Γράφει ο Δημήτρης Περιβολαράκης

Η παρασκευή ψωμιού για τις γυναίκες της οικογένειάς μας, αλλά και όλου του χωριού, ήταν μια ιεροτελεστία.Μια διαδικασία,μια συνήθεια,που παραδιδόταν από γενιά σε γενιά ,από μάνα σε κόρη , από πεθερά σε νύφη,γεμάτη εμπειρίες,βιώματα ,μνήμες και τραγούδια.

Ο Ίων Δραγούμης είχε γράψει χαρακτηριστικά πως την παράδοση ενός τόπου τη διασώζει η γυναίκα με τη μεταβίβαση της εμπειρίας ,του εθίμου από τη μάνα στην κόρη ,από γενιά σε γενιά.Και μάλλον είχε δίκιο.

Δε νοούνταν μεγάλη θρησκευτική γιορτή και σχόλη που να μη ζύμωναν οι γυναίκες του σπιτιού μας ,του χωριού μας ψωμί.Χριστούγεννα,Πρωτοχρονιά,Πάσχα.

Αλλά και σε αραβώνες,γάμους ,βαφτίσεις.

Και βέβαια στα μικρά και μεγάλα πανηγύρια του χωριού.

Το ζύμωμα ξεκινούσε αξημέρωτα ‘ το ψωμί φρέσκο και ζεστό ήταν έτοιμο την ώρα που έπρεπε.

Κάποιες φορές ήταν τάμα στην Αγία Άννα,στην Αγία Παρασκευή στα όμορφα ξωκκλήσια ή παρεκκλήσια του χωριού μας.

Και φυσικά στη μεγάλη γιορτή της Μεταμόρφωσης του Σωτήρος,στο μεγάλο πανηγύρι του χωριού μας.

Σε κάποιες οικογένειες μάλιστα εδώ στο χωριό μας κεντούσαν το ψωμί με παραστάσεις συναφείς με την εκάστοτε γιορτή ή την τελετή.

Λουλούδια ,στάχυα,ήλιοι,αγγελούδια ήταν οι παραστάσεις ανάλογα με το γεγονός και την περίσταση.

Διαφορετικές παραστάσεις για τη βάφτιση ,διαφορετικές για τον γάμο ,άλλες για τον αρραβώνα,άλλες για τις θρησκευτικές εορτές,άλλες για τα πανηγύρια.

Κάθε τελετή και κέντημα,κάθε κέντημα και τραγούδι,κάθε τραγούδι και συναίσθημα.

Ώρες ατελείωτες κεντούσαν το ψωμί με μεράκι και υπομονή οι γυναίκες’το κεντούσαν,κουτσομπόλευαν, τραγουδούσαν.Και οι θυγατέρες από κοντά άκουγαν, έβλεπαν,αντέγραφαν τις συνταγές και τις τεχνικές.

Ένα εκπληκτικό έθιμο που έρχεται από πολύ παλιά ,που δήλωνε την ανάγκη των απλών ανθρώπων να εκφράσουν την αισθητική τους κοντά στις ανάγκες,στις αγωνίες και στον αγώνα για την επιβίωση.

Στο χωριό μας υπήρχαν σιτηρά στα χωράφια,υπήρχαν νερόμυλοι ,αλλά και πέτρινοι χερόμυλοι σε σπίτια ,υπήρχε αλώνι ,υπήρχαν και οι φούρνοι.

Όλη η αλυσίδα παραγωγής του “άρτου του επιούσιου” ήταν μέσα στην καθημερινότητα των ανθρώπων του χωριού.

Οι γυναίκες έβαζαν το ζύμωμα,το μεράκι για το κέντημα,την υπομονή.

Κάπως έτσι κρατήθηκε αυτή η παράδοση στα χωριά της Αττικής,στα μεσογείτικα χωριά και στα αρβανιτοχώρια’ και φυσικά και σε κάποιες οικογένειες του χωριού Κουκουβάουνες,της σημερινής Μεταμόρφωσης.