«Ελληνική ανάσσα γλώσσα μου» του Νίκου Μπατσικανή από τις εκδόσεις Βεργίνα
Γράφει ο δημοσιογράφος – συγγραφέας, Γιάννης Ζυγούλης
Γνωρίζετε ότι το «άγχος» και η «αγχόνη» προέρχονται από το ρήμα «άγχω» που σημαίνει πνίγω, στραγγαλίζω; Ξέρετε ότι το επίθετο «άναυδος» βγαίνει από το ουσιαστικό «αυδή» που είναι ο λόγος, η λαλιά; Κι ακόμα το «επιδόρπιο» έχει ρίζα το ουσιαστικό «δόρπιον», δηλαδή το βραδινό φαγητό; Ο κατάλογος είναι ατελείωτος και είναι ένα από τα θέματα που περιέχει το υπέροχο δοκίμιο του Νίκου Μπατσικανή με τίτλο «Ελληνική ανάσσα γλώσσα μου». Το έργο κυκλοφόρησε το 2026 σε μια ιδιαίτερα προσεγμένη έκδοση από τις εκδόσεις Βεργίνα.
Το βιβλίο ξεκινά με το κεφάλαιο «Ιστορία της ελληνικής γλώσσας, συνέχεια αυτής στη διάρκεια των αιώνων αρχαίες λέξεις στη νεοελληνική». Σ’ αυτό το σημείο ο συγγραφέας δίνει αρκετά παραδείγματα σύγχρονων λέξεων που προέρχονται από την αρχαία ελληνική γλώσσα αλλά σήμερα η προέλευσή τους έχει σχεδόν ξεχαστεί.
Το δεύτερο κεφάλαιο στη σελίδα 53 έχει τίτλο «Προ-ιστορική περίοδος της ελληνικής, είδη πρώιμης ελληνικής γραφής». Στο συγκεκριμένο κεφάλαιο ο συγγραφέας παραθέτει με επιστημονική ακρίβεια τα αποδεικτικά στοιχεία που μαρτυρούν την προέλευση και τη συνέχεια της ελληνικής γλώσσας.
Ακολουθεί το τρίτο κεφάλαιο στη σελίδα 67 με τίτλο «Χρονικές περίοδοι της ελληνικής, γλωσσικό ζήτημα, εξέλιξη της ελληνικής, στοιχεία που τη διαμόρφωσαν». Εδώ ο Νίκος Μπατσικανής κάνει μια ιστορική αναδρομή και μας πληροφορεί ότι:
«Η Ιστορία της ελληνικής γλώσσας έχει πέντε βασικές χρονικές περιόδους: 1. Αρχαιότητα 2.Ελληνιστική 3. Βυζαντινή 4.Μετά την Άλωση 5. Νεότερη εποχή. Εξετάζοντας την κάθε μία από τις περιόδους αυτές, διακρίνουμε και επί μέρους εποχές, όπως: η περίοδος της Αρχαιότητας που περιλαμβάνει: τους προϊστορικούς χρόνους, την εποχή των Ιερογλυφικών, τη Γραμμική Α και τη Γραμμική Β, τη γλώσσα του Ομήρου, αυτή των κλασικών χρόνων, αλλά και εκείνη της εποχής Φιλίππου – Μεγάλου Αλεξάνδρου».
Η μελέτη συνεχίζεται με το τέταρτο κεφάλαιο «Ιδιότητες της ελληνικής, το μεγαλείο της απόψεις επιφανών Ελλήνων και ξένων για την αξία της ελληνικής, δανεισμός ελληνικών λέξεων σε άλλες γλώσσες».
Το πέμπτο κεφάλαιο στη σελίδα 93 έχει τίτλο «Διάλεκτοι ελληνικής προέλευσης σε ξένες χώρες» ενώ το έκτο κεφάλαιο έχει θέμα «Αλλαγές στην ελληνική, 1976 και 1982, προκύψαντα προβλήματα – άλλες συνέπειες, μερική αποκατάσταση προβλημάτων, 2011 απόψεις επιφανών Ελλήνων για τις Αλλαγές».
Ακολουθεί το έβδομο κεφάλαιο στη σελίδα 124 με τίτλο «Ελληνική παιδεία και γλώσσα, απόψεις επιφανών Ελλήνων και ξένων για την ελληνική, οφέλη από την εκμάθηση αρχαίων ελληνικών, ομιλίες Ζολώτα στην αγγλική, με ελληνικές λέξεις, ελληνικές λέξεις σε διάφορες ξένες γλώσσες».
Το τελευταίο κεφάλαιο είναι «Κατάλογος ελληνικών λέξεων σε ξένες γλώσσες» ενώ η έκδοση κλείνει με τα βοηθήματα που χρησιμοποίησε ο συγγραφέας (σε έξι σελίδες) καθώς και δημοσιεύματα σε εφημερίδες και περιοδικά.
Το βιβλίο «Ελληνική ανάσσα γλώσσα μου» είναι μια εμπεριστατωμένη μελέτη στην οποία ο συγγραφέας αναδεικνύει το μεγαλείο της ελληνικής γλώσσας. Όμως το πιο εντυπωσιακό στοιχείο του έργου είναι ο ίδιος ο Νίκος Μπατσικανής ο οποίος -όπως πάντα- και κατά την προσφιλή του τακτική έκανε έρευνα σε βάθος. Έρευνα με επιστημονική ακρίβεια και με απόλυτη προσήλωση στη λεπτομέρεια. Δεν άφησε στην τύχη ούτε μια πρόταση του κειμένου και παραθέτει τεκμηρίωση ακόμα και για τις δευτερεύουσες πληροφορίες. Κι όλα αυτά σε ένα θεματικό αντικείμενο το οποίο είναι εξ ορισμού δαιδαλώδες, οι πηγές τοποθετούνται ακόμα και πριν από τον 8ο αιώνα π.Χ ενώ η «γλώσσα» προκαλεί αντιπαλότητες ακόμα και σήμερα. Ωστόσο ο συγγραφέας εργάστηκε άοκνα και μεθοδικά και κυρίως αγνόησε τις Σειρήνες του διαδικτύου. Και το αποτέλεσμα τον δικαίωσε καθώς το βιβλίο είναι ένα από τα πληρέστερα της κατηγορίας του και μπορεί να συγκριθεί μόνο με ομαδικές εργασίες πανεπιστημιακών ιδρυμάτων. Βέβαια δεν είναι η πρώτη φορά που ο συγγραφέας ασχολείται με το συγκεκριμένο θέμα κι αυτό δείχνει και το πάθος του για την ελληνική γλώσσα. Ο Νίκος Μπατσικανής εκτός από βραβευμένος ποιητής, έχει καταθέσει στο παρελθόν αριστουργηματικά δοκίμια όπως «Τη γλώσσα μου έδωσαν Ελληνική» και το «Γλώσσα μου ελληνική».
Εν κατακλείδι, ο Νίκος Μπατσικανής έγραψε με απλό και κατανοητό τρόπο και δημιούργησε ένα συναρπαστικό βιβλίο γνώσης. Ερεύνησε σχεδόν τρεις χιλιάδες χρόνια Ιστορίας κι έφερε στο φως νέα στοιχεία τα οποία συνηγορούν ότι η γραπτή ελληνική γλώσσα είναι παλαιότερη από την εποχή του Ομήρου. Το βιβλίο «Ελληνική ανάσσα γλώσσα μου» δεν είναι απλά ένα δοκίμιο, είναι επιστημονική διατριβή και σίγουρα είναι ένα έργο που αξίζει να διακριθεί!
Ο Νίκος Ματθαίου Μπατσικανής είναι συγγραφέας, ποιητής, ιστορικός μελετητής, κριτικός Θεάτρου και Λογοτεχνίας. Γεννήθηκε και μεγάλωσε στην Πελασγία Φθιώτιδας. Ζει στην Αθήνα και στην γενέτειρά του. Είναι τακτικό μέλος της Ένωσης Ελλήνων Θεατρικών & Μουσικών Κριτικών, της Εθνικής Εταιρείας των Ελλήνων Λογοτεχνών και του Ομίλου Φθιωτών Λογοτεχνών & Συγγραφέων. Έχει εκδώσει εννέα (9) ποιητικές συλλογές, τρεις (3) συλλογές διηγημάτων και εννέα (9) δοκιμιακές μελέτες. Επίσης έχει δημοσιεύσει πολλές κριτικές θεατρικών παραστάσεων, άρθρα και βιβλιοκριτικές. Το «Ελληνική ανάσσα γλώσσα μου» είναι το 22ο έργο του.
Ο Γιάννης Ζυγούλης γεννήθηκε στη Στυλίδα Φθιώτιδος και τα τελευταία χρόνια ζει στο Ηράκλειο της Κρήτης. Είναι επαγγελματίας δημοσιογράφος και μέλος της Ένωσης Συντακτών Ημερησίων Εφημερίδων Αθηνών (ΕΣΗΕΑ). Έχει εργαστεί ως ρεπόρτερ στις εφημερίδες Καθημερινή και Νέα Μεσημβρινή, στο περιοδικό ΕΝΑ και στους ραδιοφωνικούς σταθμούς Σκάι και Flash.Επίσης διετέλεσε επί σειρά ετών αρχισυντάκτης ύλης στην εφημερίδα Ημερησία. Είναι μέλος του Ομίλου Φθιωτών Λογοτεχνών και Συγγραφέων.
