ΕΝΑ και στους ραδιοφωνικούς σταθμούς Σκάι και Flash.Επίσης διετέλεσε επί σειρά ετών αρχισυντάκτης ύλης στην εφημερίδα Ημερησία. Είναι μέλος του Ομίλου Φθιωτών Λογοτεχνών και Συγγραφέων.