Η Διαφορά Ευτυχίας και Ευδαιμονίας: Από την Τύχη στην Εσωτερική Πληρότητα

Γράφει η Δρ Γεωργία Κατσογριδάκη, Βαριατρική Διαιτολόγος – Διατροφολόγος.

• Ευτυχία: από το αρχαίο εὐτυχία (< εὖ “καλά” + τύχη “τύχη, μοίρα”). Σημαίνει κυρίως το να έχεις “καλή τύχη”, δηλαδή ένα ευνοϊκό σύνολο εξωτερικών περιστάσεων. Γι’ αυτό η ευτυχία συνδέεται με στιγμές και με γεγονότα που συμβαίνουν έξω από εμάς.
• Ευδαιμονία: από το εὖ + δαίμων (δαίμων = φύλακας, πνεύμα που καθορίζει την τύχη ή την ουσία του ανθρώπου). Η λέξη δηλώνει μια βαθύτερη κατάσταση “καλού πνεύματος”, πλήρωσης και εσωτερικής ευημερίας — κάτι που εγκαθιδρύεται και καλλιεργείται από μέσα.

Ευτυχία ως θέμα τύχης — ευδαιμονία ως εσωτερική αρχή

Η ευτυχία συχνά εμφανίζεται ως απρόσμενη ή σύντομη: μια ευχάριστη συνάντηση, μια επιτυχία, μια συγκυρία που μας χαρίζει χαρά. Επειδή εξαρτάται από εξωτερικούς παράγοντες, την αποκαλούμε «θέμα τύχης» — μπορεί να έρθει και να φύγει χωρίς τη δική μας βούληση. Αντίθετα, η ευδαιμονία ξεκινά από το μέσα μας: είναι αποτέλεσμα ηθικής ανάπτυξης, αυτογνωσίας, και της αρμονίας μεταξύ επιθυμιών, λόγου και πράξης.

«Έρμαιο της τύχης» — τι σημαίνει

Η φράση «έρμαιο της τύχης» σημαίνει ότι κάποιος είναι εντελώς υπό την εξουσία της τύχης, χωρίς έλεγχο ή προστασία — δηλαδή ξένος στην ίδια του τη μοίρα. Η λέξη ἔρμαιον στην αρχαία ελληνική σήμαινε «πράγμα πεταμένο», «αντικείμενο» ή «λεία»· κατ’ επέκταση «αντικείμενο της τύχης». Η έκφραση προέκυψε από αυτήν τη μεταφορική χρήση: ο άνθρωπος γίνεται «αντικείμενο» που το σπρώχνουν οι περιστάσεις. (Η αναφορά «Ερμού δώρα» μοιάζει με λαϊκή συγχώνευση ή παρερμηνεία — η κλασική φράση είναι «ἔρμαιον τῆς τύχης», όχι δώρο του Ερμή.)

Γιατί λέμε ότι η ευτυχία είναι στιγμές

Η ευτυχία συνδέεται με στιγμιαία, εξωτερικά ερεθίσματα και επιτυχίες· επειδή αυτά είναι παροδικά και εξαρτώμενα από την τύχη, βιώνεται ως σύντομες κορυφώσεις. Η ευδαιμονία αντίθετα είναι διάρκεια: ένας σταθερός τρόπος ζωής που παράγει συνεχή εσωτερική πληρότητα.

Πώς θα φτάσει ο άνθρωπος στο «ευεστώ» κατά τον Δημόκριτο Ο Δημόκριτος, στην ηθική του, υποστήριζε την αυτοκυριαρχία, τη μέτρηση των παθών και την αναζήτηση της ηρεμίας (ευθυμία/ευεστώς). Η ευεξία για τον Δημόκριτο επιτυγχάνεται μέσω:

• Λογικής και γνώσης: η κατανόηση των πραγμάτων μειώνει τον φόβο και την αβεβαιότητα.
• Μέτρου και αυτοελέγχου: αποφυγή ακραίων παθών και επιθυμιών.
• Ηθικής πρακτικής: δικαιοσύνη και φιλία ως σταθεροί παράγοντες ευημερίας.
• Απλότητας στη ζωή: λιγότερες επιθυμίες, περισσότερη εσωτερική σταθερότητα.

Γιατί να αναζητούμε την ευδαιμονία και πώς να την προσεγγίσουμε

• Αναζήτηση αυτογνωσίας: κατανόησε ποιες επιθυμίες είναι γνήσιες και ποιες είναι προϊόν κοινωνικών πιέσεων. Η αυτογνωσία μειώνει την εξάρτηση από τύχη.
• Καλλιέργεια αρετής: η συνέπεια, η δικαιοσύνη, η ειλικρίνεια και η σωφροσύνη είναι πρακτικά μέσα για εσωτερική πληρότητα.
• Λογική στάση απέναντι στα εξωτερικά: αποδέξου όσα δεν ελέγχεις και δούλεψε σταθερά στα όσα ελέγχεις — οι πράξεις σου.
• Φροντίδα σχέσεων και κοινότητας: η φιλία και η αμοιβαία υποστήριξη ενισχύουν την εσωτερική σταθερότητα.
• Απλότητα και μέτρο: περιορίζοντας τις περιττές επιθυμίες, ελαττώνεις την ευθραυστότητα της ευτυχίας και αυξάνεις την πιθανότητα ευδαιμονίας.
• Πρακτική στοχασμού: στοχάσου τακτικά για τις αξίες σου, προσαρμόζοντας τη ζωή σου προς την εσωτερική αρμονία.

Η ευτυχία είναι συχνά δώρο της τύχης — στιγμές φωτός που μας επισκέπτονται από έξω. Η ευδαιμονία είναι εσωτερική κατάκτηση, αποτέλεσμα φιλοσοφικής και ηθικής εργασίας. Στον δρόμο της ζωής αξίζει να κυνηγήσουμε την ευδαιμονία: έτσι δεν θα παραμένουμε απλώς «έρμαια της τύχης», αλλά θα οικοδομήσουμε μια σταθερή, βαθιά και διαρκή κατάσταση ευημερίας.

Η Γεωργία Κατσογριδάκη είναι αριστούχα απόφοιτος του τμήματος Διατροφής & Διαιτολογίας και Φυσικοπαθητικός, με πολυετή πείρα στο χώρο της διατροφής.

Είναι κάτοχος μεταπτυχιακού τίτλου στη Βιοτεχνολογία από το τμήμα Βιοχημείας με ερευνητική εργασία σχετικά με τα επίπεδα λεπτίνης σε παχύσαρκους & λιπόσαρκους, και διδάκτωρ της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας με θέμα διπλωματικής διατριβής «Επίδραση της λαπαροσκοπικής επίμήκους γαστρεκτομής, στο διατροφικό προφίλ και στη θρέψη του ασθενούς».

Στα πλαίσια της διδακτορικής διατριβής, παρακολουθεί πάνω από 700 ασθενείς που έχουν υποβληθεί σε χειρουργείο παχυσαρκίας, από το 2011 έως σήμερα.

Με την ιδιότητα της Βαριατρικής Διατροφολόγου είναι μέλος της Ελληνικής Χειρουργικής Εταιρείας Παχυσαρκίας και της Παγκόσμιας Ομοσπονδίας Χειρουργικής της Παχυσαρκίας (International Federation for the Surgery of Obesity and Metabolic Disorders – IFSO που είναι επιστημονικός οργανισμός που συγκεντρώνει χειρουργούς και συναφείς ειδικότητες, όπως νοσηλευτές, διαιτολόγους, διατροφολόγους, ψυχολόγους, παθολόγους, ενδοκρινολόγους, αναισθησιολόγους, γαστρεντερολόγους κ.α. που εμπλέκονται στη θεραπεία των νοσογόνα παχύσαρκων ασθενών.

• Από το Μάρτιο του 2020 έως το Δεκέμβριο του 2020 υπήρξε υπεύθυνη διατροφής του τμήματος χειρουργικής νοσογόνου παχυσαρκίας & μεταβολικών διαταραχών του Ιατρικού Διαβαλκανικού Κέντρου Θεσσαλονίκης.
• Εν εξελίξει βρίσκονται οι σπουδές της για το δεύτερο μεταπτυχιακό τίτλο ειδίκευσης στη “Διαχείριση της γήρανσης & χρονίων νοσημάτων” από το Ελληνικό Ανοιχτό Πανεπιστήμιο.
• Εχει εκπαιδευτεί στην “ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΕΣ ΕΠΕΜΒΑΣΕΙΣ”, πιστοποιημένο πρόγραμμα, που υλοποιείται από το ΚΕΔΙΒΙΜ του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών.
• Εργάζεται ως ιδιώτης διαιτολόγος ενώ έχει διατελέσει και εκπαιδευτικός στα ΤΕΙ Λάρισας.  Από το 2015 έως σήμερα διδάσκει στο μεταπτυχιακό πρόγραμμα σπουδών της Ιατρικής Σχολής του Παν/μιου Θεσσαλίας με τίτλο «Κλινική Διατροφή».
• Έχει συνεργαστεί με το Μητροπολιτικό κολλέγιο και το Queen Margaret University που εδράζεται στο Εδιμβούργο, ως Λέκτορας & ως Program Leader του τμήματος Διατροφής & Διαιτολογίας
• Από το 2018 έως σήμερα, είναι καθηγήτρια εναλλακτικής – συμπληρωματικής ιατρικής.   Οι συμπληρωματικές και εναλλακτικές θεραπείες αποτελούν μια μεγάλη κατηγορία μεθόδων που επικεντρώνονται στην ολιστική προσέγγιση της υγείας, επενδύοντας όχι μόνο στο σώμα αλλά και στο πνεύμα και το πνεύμα του ατόμου.
• Η εμπειρία της περιλαμβάνει και τη διαχείριση κλινικών περιπτώσεων, δεδομένου ότι έχει διατελέσει συνεργάτιδα της Μονάδας Τεχνητού Νεφρού, ενώ από το 2010 είναι επιστημονική συνεργάτιδα της χειρουργικής κλινικής του πανεπιστημιακού νοσοκομείου Λάρισας και του Ιασώ Θεσσαλίας.
• Διετέλεσε επίσης συνεργάτης του Κτηνιατρικού Εργαστηρίου Λαμίας την περίοδο 2011-2012
• Ασχολείται με τη διατροφογενετική, δηλαδή την μελέτη των γονιδίων για την κατάρτιση εξατομικευμένου προγράμματος διατροφής και είναι συνεργάτιδα της Astrea Health και του ιατρού ενδοκρινολόγου – γενετιστή, Κωσταντίνου Στρατάκη.   Για την επεξεργασία των αποτελεσμάτων συνεργαζεται με εξειδικευμένα εργαστήρια στην Ελλάδα αλλά και διεθνώς.
• Οι σπουδές της περιλαμβάνουν επίσης κατάρτιση στην ομοιοπαθητική, δεδομένου ότι έχει παρακολουθήσει το πρόγραμμα σπουδών της Εθνικής Εταιρείας Ομοιοπαθητικής Ιατρικής Συνεργασίας.  Εν εξελίξει δε βρίσκονται οι μεταπτυχιακές της σπουδές στην ομοιοπαθητική, στο Hahnemann College of Homeopathy στη Μεγάλη Βρετανία.
• Επίσης έχει εκπαιδευτεί στην αρχαία Ελληνική Ιατρική & στον ελληνικό βελονισμό & ηλεκτροβελονισμό , στην ιριδολογία, στη φυτοθεραπεία & στα ανθοιάματα Bach, στην κινεζική διατροφή και στην κινεζική βοτανοθεραπεία.
• Με την ιδιότητα της Φυσικοπαθητικού (naturopath) βλέπει τον άνθρωπο σαν μια ολιστική ενότητα σώματος, διάνοιας και πνεύματος.
• Η Φυσικοπαθητική είναι επιστήμη πανεπιστημιακού επιπέδου και έχει σαν αντικείμενο την εναλλακτική αγωγή υγείας, δεν κάνει διαγνώσεις ασθενειών ούτε δίνει φάρμακα, χρησιμοποιεί μεθόδους εναλλακτικής φυσικής και αφαρμάκου προσέγγισης της υγείας. Όπως ειπε και ο Ιπποκράτης, ο άρρωστος αποτελεί ενιαία ψυχοσωματική οντότητα και η αρρώστια διέπεται από φυσικούς νόμους. Κατά τον Ιπποκράτη ο ιατρός υποβοηθεί την θεραπευτική δύναμη της φύσης και έτσι ο ασθενής αντιμετωπίζεται με μια εντελώς διαφορετική οπτική.
• Ο Φυσικοπαθητικός (naturopath) χρησιμοποιεί ένα εύρος εναλλακτικών – συμπληρωματικών μεθόδων.  Μπορεί συχνά με επιτυχία να εντοπίσει μια προδιάθεση του σώματος πριν την εμφάνιση οξείας ασθένειας και να προσφέρει την κατάλληλη αγωγή καθώς και αλλαγή στις ζωτικής σημασίας συνήθειες του ατόμου.
• Έχει συνεργαστεί με δύο κέντρα εστίασης για την κατάρτιση διαιτητικών μενού.
• Έχει ολοκληρώσει σπουδές στο Διατμηματικό πρόγραμμα δια βίου μάθησης του Αριστοτελειου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης με τίτλο «Παρασκευή Καλλυντικών Σκευασμάτων & Σαπώνων» με στόχο την δημιουργία δικής της σειράς περιποίησης με θεραπευτικές ιδιότητες.
• Είναι κριτης σε διεθνή επιστημονικά περιοδικά υψηλού κύρους με παρουσία στο pubmed, σε αντικείμενα σχετικά με την επιδραση της διατροφής σε διάφορα ζητήματα υγείας
• Είναι ραδιοφωνική παραγωγός από τον Απρίλιο του 2024 και παρουσιάζει την εκπομπή “Στην Υγειά σας”, στον Κρήτη FM 87,5, κάθε Τρίτη 18.00-19,00

https://www.youtube.com/@katsogridi

• Έχει συμμετάσχει στο βιβλίο του Γ. Λεκάκη “Ιπποκράτης, ο πατέρας της Ιατρικής” με τη συγγραφή του κεφαλαίου: “Ιπποκράτης: Η διαχρονική επιρροή των ιδεών του στην σύγχρονη ιατρική ακριβείας, δια μέσου της διατροφής”, μαζί με άλλους συγγραφείς, Σ. Χριστοδουλάρης, Ν. Παπανδρέου, Α. Αντωνάκος, εκδ. Τάλως