Πως “διαβάζουμε” ένα έργο τέχνης.

Όταν στεκόμαστε μπροστά σε ένα έργο τέχνης, συχνά το πρώτο που κάνουμε είναι να πούμε αν μας αρέσει ή όχι . Αφού λοιπόν το πούμε, το δεύτερο που κάνουμε, μιας και δε το καταλαβαίνουμε, είναι να το προσπεράσουμε , γιατί σκεφτόμαστε πως είναι  δύσκολο είναι  να το καταλάβουμε.

Είναι όμως;

The Astronomer-Johannes Vermeer

Για να το κατανοήσουμε καλύτερα, χρειάζεται να προσέξουμε αρκετά πράγματα που βρίσκονται «πίσω» και «μέσα» στο έργο.

-Αρχικά, θα πρέπει να μεταφερθούμε στην συγκεκριμένη εποχή, να δούμε γιατί το δημιούργησε ο καλλιτέχνης, τι ήθελε να επικοινωνήσει με το κοινό του, τι ήθελε να πει.

-Μην ξεχνάμε, πως οι πίνακες ή τα γλυπτά ήταν το ιντερνέτ της εποχής, μεσώ εκείνων, μεταδίδονταν τα κάθε είδους μηνύματά, θρησκευτικά, πολιτικά, κοινωνικά κτλ.

-Επίσης, θα πρέπει να γνωρίζουμε, πως σχεδόν το σύνολο, ήταν παραγγελίες πληρωμένες από κάποιο μαικήνα, κάποιον δηλαδή πλούσιο, ο οποίος κάτι ήθελε ένα πει, για εκείνον, τη ζωή του, την πολιτική κτλ

-Να γνωρίζουμε επίσης, πως για να γίνει ένα τέτοιο αριστούργημα δεν ήταν καθόλου εύκολο με τις συνθήκες της εποχής, έλλειψη πρώτων υλών, οι οποίες ερχόντουσαν από μίλια μακριά, έλλειψη γνώσης, φωτισμού κτλ

-Να γνωρίζουμε τη ζωή του καλλιτέχνη, τις ιδές του,  την καταγωγή, την οικονομική του κατάσταση, την κοινωνική του ζωή κτλ

–Να εμβαθύνουμε λιγάκι δηλαδή, ώστε να έχουμε μια καλύτερη εικόνα.

Από εκεί και μετά χρειαζόμαστε παρατήρηση, γνώση όπως είπαμε παραπάνω και φυσικά συναίσθημα!

A Man Smoking and a Woman Drinking in a Courtyard

Τα περισσότερα έργα και στο σύνολο τους τα θρησκευτικά, εκεί ακριβώς αποσκοπούσαν, στη δημιουργία έντονου και γρήγορου συναισθήματος, σε συνάρτηση με τη θέση και το φωτισμό ώστε να δημιουργούν μια έντονη συναισθηματική έκρηξη στο θεατή.

Ξεκινήστε λοιπόν με το θέμα, τι βλέπω; Ποια είναι τα χρώματα, έχει σκιές, από που έρχεται το φως; Για ποιο λόγο;

Σε κάποια έργα, το φως πέφτει επάνω στον πρωταγωνιστή, για να τονίσει την παρουσία του ,να παρουσιάσει λεπτομέρειες, ή στα θρησκευτικά έργα για να μας δείξει τη γνώμη του Θεού, αρνητική ή θετική.

Βλέπουμε επίσης τη σύνθεση, το βλέμμα, την κίνηση, αν υπάρχει ισορροπία ή όχι.

Τι νόημα θα δίναμε εμείς; Τι μας λέει το έργο; Για ποιο λόγο; Τι αισθανόμαστε; Η τεχνική αυτή τα εξυπηρετεί όλα;

Τα χρώματα; Είναι ψυχρά ή θερμά; Τι συναισθήματα μας προκαλούν;

Τα στοιχεία είναι τοποθετημένα ώστε να δείχνουν σταθερότητα ή προκαλείται ένα μικρό χάος;

Υπάρχει αυστηρότητα στις γραμμές ή όχι;

Ποιο είναι το ύφος του καλλιτέχνη;( Τα χρώματα που χρησιμοποιεί ,ο τρόπος που σχεδιάζει τις μορφές ,οι γραμμές και οι φόρμες ,το θέμα που επιλέγει ,η γενική «αίσθηση» που βγάζει το έργο του).

Το σημαντικότερο στοιχείο εδώ, είναι να καταλάβουμε αρχικά για ποιο λόγο μας αρέσει ή όχι.

Μας θυμίζει κάτι από τα βιώματα μας; Μας δημιουργεί συνειρμούς και σκέψεις,  μας  παρασύρει μαζί του;

Η αποκαθήλωση, 1618.Peter Paul Rubens

Κάντε απλές ερωτήσεις στον εαυτό σας.

Ποιος το ζωγράφισε;

Γιατί;

Υπό οποίες συνθήκες;

Τι βλέπω;

Πως επιδρά σε εμένα;

Η τέχνη χρειάζεται χρόνο. Όσο περισσότερο την κοιτάμε, τόσο περισσότερα πράγματα ανακαλύπτουμε.

Πρέπει να έχουμε ανοιχτό μυαλό και διάθεση παρατήρησης. Δεν χρειάζεται να τα καταλαβαίνουμε όλα αμέσως. Αρκεί, να είμαστε προσεκτικοί, να παρατηρούμε τα στοιχεία του έργου και να αφήνουμε τον εαυτό μας να αντιδράσει φυσικά.

Όλα αυτά, θα κάνουν την κάθε εμπειρία μας,  πιο πλούσια, πιο ενδιαφέρουσα και πιο πολύχρωμη.