Το κρυμμένο μενταγιόν – Έλλη Μαζωνάκη – Εκδόσεις Μίνωας.
Γράφει ο δημοσιογράφος – συγγραφέας Γιάννης Ζυγούλης.
Το 1363 ήταν για την Κρήτη έτος αναταραχής και κρίσιμων αποφάσεων. Οι Βενετοί φεουδάρχες του νησιού αισθάνονταν παραγκωνισμένοι καθώς η Γαληνοτάτη τους είχε αποκλείσει από υψηλά αξιώματα. Ήταν αριστοκράτες δεύτερης κατηγορίας και επιπλέον, κατά διαστήματα, καλούνταν να πληρώσουν μεγάλα χρηματικά ποσά για δημόσια έργα. Έτσι λοιπόν επαναστάτησαν, κατέλυσαν τη βενετική κυριαρχία και ίδρυσαν την ασθενική Δημοκρατία του Αγίου Τίτου.
Πρωταγωνιστές σε αυτά τα γεγονότα ήταν οι οικογένειες του Μάρκο Γκραντόνικο και του Τίτο Βενιέρ ενώ μαζί τους συντάχθηκε η κρητική οικογένεια των Καλέργηδων. Οι επαναστάτες καθαίρεσαν τον Δούκα του Χάνδακα, κατέβασαν τη βενετική σημαία και ανακήρυξαν την Κρήτη ανεξάρτητο κράτος: «Πολιτεία αυτοκρατής, αδέσποτος, υπό σεπτήν προστασίαν Αγίου θαυματουργού Τίτου, αποστόλου και πάτρωνος της νήσου ταύτης». Κι ακόμα καθιέρωσαν ως επίσημη θρησκεία την «ιερωτάτη των ιθαγενών γραικική».
Φυσικά η Βενετία δεν δέχθηκε παθητικά την απόσχιση της Κρήτης. Το αντίθετο, έστειλε ισχυρό στρατό και το επόμενο έτος η επανάσταση έληξε άδοξα με αιματηρό τρόπο. Οι πρωτεργάτες εξοντώθηκαν ενώ οι οικογένειές τους εκτοπίστηκαν ή φυλακίστηκαν.
Σ’ αυτό το ταραγμένο περιβάλλον εκτυλίσσεται η δράση του υπέροχου μυθιστορήματος «Το κρυμμένο μενταγιόν» της Έλλης Μαζωνάκη. Το βιβλίο, 400 σελίδων, εκδόθηκε τον Ιανουάριο του 2026 και κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Μίνωας.Πρωταγωνίστρια του έργου είναι η Ντονάτα, μυθιστορηματική ανιψιά του Βενετού φεουδάρχη Μάρκο Γκραντόνικο. Η κοπέλα, στην αρχή του έργου, ζει σ’ ένα όνειρο.Είναι όμορφη και μορφωμένη ενώ ανήκει στην οικογένεια ενός ισχυρού και πλούσιου αριστοκράτη. Έχει τη δυνατότητα να πραγματοποιεί τις επιθυμίες της και επιπλέον γνωρίζει τον έρωτα της ζωής της, τον Αλέξιο Καλλέργη. Το ζευγάρι, στα πρώτα κεφάλαια, ενώνεται με τα δεσμά του γάμου και οι δύο νέοι πλέουν σε πελάγη ευτυχίας.
«Τα μάτια της συνάντησαν τα δικά του. Μέσα τους καθρεφτιζόταν η λατρεία, που της την ανταπέδωσε μαζί με κάτι ακόμα, ένα πάθος αγνό, πρωτόγνωρο. Πετούσαν σπίθες τα μάτια του από την επιθυμία…»
Όμως τα γεγονότα τρέχουν και τους προσπερνούν. Η επανάσταση στην Κρήτη καταπνίγεται και το όνειρο της Ντονάτα γίνεται εφιάλτης. Η Γαληνοτάτη δεν συγχωρεί ανταρσίες ούτε προδοσίες και οι επαναστάτες πληρώνουν το τίμημα των επιλογών τους.
«Λένε πως (οι Βενετοί) ετοιμάζουν περισσότερες από τριάντα γαλέρες, χώρια τα φορτηγά πλοία, μαζί με δέκα χιλιάδες άνδρες και χίλιους ιππείς. Δεν υπάρχουν περιθώρια για διχογνωμίες. Απειλείται η Δημοκρατία. Απειλούμαστε κι εμείς οι ίδιοι…».
Ωστόσο, η ιστορία της Ντονάτα καλύπτει το μισό βιβλίο. Η συγγραφέας Έλλη Μαζωνάκη επέλεξε μια εξαιρετική σκηνοθεσία και έγραψε δύο ιστορίες οι οποίες αρχικά φαίνονται άσχετες αλλά στη συνέχεια τέμνονται.
Οι δύο ιστορίες εκτυλίσσονται εναλλάξ σε όλη τη διάρκεια του έργου. Κι έτσι, τα μισά κεφάλαια περιγράφουν την ιστορία του 14ου αιώνα ενώ τα άλλα μισά κεφάλαια αναφέρονται στην σύγχρονη εποχή.
Στη δεύτερη ιστορία, πρωταγωνίστρια είναι η Θάλεια μια κοπέλα που έχει αντικρίσει τη σκληρή πλευρά της ζωής και ο κόσμος της έχει καταρρεύσει. Ο αγαπημένος της έχει φύγει από τη ζωή και η ίδια αγωνίζεται να επιβιώσει για χάρη του παιδιού που κυοφορεί.
«Η ζωή της είχε ανατραπεί με τραγικό τρόπο και μόνο το μωρό που θα ερχόταν σε λίγο καιρό στον κόσμο φώτιζε σαν μια μικρή φλογίτσα το σκοτάδι της καθημερινότητά της»
Οι δύο ιστορίες, της Ντονάτα και της Θάλειας, προχωρούν βήμα βήμα μέχρι που συγκλίνουν στο μοναστήρι της Παναγίας Βρυωμένης, στη νότια Κρήτη. Εκεί ο μοναχός Φιλόθεος ανακαλύπτει σε μια κρύπτη ένα μενταγιόν και μαζί ένα χειρόγραφο με την αφήγηση της Ντονάτα. Και μέσα από το χειρόγραφο ζωντανεύει η Ενετική Κρήτη, η Βενετία και το Βυζάντιο που ψυχορραγεί. Η επανάσταση και η σκληρή τιμωρία, ο θυσιαστικός έρωτας αλλά και η δίψα για ζωή.
«Οι λέξεις έτρεχαν ασταμάτητα προς το τέλος κι εκείνη ούτε λεπτό δεν σήκωσε τα μάτια από το κείμενο. Το διάβασε πραγματικά με μια ανάσα. Σε πολλά σημεία έκλαψε. Ένιωσε βαθιά την απογοήτευση, τη μοναξιά, την απελπισία. Πόνεσε για τις σωματικές πληγές, για τις κακουχίες. Τα δάκρυά της έτρεχαν ασυγκράτητα όταν έκλεισε το χειρόγραφο, διαβάζοντας τις τελευταίες λέξεις. Δεν έκανε προσπάθεια να τα σκουπίσει ούτε με το μανίκι της…»
Η Έλλη Μαζωνάκη χειρίζεται επιδέξια τον γραπτό λόγο και κατορθώνει να δημιουργήσει κλίμα εποχής. Όταν χρειάζεται το κείμενο είναι γλαφυρό και μερικές φορές γίνεται κάπως πιο δημοσιογραφικό, αλλά ο στόχος επιτυγχάνεται απόλυτα.Ο αναγνώστης βιώνει τα συναισθήματα των πρωταγωνιστών σε κάθε σελίδα και σε κάθε παράγραφο: Τον έρωτα, την απογοήτευση, τον πόνο, την ελπίδα…
Η εναλλαγή των κεφαλαίων είναι αριστοτεχνική και η συγγραφέας ενώνει με υποδειγματικό τρόπο το παρελθόν με το παρόν. Κι έτσι έρχονται στην επιφάνεια διαχρονικά στοιχεία της ανθρώπινης συμπεριφοράς: Το πάθος, η θυσία, η κτηνωδία και μερικές φορές η λύτρωση.
Η πλοκή εκτυλίσσεται ομαλά χωρίς εξάρσεις και κρατά αμείωτο το ενδιαφέρον του αναγνώστη μέχρι την τελευταία σελίδα. Τα κομμάτια του παζλ αποκαλύπτονται σταδιακά με τρόπο που δημιουργεί αγωνία για τη συνέχεια.
Εν κατακλείδι, το μυθιστόρημα «Το κρυμμένο μενταγιόν» είναι ένα συγκλονιστικό έργο από αυτά που θέλεις να διαβάσεις για δεύτερη φορά. Η συγγραφέας Έλλη Μαζωνάκη κάνει επίδειξη συγγραφικής δεξιοτεχνίας και επιτυγχάνει να καθηλώσει τον αναγνώστη. Και στο τέλος παραδίδει στο αναγνωστικό κοινό ένα βιβλίο που σίγουρα αξίζει να διαβαστεί!
Η Έλλη Μαζωνάκη γεννήθηκε στη Θεσσαλονίκη και κατάγεται από τη Σητεία Κρήτης. Από τα παιδικά της χρόνια τη γοήτευε ο κόσμος της λογοτεχνίας, που μπλέκει αριστοτεχνικά τη σύνθεση με την αντίθεση – στοιχεία αναπόσπαστα και της δικής της ζωής. Σπούδασε Οικονομικές Επιστήμες και Θεολογία στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, ειδικεύτηκε στην Αρχαιολογία και πρόσφατα αποφοίτησε από το Τμήμα Μοριακής Βιολογίας και Γενετικής του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης. Είναι παντρεμένη, έχει δύο γιους και εργάζεται ως εκπαιδευτικός στην Ορεστιάδα Έβρου. Στη διάρκεια των σπουδών και της επαγγελματικής της δραστηριότητας, ποτέ δεν απαρνήθηκε την κλίση της να πλάθει σαγηνευτικές ιστορίες που ξυπνούν αναμνήσεις, γεννούν σκέψεις και πυροδοτούν συναισθήματα.
Ο Γιάννης Ζυγούλης γεννήθηκε στη Στυλίδα Φθιώτιδος και τα τελευταία χρόνια ζει στο Ηράκλειο της Κρήτης. Είναι επαγγελματίας δημοσιογράφος και μέλος της Ένωσης Συντακτών Ημερησίων Εφημερίδων Αθηνών (ΕΣΗΕΑ). Έχει εργαστεί ως ρεπόρτερ στις εφημερίδες Καθημερινή και Νέα Μεσημβρινή, στο περιοδικό ΕΝΑ και στους ραδιοφωνικούς σταθμούς Σκάι και Flash.Επίσης διετέλεσε επί σειρά ετών αρχισυντάκτης ύλης στην εφημερίδα Ημερησία. Είναι μέλος του Ομίλου Φθιωτών Λογοτεχνών και Συγγραφέων.
