Οι μεταβάσεις δεν συμβαίνουν μόνο στα παιδιά

Γράφει η Σουζάνα Παπαφάγου , Κλινική – Αναπτυξιακή Ψυχολόγος, Ψυχοδυναμική Ψυχοθεραπεύτρια.

Και γιατί το καλοκαίρι είναι ένας από τους σημαντικότερους ψυχικούς χώρους ανάμεσα στο «ήμουν» και στο «γίνομαι».

Εκείνο το τελευταίο πρωινό που θα ετοιμαζόμασταν για το νηπιαγωγείο.

Θυμάμαι τα κεράσια, τα γέλια, τη βιασύνη της καθημερινότητας. Δεν θυμάμαι να σκέφτηκα ότι ζούσαμε το τέλος μιας εποχής.

Ίσως γιατί οι περισσότερες μεγάλες μεταβάσεις δεν έρχονται με τυμπανοκρουσίες. Μπαίνουν αθόρυβα στη ζωή μας και μόνο αργότερα καταλαβαίνουμε ότι εκείνη η συνηθισμένη μέρα ήταν στην πραγματικότητα ένα ορόσημο.

Έξι χρόνια μετά, το μικρό κορίτσι του νηπιαγωγείου ετοιμάζεται για το γυμνάσιο. Και εγώ σκέφτομαι πόσο συχνά μιλάμε για τις μεταβάσεις των παιδιών, αλλά ξεχνάμε τις μεταβάσεις των γονιών.

Γιατί κάθε φορά που ένα παιδί αλλάζει αναπτυξιακή φάση, αλλάζει και η οικογένεια μαζί του.

Το παιδί που πηγαίνει πρώτη δημοτικού δεν είναι το ίδιο παιδί που άφηνε τη μαμά του στην πόρτα του παιδικού σταθμού.

Το παιδί που μπαίνει στο γυμνάσιο δεν είναι το ίδιο παιδί που ζητούσε να του δέσουμε τα κορδόνια.

Και ο γονιός που το συνοδεύει δεν είναι ο ίδιος άνθρωπος που ήταν πριν από έξι ή δώδεκα χρόνια.

Κάθε αναπτυξιακή γέφυρα απαιτεί αποχωρισμούς.

Τα παιδιά αποχαιρετούν μια εκδοχή του εαυτού τους.

Οι γονείς αποχαιρετούν μια εκδοχή του παιδιού τους.

Και κάπου ανάμεσα στο παλιό και στο καινούργιο υπάρχει πάντα μια περίοδος αβεβαιότητας.

Ο Winnicott μιλούσε για τους μεταβατικούς χώρους. Εκείνους τους ενδιάμεσους ψυχικούς τόπους όπου δεν είμαστε πια αυτό που ήμασταν αλλά δεν έχουμε γίνει ακόμη αυτό που θα γίνουμε.

Το καλοκαίρι λειτουργεί συχνά ακριβώς έτσι.

Δεν είναι απλώς διακοπές.

Είναι ένας μεταβατικός χώρος.

Ένα διάστημα χωρίς κουδούνια, εξετάσεις, εργασίες, προγράμματα και καθημερινές υποχρεώσεις. Ένα ψυχικό διάλειμμα που επιτρέπει στα παιδιά να αφομοιώσουν όσα έζησαν και να προετοιμαστούν για όσα έρχονται.

Γνώριζες ότι;

Οι μεγάλες μεταβάσεις των παιδιών, όπως η είσοδος στο δημοτικό ή στο γυμνάσιο, θεωρούνται από τους αναπτυξιακούς ψυχολόγους σημαντικά ορόσημα που απαιτούν ψυχική αναδιοργάνωση;

Γνώριζες ότι το άγχος που εμφανίζουν πολλά παιδιά πριν από μια αλλαγή δεν είναι απαραίτητα ένδειξη δυσκολίας, αλλά συχνά σημάδι ότι επεξεργάζονται κάτι σημαντικό;

Γνώριζες ότι το ελεύθερο παιχνίδι, η ξεκούραση και ακόμη και η βαρεμάρα του καλοκαιριού συμβάλλουν στην ανάπτυξη της δημιουργικότητας, της αυτονομίας και της συναισθηματικής ανθεκτικότητας;

Γνώριζες ότι οι μεταβάσεις δεν αφορούν μόνο τα παιδιά αλλά και τους γονείς, οι οποίοι καλούνται να αποχαιρετήσουν μια προηγούμενη εκδοχή του παιδιού τους;

Γνώριζες ότι η είσοδος στο γυμνάσιο συνοδεύεται συνήθως από μεγαλύτερη ανάγκη για ανεξαρτησία, αλλά ταυτόχρονα και από αυξημένη ανάγκη για ασφαλή γονική παρουσία;

Γνώριζες ότι το καλοκαίρι λειτουργεί συχνά ως μια ψυχική γέφυρα ανάμεσα σε αυτό που ήταν το παιδί και σε αυτό που πρόκειται να γίνει;

Στην ψυχολογία γνωρίζουμε ότι η ανάπτυξη δεν συμβαίνει μόνο μέσα από τη δράση.

Συμβαίνει και μέσα από τις παύσεις.

Μέσα από τη βαρεμάρα.

Μέσα από το παιχνίδι.

Μέσα από τις αργές μέρες χωρίς πρόγραμμα.

Μέσα από τις συζητήσεις που δεν είχαν χρόνο να γίνουν τον χειμώνα.

Γι’ αυτό και το πώς βιώνουν οι γονείς αυτές τις μεταβάσεις έχει τεράστια σημασία.

Όταν οι γονείς αντιμετωπίζουν κάθε αλλαγή μόνο με άγχος, το παιδί μαθαίνει ότι το καινούργιο είναι επικίνδυνο.

Όταν βιάζονται να περάσουν στην επόμενη φάση χωρίς να πενθήσουν αυτή που τελειώνει, χάνεται η ευκαιρία για ψυχική επεξεργασία.

Όταν όμως μπορούν να αναγνωρίσουν τη συγκίνηση, τη νοσταλγία, τον φόβο αλλά και τη χαρά που φέρνει το μεγάλωμα, τότε προσφέρουν στο παιδί κάτι πολύτιμο:

Την εμπειρία ότι η αλλαγή μπορεί να είναι δύσκολη και ταυτόχρονα όμορφη.

Ότι μπορούμε να στεναχωριόμαστε για αυτό που τελειώνει χωρίς να φοβόμαστε αυτό που αρχίζει.

Ότι κάθε τέλος κρύβει μέσα του μια αρχή.

Ίσως τελικά αυτό να είναι το πραγματικό δώρο του καλοκαιριού.

Όχι οι διακοπές.

Αλλά ο χρόνος.

Ο χρόνος να κοιτάξουμε λίγο πιο προσεκτικά το παιδί απέναντί μας και να συνειδητοποιήσουμε ότι μεγάλωσε.

Και ο χρόνος να κοιτάξουμε λίγο πιο προσεκτικά τον εαυτό μας και να αναγνωρίσουμε ότι μεγαλώσαμε κι εμείς μαζί του.

Σουζάνα Παπαφάγου

Κλινική & Αναπτυξιακή Ψυχολόγος

Ψυχοδυναμική Ψυχοθεραπεύτρια | Αναλύτρια Ομάδας | Θεραπεύτρια Ζεύγους & Οικογένειας

Σουζάνα Παπαφάγου is free today. But if you enjoyed this post, you can tell Σουζάνα Παπαφάγου that their writing is valuable by pledging a future subscription. You won’t be charged unless they enable payments.

Εφόσον επιθυμείτε  κάνετε εγγραφή εδώ:

https://spsychotherapy.substack.com/account?original_app=&free_signup_confirmation=true