Πράγματα που δεν ξέρατε για τις γλώσσες της Ευρώπης.

Γράφει η Ιστορικός – Συγγραφέας Λεύκη Σαραντινού.

1.Η πιο κοντινή στην αρχέγονη πρώτο- ινδοευρωπαϊκή γλώσσα, που μιλιόταν πριν από 3.700 περίπου χρόνια στις περιοχές της σημερινής νότιας Ρωσίας και Ουκρανίας είναι η Λιθουανική. Η Λιθουανική διατηρεί 7 πτώσεις στις κλίσεις της- η πρωτο-ινδοευρωπαϊκή είχε 8 και παρουσιάζει μεγαλύτερη φωνητική ομοιότητα στις λέξεις, απ’ ότι οι άλλες ευρωπαϊκές γλώσσες. Γενικά, οι σλαβικές γλώσσες είναι πιο κοντά σε αυτή την αρχέγονη πρωτο-ινδοευρωπαϊκή γλώσσα.

2. Ο Δυϊκός αριθμός υπήρχε στα αρχαία ελληνικά και αφορούσε ζεύγη πραγμάτων- ούτε ένα ούτε πολλά, πάντα δύο. Στη σημερινή εποχή μόνο η σλοβενική γλώσσα έχει κρατήσει τον δυϊκό αριθμό σε χρήση.

3. Η αγγλική είναι η γλώσσα που περιέχει το μεγαλύτερο ποσοστό δανεισμού λέξεων από άλλες γλώσσες. Ελάχιστες λέξεις έχουν αυτή καθεαυτή αγγλική προέλευση.

4. Στην Ελβετία δεν μιλούν μόνο ιταλικά, γαλλικά και γερμανικά. Υπάρχει και μία τέταρτη αναγνωρισμένη γλώσσα, τα ρομανσικά, η οποία ανήκει και αυτή στην οικογένεια των ρομανικών γλωσσών που προέρχονται από τα λατινικά.

5. Παρ’ όλο που η ουγγρική και η φινλανδική γλώσσα ανήκουν στην ίδια οικογένεια, αν βάζαμε έναν Ούγγρο να μιλήσει ουγγρικά στη Φινλανδία οι Φινλανδοί δεν θα τον καταλάβαιναν καθόλου! Κι αυτό διότι οι ομοιότητες ανάμεσα στις δύο γλώσσες εντοπίζεται κυρίως στην κοινή καταγωγή κάποιων λέξεων των δύο γλωσσών- οι οποίες όμως έχουν αλλάξει αρκετά και σήμερα- και σε εξωτερικά μορφολογικά στοιχεία. Αξίζει να σημειωθεί ότι στην ίδια οικογένεια ανήκει και η εσθονική γλώσσα.

6. Τα γαλλικά είναι μία από τις γλώσσες που διατηρούν την πιο στενή συνάφεια με τη λατινική. Στην πραγματικότητα είναι μείξη εκλαϊκευμένων λατινικών που εισήχθησαν στη χώρα μετά από τη ρωμαϊκή κατάκτηση, των φραγκικών που μιλούσαν οι Γερμανοί κατακτητές και των παλαιότερων γλωσσών που ομιλούνταν στην περιοχή, δηλαδή των κελτικών και των γαλατικών. Στην Αναγέννηση τα γαλλικά έσπευσαν να μοιάσουν ακόμη περισσότερο στη λατινική, οπότε ξεκαθαρίστηκαν από πολλές γερμανικές λέξεις. Διατηρούν μέχρι σήμερα τα πολλά άφωνα σύμφωνα της λατινικής που δυσκολεύουν τόσο την προφορά τους.

7. Είναι πολύ παράδοξο το γεγονός ότι οι βαλκανικές γλώσσες μοιάζουν τόσο πολύ μεταξύ τους, κι όμως οι Βαλκάνιοι μεταξύ τους δύσκολα μπορούν να κατανοήσουν ο ένας τον άλλον. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι οι βαλκανικές γλώσσες, με τη μείξη πληθυσμών που χαρακτήριζε ανέκαθεν τη συγκεκριμένη γεωγραφική περιοχή, μοιάζουν εξαιρετικά μεταξύ τους σε ό,τι αφορά τη γραμματική και τη δομή τους, όχι όμως και σε ό,τι αφορά το λεξιλόγιό τους, το οποίο είναι αρκετά διαφορετικό, παρά τις λέξεις που υπάρχουν σε αυτές με κοινή λατινική καταγωγή.

8.Μα πόσες γλώσσες περιλαμβάνει τελικά αυτή η τεράστια ινδοευρωπαϊκή οικογένεια που αριθμεί περίπου 3 δισεκατομμύρια ομιλητές; Τα πιο μεγάλα και γνωστά παρακλάδια της είναι αδιαμφισβήτητα οι ρομανικές γλώσσες (αυτές που έχουν, δηλαδή, στενή συνάφεια με τα λατινικά, τα ισπανικά, τα πορτογαλικά, τα ιταλικά, τα γαλλικά), οι γερμανικές γλώσσες (αγγλικά, γερμανικά, γλώσσες Σκανδιναβίας) και οι σλαβικές (ανατολικής Ευρώπης). Τρία μικρά παρακλάδια αποτελούν εντελώς μόνες τους τα αρμένικα, τα αλβανικά και τα ελληνικά, αλλά και τα ρομανί (η γλώσσα των Ρομά) και τα οσετικά (νότια
Ρωσία-Γεωργία). Υπάρχουν, τέλος, τα κελτικά παρακλάδια και τα βαλτικά παρακλάδια της, καθώς και ο ιρανικός κλάδος (κουρδικά, τατζίκικα) και ο ινδικός (χιντί, μπενγκάλι).

9. Η συνάφεια μεταξύ πορτογαλικής και ισπανικής γλώσσας είναι φυσικά σαφής σε όλους. Λίγοι όμως γνωρίζουν ότι στο ΒΔ άκρο της Ισπανίας, στην περιοχή της Λα Κορούνια ομιλούνται τα γαλικιανά, μία γλώσσα η οποία όχι μόνο έχει πολύ μεγάλη σχέση με την πορτογαλική γλώσσα, αλλά, επιπλέον, αποτελούν και τη γλώσσα από την οποία προήλθε η πορτογαλική.

10. Τα μαζαραβικά είναι μία ρομανική γλώσσα της ιβηρικής χερσονήσου με πολλές αραβικές λέξεις, όπως διαμορφώθηκε μετά από την κατάκτηση της Ιβηρικής χερσονήσου από τους Άραβες το 711 μ.Χ.

11. Τα δανικά είναι μία γλώσσα καθόλου δημοφιλής στις μέρες μας και με ελάχιστους ομιλητές. Ήταν όμως, άραγε, πάντα έτσι; Είτε το πιστέψετε, είτε όχι στις αρχές του 19 ου αιώνα πολύς περισσότερος κόσμος χρησιμοποιούσε τα δανικά, και μάλιστα όχι μόνο στα εδάφη της Δανίας. Κατ’ αρχάς, η Νορβηγία, που βρισκόταν υπό δανική κατοχή ως το 1814 μιλούσε δανικά, με αποτέλεσμα η γλώσσα αυτή να έχει μεγάλη συνάφεια με τη νορβηγική μέχρι σήμερα. Έπειτα οι Δανικές Δυτικές Ινδίες (σημερινοί Παρθένοι Νήσοι που ανήκουν στις ΗΠΑ) στην Καραϊβική είχαν ως επίσημη γλώσσα τη δανική ως το 1845 που οι Δανοί τις
πούλησαν στο Ηνωμένο Βασίλειο. Επιπλέον, το ίδιο συνέβη με τις αποικίες της Δανίας στη Δυτική Αφρική (σημερινή Γκάνα) τις οποίες επίσης παραχώρησε στο Ηνωμένο Βασίλειο το 1850. Επιπροσθέτως, η περιοχή Σλέσβιχ-Χολστάιν η οποία ανήκει σήμερα στη Γερμανία ανήκε ως το 1864 στη Δανία και μία μειονότητα με δεκάδες χιλιάδες μέλη μιλά μέχρι σήμερα εκεί δανικά. Τέλος, το 1918 η Δανία έχασε και την Ισλανδία, στην οποία τα δανικά ήταν διοικητική γλώσσα και το 1948 τις Νήσους Φερόες κοντά στη Σκωτία. Όσο για τη Γροιλανδία, η οποία ανήκει τυπικά στη Δανία αλλά έχει αυτονομία, αυτή από το 2009 έχει
ως διοικητική γλώσσα μονάχα τα γροιλανδικά (καλλαλισούτ).

-Gaston Dorren, 60 γλώσσες, ένα ταξίδι στην Ευρώπη, εκδ. Μεταίχμιο
– Gaston Dorren, Βαβέλ, εκδ. Μεταίχμιο
-Νίκολας Όστλερ, Λογοκρατορίες, εκδ. Polaris