Πότε το «ζω» έγινε «κοίτα με»;

Η αποξένωση από τον εαυτό σε μια εποχή όπου εκθέτουμε διαρκώς τη ζωή μας, αναζητώντας στο βλέμμα των άλλων την επιβεβαίωση ότι υπάρχουμε.

Γράφει η Σουζάνα Παπαφάγου , Κλινική – Αναπτυξιακή Ψυχολόγος, Ψυχοδυναμική Ψυχοθεραπεύτρια.

Υπάρχει ένας ιδιαίτερος τρόπος να αποξενώνεται κανείς από τον εαυτό του: να ασχολείται αδιάκοπα μαζί του.

Ζούμε σε μια εποχή όπου κοιτάζουμε τον εαυτό μας περισσότερο από ποτέ. Τον φωτογραφίζουμε, τον διορθώνουμε, τον ανεβάζουμε, τον παρακολουθούμε μέσα από αριθμούς. Πόσοι είδαν. Πόσοι πάτησαν like. Πόσοι σχολίασαν. Πόσοι έμειναν. Πόσοι έφυγαν.

Κι όμως, αυτή η αδιάκοπη αυτοπαρατήρηση δεν σημαίνει απαραίτητα αυτογνωσία. Μπορεί να γίνει το ακριβώς αντίθετο: ένας τρόπος να χάνουμε σιγά σιγά την άμεση επαφή με αυτό που αισθανόμαστε.

Καμπουριασμένοι πάνω από μια οθόνη, βρισκόμαστε διαρκώς ανάμεσα σε ανθρώπους χωρίς να χρειάζεται πραγματικά να συνυπάρξουμε μαζί τους. Τρώμε μαζί και κοιτάζουμε αλλού. Ταξιδεύουμε και πριν προλάβουμε να κατοικήσουμε τη στιγμή, την έχουμε μετατρέψει σε περιεχόμενο. Πηγαίνουμε σε μια συναυλία και σηκώνουμε το κινητό ανάμεσα σε εμάς και σε αυτό που συμβαίνει. Ακόμη και τη συγκίνησή μας τη φωτογραφίζουμε.

Σαν να μην αρκεί πια να ζήσω κάτι…Πρέπει να ξέρω ότι κάποιος είδε πως το έζησα.

Και εδώ συμβαίνει κάτι πολύ βαθύτερο από μια κακή συνήθεια χρήσης του κινητού. Ο άλλος παύει να είναι μόνο ένας άνθρωπος με τον οποίο συναντιέμαι και γίνεται καθρέφτης. Του πετάω μια εικόνα μου για να μου την επιστρέψει επιβεβαιωμένη. «Κοίταξέ με, για να μπορέσω να κοιτάξω κι εγώ εμένα».

Το like τότε αποκτά μια παράξενη ψυχική λειτουργία. Για λίγα δευτερόλεπτα λέει: σε είδαν. Υπάρχεις. Μετράς. Είσαι επιθυμητός, ενδιαφέρων, όμορφος, σημαντικός. Και επειδή αυτή η επιβεβαίωση έρχεται απ’ έξω, χρειάζεται να ξανάρθει. Και να ξανάρθει.

Έτσι μπορεί να φτάσουμε να γνωρίζουμε πολύ καλά πώς φαινόμαστε και όλο και λιγότερο πώς είμαστε.

Να ξέρουμε ποια φωτογραφία μας κολακεύει και να δυσκολευόμαστε να μείνουμε μόνοι με τον εαυτό μας.

Να έχουμε εκατοντάδες ανθρώπους διαθέσιμους στην οθόνη και κανέναν απέναντί μας όταν πραγματικά φοβόμαστε.

Να επικοινωνούμε όλη την ημέρα και να περνούν εβδομάδες χωρίς μια συζήτηση στην οποία δύο άνθρωποι άφησαν τα κινητά τους κάτω, κοιτάχτηκαν και άντεξαν ο ένας την παρουσία του άλλου.

Η αποξένωση δεν μοιάζει πάντοτε με μοναξιά. Μπορεί να είναι γεμάτη ειδοποιήσεις.

Και υπάρχει κάτι ακόμη πιο παράδοξο. Όσο περισσότερο μαθαίνουμε να παρουσιάζουμε τον εαυτό μας, τόσο μεγαλύτερη γίνεται η απόσταση ανάμεσα στον εαυτό που ζει και στον εαυτό που εκτίθεται.

Αρχίζουμε να παρατηρούμε τη ζωή μας από τη θέση ενός αόρατου θεατή: πώς φαίνομαι τώρα; αξίζει να το ανεβάσω; τι θα σκεφτούν; θα αρέσει;

Κάποτε η βασική ανθρώπινη ερώτηση ήταν «τι αισθάνομαι;…Σήμερα κινδυνεύει να γίνει «πώς φαίνεται αυτό που αισθάνομαι;».

Και αυτές οι δύο ερωτήσεις οδηγούν σε εντελώς διαφορετική σχέση με τον εαυτό.

Γιατί ο εαυτός χρειάζεται και περιοχές που δεν εκτίθενται. Στιγμές που δεν φωτογραφήθηκαν. Σκέψεις που δεν έγιναν λεζάντα. Χαρές που δεν απέκτησαν θεατές. Έρωτες που δεν χρειάστηκαν κοινό. Θλίψεις που μπόρεσαν να υπάρξουν χωρίς να μετατραπούν σε αφήγηση.

Χρειάζεται ανθρώπους που δεν μας κοιτούν για να μας αξιολογήσουν, αλλά για να μας συναντήσουν.

Και χρειάζεται να ξαναμάθουμε κάτι εξαιρετικά απλό και εξαιρετικά δύσκολο: να υπάρχουμε ακόμη κι όταν κανείς δεν μας κοιτάζει.

Γιατί εκεί, όταν σβήσει η οθόνη και δεν υπάρχει κοινό, αρχίζει μια από τις σημαντικότερες συναντήσεις της ζωής μας.

Η συνάντηση με εκείνον που έμεινε πίσω από όλες τις εικόνες μας.

Τον εαυτό μας.

Σουζάνα Παπαφάγου

Κλινική & Αναπτυξιακή Ψυχολόγος

Ψυχοδυναμική Ψυχοθεραπεύτρια | Αναλύτρια Ομάδας | Θεραπεύτρια Ζεύγους & Οικογένειας

Σουζάνα Παπαφάγου is free today. But if you enjoyed this post, you can tell Σουζάνα Παπαφάγου that their writing is valuable by pledging a future subscription. You won’t be charged unless they enable payments.

Εφόσον επιθυμείτε  κάνετε εγγραφή εδώ:

https://spsychotherapy.substack.com/account?original_app=&free_signup_confirmation=true