H Χριστίνα Μαυρέλη μιλά για το έργο της «Σιωπηλή Επανάσταση»
Συνέντευξη στον Γιάννη Ζυγούλη
H Χριστίνα Μαυρέλη παρουσιάζει στο αναγνωστικό κοινό το έργο της «Σιωπηλή Επανάσταση» που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Πηγή Παιδείας. Η ποιήτρια, μιλά στο politismikos.gr για το βιβλίο της, για ποιητές και επαναστάτες!
Κυρία Μαυρέλη, θα ήθελα να ενημερώσετε το αναγνωστικό κοινό για εσάς. Πείτε μου παρακαλώ δυο λόγια για τον εαυτό σας και τη λογοτεχνική σας διαδρομή.
Ονομάζομαι Χριστίνα Μαυρέλη. Γεννήθηκα το 2002 και κατοικώ στην Αθήνα. Είμαι νηπιαγωγός γενικής και ειδικής αγωγής. Παράλληλα ασχολούμαι ενεργά με τη συγγραφή και ιδιαίτερα με την ποίηση.
Η ποίηση αποτελεί για μένα έναν τρόπο να παρατηρώ τον κόσμο, να επεξεργάζομαι τις εμπειρίες μου και να δίνω μορφή στις σκέψεις και στα συναισθήματά μου.
Ποιήματά μου έχουν διακριθεί σε λογοτεχνικούς διαγωνισμούς στην Ελλάδα και την Κύπρο, έχουν δημοσιευτεί σε λογοτεχνικά περιοδικά και ηλεκτρονικές ιστοσελίδες, ενώ έχουν συμπεριληφθεί και σε συλλογικές ποιητικές ανθολογίες. Η «Σιωπηλή Επανάσταση», που κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Πηγή Παιδείας, αποτελεί την πρώτη μου ποιητική συλλογή.
Τώρα θα ήθελα να παρουσιάσετε το έργο σας, το «Σιωπηλή Επανάσταση». Με ενδιαφέρει να μάθω αρχικά για την έκταση και κυρίως για το ύφος.
Η «Σιωπηλή Επανάσταση» είναι μια ποιητική συλλογή που περιλαμβάνει 49 ποιήματα. Εξερευνά την ανθρώπινη εμπειρία μέσα από τέσσερις βασικούς άξονες: τη σιωπή, το σώμα, τη μνήμη και τον έρωτα.
Ως προς το ύφος, θα τη χαρακτήριζα προσωπική, εξομολογητική και συμβολική, με έντονη διάθεση κοινωνικού προβληματισμού. Στα ποιήματα συνυπάρχουν ο λυρισμός με τον σύγχρονο λόγο, η τρυφερότητα με την οξύτητα και η ευαισθησία με την αντίσταση.
Η συλλογή αγγίζει ζητήματα όπως η γυναικεία ταυτότητα, η αυτοδιάθεση του σώματος, οι ανθρώπινες σχέσεις, η κοινωνική αδιαφορία, η απώλεια και η αξιοπρέπεια. Ιδιαίτερη θέση κατέχει το σώμα ως φορέας μνήμης και βιωμάτων, ενώ ο έρωτας παρουσιάζεται τόσο ως ένωση όσο και ως μορφή εξουσίας.
Θα έλεγα, λοιπόν, πως πρόκειται για μια συλλογή με δύο διαστάσεις: είναι βαθιά προσωπική, αλλά ταυτόχρονα επιδιώκει να αποκτήσει καθολική φωνή. Δεν επιθυμώ να δώσω έτοιμες απαντήσεις ούτε να υποδείξω στον αναγνώστη πώς πρέπει να αισθανθεί. Αντίθετα, θέλω να του αφήσω χώρο να αναγνωρίσει δικά του βιώματα.
Ποια ήταν η πηγή έμπνευσης για το έργο σας;
Η έμπνευσή μου προήλθε από προσωπικά βιώματα, συναισθήματα, μνήμες και απώλειες, αλλά και από την παρατήρηση του κόσμου γύρω μου.
Με απασχόλησαν ιδιαίτερα οι ανθρώπινες συμπεριφορές, οι κοινωνικές αντιφάσεις και οι καταστάσεις που συχνά παραμένουν αθέατες. Με ενδιαφέρει να γράφω όχι μόνο για όσα οι άνθρωποι εκφράζουν ανοιχτά, αλλά και για εκείνα που κρατούν μέσα τους και εξακολουθούν να τους διαμορφώνουν.
Είστε 24 ετών. Από ποια ηλικία γράφετε ποίηση; Τι ήταν αυτό που σας «έσπρωξε» να γράψετε το πρώτο σας ποίημα;
Το πρώτο μου ποίημα το έγραψα το 2015, σε ηλικία δωδεκάμισι ετών. Εκείνη την περίοδο, η Ελλάδα βρισκόταν αντιμέτωπη με την προσφυγική κρίση και στη Λέσβο, τον τόπο καταγωγής μου, είχε ξεβραστεί το άψυχο σώμα ενός μικρού παιδιού, του Αϊλάν. Η εικόνα και η τραγικότητα αυτού του γεγονότος με συγκλόνισαν βαθιά και ένιωσα την ανάγκη να το αποτυπώσω σε ένα ποίημα.
Ήταν η πρώτη φορά που στράφηκα στην ποίηση για να εκφράσω κάτι που με ξεπερνούσε συναισθηματικά. Μάλιστα, το συγκεκριμένο ποίημα διακρίθηκε αργότερα σε λογοτεχνικό διαγωνισμό. Ίσως, τελικά, εκείνη η στιγμή να σηματοδότησε την αρχή της συγγραφικής μου διαδρομής.
Ποιο μήνυμα και ποιο δίδαγμα θα θέλατε να κρατήσουν οι αναγνώστες σας από το βιβλίο σας;
Θα ήθελα οι αναγνώστες να καταλάβουν πως ακόμη και μέσα από τις πιο δύσκολες εμπειρίες μπορεί να γεννηθεί η δύναμη της αλλαγής. Να μη φοβούνται την ευαλωτότητά τους, να μη ντρέπονται για τις πληγές τους και να μη θεωρούν τη σιωπή τους αδυναμία.
Μέσα από τη «Σιωπηλή Επανάσταση» θέλω να αναδείξω τη σημασία της αυτοδιάθεσης, της αξιοπρέπειας και της ελευθερίας να ορίζουμε οι ίδιοι τον εαυτό μας. Να μάθουμε να ακούμε όσα μας λέει το σώμα και η ψυχή μας και να μη συμβιβαζόμαστε με καταστάσεις που μας στερούν την ταυτότητά μας.
Δεν πιστεύω πως η ποίηση οφείλει να διδάσκει ή να προσφέρει έτοιμες απαντήσεις. Θα ήθελα, όμως, η «Σιωπηλή Επανάσταση» να αποτελέσει αφορμή για σκέψη, ενδοσκόπηση και προσωπική αφύπνιση.
Τα βιβλία ποίησης στα βιβλιοπωλεία, τα τελευταία χρόνια αυξάνονται. Οι εμπνευσμένοι ποιητές αυξάνονται; Οι αναγνώστες που διαβάζουν ποίηση;
Η αυξημένη παρουσία της ποίησης τα τελευταία χρόνια είναι ένα θετικό φαινόμενο. Περισσότεροι άνθρωποι βρίσκουν σήμερα το θάρρος να εκφραστούν μέσα από τον ποιητικό λόγο, ενώ ταυτόχρονα δημιουργούνται περισσότερες ευκαιρίες για νέους δημιουργούς να παρουσιάσουν το έργο τους.
Ωστόσο, πιστεύω πως η αξία της ποίησης δεν μετριέται από τον αριθμό των εκδόσεων, αλλά από την ποιότητα των έργων και την ικανότητά τους να επικοινωνούν ουσιαστικά με τον αναγνώστη. Δεν αρκεί απλώς να γράφουμε· χρειάζεται να έχουμε κάτι ουσιαστικό να εκφράσουμε και να αναζητούμε διαρκώς τη δική μας φωνή.
Θα ήθελα, λοιπόν, να βλέπω όχι μόνο περισσότερους ποιητές και βιβλία, αλλά και περισσότερους ανθρώπους να διαβάζουν ποίηση και να της δίνουν χώρο στη καθημερινότητά τους.
Τελικά οι μεγαλύτερες επαναστάσεις είναι οι «σιωπηλές»; Η επικρατούσα αντίληψη είναι ότι μια επανάσταση είναι εξ ορισμού θορυβώδης.
Ναι, πιστεύω πως πολλές από τις σημαντικότερες επαναστάσεις είναι σιωπηλές, γιατί ξεκινούν μέσα μας, πολύ πριν γίνουν ορατές στους άλλους. Είναι οι στιγμές που αποφασίζουμε να αλλάξουμε, να αμφισβητήσουμε όσα θεωρούσαμε δεδομένα, να θέσουμε όρια και να διεκδικήσουμε την ελευθερία μας.
Η σιωπή, σε αυτή την περίπτωση, δεν σημαίνει παραίτηση ή αδυναμία. Μπορεί να κρύβει αποφασιστικότητα, συνειδητοποίηση και μια βαθιά εσωτερική δύναμη.
Αυτή είναι και η βασική ιδέα πίσω από τη «Σιωπηλή Επανάσταση»: πως μερικές φορές η πιο δυνατή πράξη αντίστασης είναι να αποφασίσεις ότι δεν θα προδώσεις άλλο τον εαυτό σου.
Όταν παρατηρώ τον κόσμο γύρω μου, έχω την αίσθηση ότι οι «επαναστάτες» λιγοστεύουν ολοένα και περισσότερο. Η δική σας άποψη ποια είναι;
Δεν θα έλεγα απαραίτητα πως οι επαναστάτες λιγοστεύουν, αλλά πως ίσως δυσκολεύονται περισσότερο να εκφραστούν και να αντισταθούν. Ζούμε σε μια εποχή έντονων απαιτήσεων, κοινωνικών πιέσεων και συμβιβασμών, όπου συχνά η ανάγκη για αποδοχή μάς κάνει να αποφεύγουμε να διαφοροποιηθούμε.
Για μένα, επαναστάτης δεν είναι μόνο εκείνος που έρχεται σε ανοιχτή σύγκρουση με το κατεστημένο. Είναι και εκείνος που τολμά να σκέφτεται διαφορετικά, να υπερασπίζεται τις αξίες του, να αμφισβητεί την αδικία και να μη χάνει την προσωπική του ελευθερία.
Πιστεύω πως οι επαναστάτες εξακολουθούν να υπάρχουν. Απλώς, δεν βρίσκονται πάντοτε εκεί όπου περιμένουμε να τους συναντήσουμε. Μερικές φορές, η αντίστασή τους εκφράζεται μέσα από μικρές, καθημερινές πράξεις που απαιτούν μεγάλο θάρρος.
Κάπου διάβασα ένα στίχο σας: «Έμαθα να μιλάω με σιωπές, να φυλάω μέσα μου λέξεις κοφτερές…». Η «σιωπή» είναι επικοινωνία;
Ναι, πιστεύω πως η σιωπή είναι κι αυτή ένας τρόπος επικοινωνίας, ίσως μάλιστα ένας από τους πιο ουσιαστικούς. Δεν σημαίνει πάντοτε απουσία λόγου ή συναισθήματος. Μπορεί να εκφράζει όσα δυσκολευόμαστε να πούμε ή ακόμη και όσα δεν χρειάζεται πια να εξηγήσουμε.
Ο συγκεκριμένος στίχος αποτυπώνει τη μετατροπή της σιωπής από παθητική κατάσταση σε συνειδητή επιλογή. Οι «λέξεις κοφτερές» συμβολίζουν σκέψεις και αλήθειες που παραμένουν μέσα μας, όχι επειδή δεν έχουμε τη δύναμη να τις εκφράσουμε, αλλά επειδή επιλέγουμε πότε και πώς θα το κάνουμε.
Στη «Σιωπηλή Επανάσταση» η σιωπή αποκτά πολλαπλές σημασίες: γίνεται πληγή, άμυνα, μνήμη, αξιοπρέπεια, αλλά και αντίσταση. Κάποιες φορές, όσα δεν λέγονται αποκαλύπτουν περισσότερα.
Ποιο θα είναι το επόμενο βήμα στη λογοτεχνική σας διαδρομή;
Μελλοντικά, θα ήθελα να γράψω μια ποιητική συλλογή αφιερωμένη εξ ολοκλήρου στις γυναίκες, αναδεικνύοντας την καθημερινότητά τους, τις εμπειρίες και τις αθέατες μάχες τους, με ιδιαίτερη αναφορά στην έμφυλη βία και τις γυναικοκτονίες.
Παράλληλα, σχεδιάζω να ασχοληθώ με τη συγγραφή βιβλίων παιδαγωγικού περιεχομένου για γονείς και εκπαιδευτικούς προσχολικής ηλικίας. Θέλω να εξερευνώ διαφορετικά είδη γραφής και να εξελίσσομαι διαρκώς ως δημιουργός.
Κυρία Μαυρέλη ευχαριστώ θερμά!
Γεννημένη το 2002 η Χριστίνα Μαυρέλη είναι αριστούχος νηπιαγωγός με εξειδίκευση στην Ειδική Αγωγή. Βραβευμένη σε πανελλήνιους και διεθνείς διαγωνισμούς, γράφει, ζωγραφίζει και φωτογραφίζει. Η πρώτη της ποιητική συλλογή είναι η «Σιωπηλή Επανάσταση». Μια συλλογή που εξερευνά την ανθρώπινη εμπειρία μέσα από τη σιωπή, το σώμα, τη μνήμη και τον έρωτα.
