H Έλλη Δρούλια (Ιστορικός-πρ.διευθύντρια της Βιβλιοθήκης της Βουλής των Ελλήνων)-μιλά για την “Πρώτη αγάπη” των εκδόσεων Elia Publishing

H Έλλη Δρούλια (Ιστορικός-πρ.διευθύντρια της Βιβλιοθήκης της Βουλής των Ελλήνων)

μιλά  στη Ζαχάρη Βασιλεία για την Πρώτη αγάπη των εκδόσεων Elia Publishing

• Τι ήταν αυτό που σας οδήγησε να λάβετε μέρος στην πρωτότυπη σειρά των εκδόσεων Elia Publishing;

Η πρόταση συνεργασίας εκ μέρους των εκδόσεων Elia Publishing και της εκδότριας- Γενικής Διευθύντριας κας Μαρίας Παπαδογιάννη, ήταν ιδιαίτερα τιμητική και, παράλληλα, προκάλεσε το ενδιαφέρον μου πολύπλευρα.

• Στην εισαγωγή της σειράς αναφέρεται ότι σκοπός των κειμένων είναι η διάχυσή τους σε νέα ακροατήρια. Θα θέλατε να μας πείτε συγκεκριμένα ποια είναι αυτά;

Η δίγλωσση σειρά ονομάζεται «Τοπική λογοτεχνία, μέσα 19ου-20ού αιώνα» και στοχεύει στην διεύρυνση του αναγνωστικού κοινού της νεοελληνικής λογοτεχνίας. Στοχεύει να προσελκύσει το ενδιαφέρον νέων ομάδων αναγνωστών και αναγνωστριών, οι οποίες ήδη με τον ένα τρόπο ή τον άλλο σχετίζονται με την Ελλάδα, τον σύγχρονο ελληνικό πολιτισμό και την ελληνική γλώσσα. Οι ανά τον κόσμο διασπαρμένοι Έλληνες ομογενείς αποτελούν έναν σημαντικό πληθυσμό, που, συγχρόνως με την νέα τους ταυτότητα, δεν θέλουν να ξεχάσουν τις ρίζες τους και δεν θέλουν να αποκοπούν από το οικογενειακό τους παρελθόν. Οι συνειδητοί ελληνομαθείς αποτελούν μια άλλη ομάδα στην οποία η νέα σειρά θα προσφέρει επιλογές λογοτεχνικών κειμένων, ώστε να εξασκηθούν στην ανάγνωση της ελληνικής γλώσσας ενώ θα έρθουν σε επαφή και θα εμβαθύνουν τις γνώσεις τους γύρω από την ελληνική κοινωνία, τις παραδόσεις της, το θρησκευτικό της συναίσθημα. Η σειρά απευθύνεται και σε ταξιδιώτες, επισκέπτες και τουρίστες της Ελλάδας, που θα εμπλουτίσουν ποιοτικά την πρόσληψη της Ελλάδας μέσα στον χρόνο και τους τόπους που αναφέρονται στα λογοτεχνικά έργα. Οι εικόνες των τόπων θα συνδεθούν μέσω των περιγραφών και αφηγήσεων.

• Ποιος είναι ο σκοπός των μυθιστορημάτων ή και διηγημάτων της σειράς;

Σκοπός της σειράς είναι να «ταξιδέψει» η νεοελληνική γραμματεία σε άλλους γλωσσικούς κώδικες, να μετρηθεί με άλλους πολιτισμούς κοντινούς και μακρινούς, να συγκριθεί, να συμβάλει στην κατανόηση, και να προστεθεί στην παγκόσμια δεξαμενή των πνευματικών επιτευγμάτων του ανθρώπου. Σκοπός είναι να αναδείξει την δύναμη του νεοελληνικού λόγου, να διατηρήσει την γλωσσική κατοικία των Ελλήνων και να καλλιεργήσει δεσμούς.

• Πως πιστεύετε ότι θα επηρεάσουν το αναγνωστικό κοινό;

Η ομάδα των συντελεστών πιστεύει πως τα κείμενα θα βρουν απήχηση στο αναγνωστικό κοινό για διάφορους λόγους. Έχουν επιλεγεί κείμενα με ζωντάνια και παραστατικά. Είναι, κατά κανόνα, σύντομα και αντιπροσωπευτικά της εποχής τους και της γραφής των συγγραφέων. Επιπλέον, συνοδεύονται από χρονολόγιο των συγγραφέων, πότε γεννήθηκαν, πού μορφώθηκαν, πώς και από ποιους επηρεάστηκαν, την εργογραφία τους, πραγματολογικές επεξηγήσεις, ελληνικό γλωσσάρι, χάρτες των τόπων, φωτογραφίες, εισαγωγικά κείμενα που τοποθετούν τα λογοτεχνήματα στο χρονικό πλαίσιο της παραγωγής τους και αναλύουν σε αδρές γραμμές το περιεχόμενο και το ύφος γραφής τους. Η σειρά θα επηρεάσει το αναγνωστικό κοινό προσφέροντας έναν ολοκληρωμένο τόμο που διευκολύνει το διάβασμα, και θα «ανοίξει την όρεξη» για περισσότερα διαβάσματα.

• Είναι πολύ σημαντικό ότι τα κείμενα έχουν στην αριστερή σελίδα τα ελληνικά και αγγλικά ή γερμανικά στην δεξιά. Για ποιο λόγο έχει γίνει αυτή η γλωσσική γέφυρα;

Η έκδοση σχεδιάστηκε με προσοχή, και μαζί με το επιμελημένο περιεχόμενο, μεγάλη σημασία δόθηκε και στην υλική της υπόσταση ως βιβλίο. Καλλιτεχνικός διευθυντής και δημιουργός των εξωφύλλων της σειράς είναι ο αναπληρωτής καθηγητής της ΑΣΚΤ Ιωάννης Μελανίτης. Η έκδοση, κατά κάποιο τρόπο, θα μπορούσε να αποκληθεί «πολυμορφική», μιας και προσφέρει διάφορες δυνατότητες προσεγγίσεων. Προτεραιότητα δόθηκε στα αλλόφωνα κοινά, για αυτό και στην δεξιά σελίδα έχει τοποθετηθεί η μετάφραση στα αγγλικά ή σε άλλη γλώσσα, όπως προγραμματίζεται για το μέλλον. Η μεταγραφή των πρωτότυπων κειμένων (μονοτονικό, γραμματικές προσαρμογές κλπ) τοποθετήθηκε στην αριστερή σελίδα, ώστε να λειτουργήσει βοηθητικά. Όμως οι αναγνώστριες και οι αναγνώστες μπορούν να διαβάζουν και αντίστροφα: να χρησιμοποιήσουν το ελληνικό κείμενο και σε περίπτωση δυσκολίας, να ανατρέξουν στο αγγλικό ή άλλη μετάφραση, εξάλλου τα κείμενα είναι ισόρροπα δοσμένα ανά σελίδα. Στο τέλος του βιβλίου, ως παράρτημα, δίνεται και η φωτομηχανική αναπαραγωγή του κειμένου από έκδοση των χρόνων κυκλοφορίας τους. Το παράρτημα αυτό απευθύνεται σε βαθιούς γνώστες της ελληνικής γλώσσας, που ξέρουν ή έχουν διδαχθεί την καθαρεύουσα, το πολυτονικό σύστημα, παλαιότερους γραμματικούς τύπους και κανόνες. Η «γλωσσική γέφυρα» όπως ωραία την αποκαλείτε, είναι ζητούμενο ώστε να προσφέρονται επιλογές, ανάλογες των δυνατοτήτων του αναγνωστικού κοινού.

• Το μακρύ διήγημα «Πρώτη αγάπη» του Ιωάννη Κονδυλάκη, το οποίο εκδόθηκε το 1919 είναι το πρώτο της σειράς των εκδόσεων. Θα θέλατε να μας πείτε για ποιο λόγο αποφασίστηκε να ξεκινήσετε με αυτό;

Το διήγημα του Ιωάννη Κονδυλάκη «Πρώτη αγάπη» πληροί όλες τις προϋποθέσεις και έχει όλα τα επιθυμητά χαρακτηριστικά για την σειρά μας. Ο συγγραφέας ξεχωρίζει για την το ύφος του και την έμπειρη πένα του. Οι χαρακτήρες είναι αναγνωρίσιμοι, σχεδόν στερεοτυπικοί, και η δράση εκτυλίσσεται διατηρώντας το ενδιαφέρον με εναλλαγές, έως την τελευταία τραγική πράξη με το απελπισμένο τέλος του Βαγγελιού. Η «Πρώτη αγάπη» εμπίπτει στην καθορισμένη χρονική περίοδο, αναφέρεται σε συγκεκριμένους τόπους και τοπόσημα της Κρήτης, καθώς και σε ήθη και έθιμα, περιγράφει αντιθέσεις μεταξύ της καθημερινότητας στο χωριό και την πόλη και κατ’ επέκταση την πορεία προς τον εκσυγχρονισμό και την νεωτερικότητα. Χαρακτηριστικές είναι οι λαϊκές ιατρικές πρακτικές συγκριτικά με την τότε σύγχρονη ιατρική και φαρμακολογία. Αυτοί είναι ορισμένοι από τους λόγους που η σειρά ξεκίνησε με αυτήν την επιλογή.

• Το θέμα είναι η πρώτη αγάπη μεταξύ του Γιωργή και του Βαγγελιού, η οποία συναντά μεγάλες φουρτούνες. Θα θέλατε να μας δώσετε περισσότερες πληροφορίες για αυτή την αγάπη;

Το θέμα της πρώτης αγάπης έχει απασχολήσει την λογοτεχνία και γενικότερα την τέχνη επανειλημμένα. Αυτή, η συγκεκριμένη εκτός κανόνα αγάπη, για τον ίδιο τον Ιωάννη Κονδυλάκη υπήρξε η πρώτη και η μόνη αληθινή αγάπη της ζωής του, καθώς ποτέ του δεν παντρεύτηκε και το διήγημα συγκαταλέγεται στο τελευταίο βιβλίο που κυκλοφόρησε, και περιέχει αυτοβιογραφικά στοιχεία. Γράφει: «Ο καϋμός μου μαζεύτηκε κι κλείστηκε στην ψυχή μου για να μείνει εκεί για όλη μου τη ζωή.» Το ψυχογράφημα παρουσιάζονται οι μεταπτώσεις των συναισθημάτων του συγγραφέα. Στην πρώτη φάση η αγάπη του Γιωργή είναι «ψυχική». Δεν μένει στα εξωτερικά στοιχεία, βασίζεται στο βλέμμα, την φωνή της, την γλυκύτητα, την καλοσύνη που εκπέμπει, την συμπόνια. Ως τα 14 χρόνια του Γιωργή η φύση των συναισθημάτων του είναι «αυτοαγνοούμενη και μιμητική». Στην συνέχεια, ακολουθούν αλλαγές και διαδοχικές μεταβολές μαζί με αλλαγές του κοινωνικού περίγυρου. Αυτές τις αλλαγές τις αντιμετωπίζει με απορία, με περίσκεψη και ορθολογικό πνεύμα. Νοιώθει ερωτική παραφορά από κοντά. Από μακριά η ερωτική ένταση διατηρείται μα και πάλι από κοντά ατονεί εξαιτίας της αρρώστιας. Άλλοτε μετατρέπεται σε εμπόδιο για τα εφηβικά του όνειρα. Επιστρέφει, όμως, αισθάνεται το βάρος των τύψεων, αποφασίζει να την σώσει με την αθώα και ακλόνητη πίστη του στον Θεό. Τέλος, της έχει «αγάπη από πόνο». Την αγαπά γιατί πάσχει και πρόκειται να πεθάνει από την ασθένειά της.

• Πιστεύετε ότι η πρώτη αγάπη μπορεί να είναι παντοτινή ή ο δεσμός μεταξύ δυο ανθρώπων χρειάζεται να δοκιμαστεί για να διαρκέσει;

Η αγάπη είναι από τα πολυτιμότερα, αν όχι το πολυτιμότερο, συναίσθημα. Η πρώτη αγάπη είναι σημαδιακή, είναι εκείνη που μας πρωτομαθαίνει τα βήματά της. Μπορεί να μεταβάλλεται, μπορεί να περάσει δοκιμασίες, μπορεί και όχι. Η διάρκεια είναι μια ήσυχη, συνειδητή εσωτερική απόφαση που χρειάζεται δύο μέρη.

• Σε ποιο βαθμό επηρεάστηκε η αγάπη του Γιωργή και του Βαγγελιού από εξωτερικούς παράγοντες και για ποιο λόγο συνέβη αυτό;

Και βέβαια επηρεάστηκε η αγάπη τους από εξωτερικούς παράγοντες, γιατί δεν θα ήταν δυνατόν να μην επηρεαστεί. Δεν ζούμε και δρούμε σε κενό. Πάντα υπάρχει το κοινωνικό περιβάλλον, το δομημένο πλαίσιο μέσα στο οποίο καλούμαστε να πλοηγήσουμε τις ζωές μας.

• Πόσο εύκολο είναι να δοθεί ένας ορισμός για την αγάπη;

Για τον καθένα και την καθεμία η αγάπη έχει διαφορετικό περιεχόμενο ανάλογα, και εκδηλώνεται με ποικίλους τρόπους στην καθημερινότητα και σαν ιδέα. Ένας διαχρονικός ορισμός νομίζω δεν θα μπορούσε να υπάρξει.

Αύγουστος 2026

Έλλη Δρούλια, φιλόλογος