Ο συγγραφέας Γιάννης Λουρής μιλά για το έργο «Η πορεία των αόπλων»

Συνέντευξη στον Γιάννη Ζυγούλη

Αφορμή για τη συνομιλία με τον Γιάννη Λουρή ήταν το εξαιρετικό του έργο με τίτλο «Η  πορεία των αόπλων» που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Επίκεντρο. Ο συγγραφέας μιλά για το βιβλίο του και οι απαντήσεις του είναι άκρως ενδιαφέρουσες:

Κύριε Λουρή, πώς αποφασίσατε να γράψετε το έργο «Η πορεία των αόπλων»; Τι ήταν αυτό που μέτρησε στην απόφασή σας;

Ο βασικός λόγος ήταν η αγάπη για το Κρίκελλο, τον τόπο καταγωγής των προγόνων μου, όπου κάποια πρόσωπα ήταν και συγγενείς μου. Ένας απ’ αυτούς, ήταν και ο Βασίλης ο Πλούμπης με την περιπετειώδη ζωή του. Τα απομνημονεύματά του έφτασαν σε μένα το 2013. Μετά από μια δεκαετία, διάβασα, από το βιβλίο του Κρικελλιώτη Κων. Σακαρέλλου, «Από το Κρίκελλο στ’ αχνάρια τους…» την, αν μη τι άλλο, συγκινητική ιστορία της επιστράτευσης 300 κοριτσιών, από χωριά της Ευρυτανίας, εκ των οποίων 36 μόνο από το Κρίκελλο. Και οι δυο αυτές ιστορίες, ήταν λίγο πολύ άγνωστες σε όσους και αν ρώτησα. Έτσι ο κύβος ερρίφθη.

Ποια προβλήματα αντιμετωπίσατε κατά τη συγγραφή; Πόσο δύσκολο ήταν να ερευνήσετε ξεχασμένα γεγονότα από την εποχή του εμφυλίου;

Για την συγγραφή του βιβλίου υπήρχε αρκετό υλικό που αφορούσαν το Κρίκελλο. Εκτός από τα παραπάνω δύο βιβλία, είχα από παλιότερα και το βιβλίο του Αλέξανδρου Χουλιαρά «Κρίκελλο, ένα ευρυτανικό χωριό». Στην πορεία προστέθηκε κι ένα τέταρτο, του Βασίλη Σάνδρη «πορεία θανάτου», απ’ όπου άντλησα πολλές μαρτυρίες ανθρώπων, που έζησαν από πρώτο χέρι την πορεία των αόπλων. Πέραν αυτών, ψαρεύοντας στο διαδίκτυο, βρήκα την έκθεση- ντοκουμέντο, του αρχηγού της πορείας Γεωργίου Γούσια – Βοντίτσου, αλλά και αποσπάσματα από βιβλία του Πέτρου Ανταίου και του Πέτρου Μελά, που συμμετείχαν στην πορεία, ως αντάρτες συνοδοί.

Πόσο χρόνο αφιερώσατε στην έρευνα και την προετοιμασία του βιβλίου σας;

Κάπου κοντά στα δύο χρόνια μου πήρε να συγκεντρώσω το υλικό και να κάνω το απαραίτητο ξεδιάλεγμα. Μετά έβαλα τα δυνατά μου, για να «διαψεύσω», έστω και αναδρομικά, τη φιλόλογο στο Λύκειο, που στην Έκθεση με είχε ταράξει στα  εννιάρια.

Η συγκεκριμένη ιστορική περίοδος είναι το λιγότερο θλιβερή για τη χώρα μας. Σκεφτήκατε κάποια στιγμή να διακόψετε τη συγγραφή του έργου σας;

Θλιβερή, δεν λέτε τίποτα, καταστροφική θα έλεγα, από πολλές απόψεις. Να τη διακόψω, όχι, ούτε καν μου πέρασε από το μυαλό μου. Ήταν να μην το πάρω απόφαση, μετά σαν την δρομάδα καμήλα κι εγώ, που είναι να μην ξεκινήσει, μετά δεν κρατιέται.

Ποιο δίδαγμα θα θέλατε να κρατήσουν οι αναγνώστες από το έργο σας; Τα καταφέρατε;

Αν και δεν ήταν στις προθέσεις μου, να διδάξω κάτι με την ιστορία αυτή, παρ’ όλα αυτά ελπίζω να κατάφερα κάτι, το τι ακριβώς ας το κρίνουν οι αναγνώστες, όσοι θα κάνουν τον κόπο να το διαβάσουν και ίσως να προβληματιστούν.

Οι ‘Ελληνες διαβάζουν Ιστορία; Διδάσκονται από αυτήν;

Από όσο ξέρω και ακούω, λίγοι διαβάζουν κάποιο βιβλίο, ειδικά ιστορίας, και μάλλον λιγότεροι διδάσκονται απ’ αυτή. Οι εμφύλιοι στην Ελλάδα, ποτέ δεν μας έλειψαν.Ξεκινώντας από τον πελοποννησιακό πόλεμο, που έφερε την παρακμή του αρχαίου ελληνικού πολιτισμού, τον φοβερό εμφύλιο στη διάρκεια της Επανάστασης του 1821, που παραλίγο να πάει στράφι ο ενδοξότερος αγώνας των Ελλήνων για ελευθερία. Αν τους παίρναμε στα σοβαρά, θα το σκεφτόμασταν πολύ να επανέλθουμε δριμύτεροι, στον πρόσφατο εμφύλιο του 1946-49, που έζησαν με τραγικό τρόπο, οι παππούδες και οι πατεράδες μας.

Μπορούσαμε ως κοινωνία να αποφύγουμε τον εμφύλιο (1946-1949);

Από την στιγμή που οι ηγέτες των δύο πλευρών δεν στάθηκαν στο ύψος των περιστάσεων, είχε προηγηθεί και η Κατοχή, όπου τότε αναπιάστηκαν τα προζύμια, όπως λέει ο λαός, και με τις ξένες δυνάμεις να μη χάνουν την ευκαιρία να κάνουν τις παρεμβάσεις τους στα του οίκου μας, αναπόφευκτα καταλήξαμε στον μοιραίο εμφύλιο.Με τα δεδομένα αυτά, μάλλον δεν θα μπορούσαμε να τον αποφύγουμε.

Οι πληγές του εμφυλίου έχουν επουλωθεί; Έχει κλείσει οριστικά αυτό το κεφάλαιο;

Οι πληγές, εν πολλοίς έχουν επουλωθεί, αλλά κατά καιρούς για διάφορους λόγους επανέρχονται θέματα στο προσκήνιο, και το κεφάλαιο μάλλον δεν έχει κλείσει οριστικά και αμετάκλητα. Σήμερα, για παράδειγμα, γίνονται γιορτές μνήμες στον Γράμμο, από τις νεότερες γενιές, για να τιμήσουν τους νεκρούς της περιόδου εκείνης, τελικά για ένα αδειανό πουκάμισο, που θα έλεγε και ο νομπελίστας ποιητής μας. Από μια μεριά αυτό είναι καλό, το κακό είναι ότι γίνονται χωριστά. Αν κάποια φορά αποφάσιζαν οι νέοι μας να πάνε, όλοι μαζί αδελφωμένοι, να τιμήσουν εκεί τους αδικοχαμένους, ένθεν και ένθεν Έλληνες, ίσως να έκλειναν οριστικά τις όποιες πληγές μας βασανίζουν ακόμη. Να αφοπλίσουμε κι αυτούς που μιλάνε για γιορτές μίσους, και να τις κάνουμε γιορτές φιλίας.

Ποια είναι η συνταγή για ένα επιτυχημένο βιβλίο Ιστορίας;

Να διαβάσουμε όσο πιο πολλά βιβλία σχετικά, αλλά αυτό δεν είναι αρκετό. Είναι αναγκαία συνθήκη, αλλά όχι και ικανή, όπως λέμε στα μαθηματικά. Διότι όπως έλεγε και ένας αρχαίος φιλόσοφος: «δυσθήρατος εστίν η αλήθεια της ιστορίας». Για να γραφτεί η αλήθεια, χρειάζεται να περάσουν κάποια χρόνια, αλλά τότε έχουν εκλείψει οι αυτόπτες μάρτυρες. Υπάρχει άλλωστε και η ευαγγελική περικοπή, όπου ενώπιον του Πόντιου Πιλάτου, είπε ο Ιησούς: «Εγώ ελήλυθα εις τον κόσμον ίνα μαρτυρήσω την αλήθεια» και όταν ο Πιλάτος τον ρώτησε «τι εστίν αλήθεια», απάντηση δεν πήρε. Αλλά εκείνο που είναι, εκ των ουκ άνευ, και εξαρτάται από την δικιά μας θέληση, είναι να έχουμε ως μπούσουλα τον Θουκυδίδη, που τόσο τιμούν και διδάσκονται ξένοι λαοί, αν και πολλές φορές, οι ηγέτες τους τον γράφουν στα παλιά τους τα παπούτσια, όπως συμβαίνει στις μέρες μας, με τους εν εξελίξει πολέμους σε διάφορα σημεία του πλανήτη.

Ποιο είναι το επόμενο βήμα στη συγγραφική σας πορεία;

Για να απαντήσω στην ερώτηση, θα σας κάνω μια αποκάλυψη. Ήδη έχω συγγράψει τέσσερα βιβλία. Ένα για την Επανάσταση του ’21, ακολουθώντας τα βήματα και την πορεία του Παπαφλέσσα προς το Μανιάκι. Το δεύτερο, με βασικά κείμενα από την Παλαιά Διαθήκη, με σκωπτική διάθεση, μήπως κάποια μέρα καταφέρουμε να τη δούμε σαν μια ωραία μυθολογία και όχι όπως μέχρι σήμερα, σαν «Αγία». Ένα ακόμη, το τρίτο, είναι σχετικό με την πρόσφατη, τραβηγμένη από τα μαλλιά, αγιοποίηση του μοναχού Βησσαρίωνα του Αγαθωνίτη, με την οποία αποκτήσαμε και εμείς οι Φθιωτείς τον δικό μας «Άγιο». Το τέταρτο, δεν μπορώ να σας το εκμυστηρευτώ, ούτε στον παπά που λένε, ειδικά σ’ αυτόν, μην υποστώ κανέναν αφορισμό, και μένει «απόκρυφο», κάτι ανάλογο με τα «Απόκρυφα Ευαγγέλια».

Κύριε Λουρή, ευχαριστώ θερμά!

Γιάννης Λουρής

Ο Γιάννης Λουρής γεννήθηκε το 1948 στα Αλεπόσπιτα Φθιώτιδας με καταγωγή από το Κρίκελλο Ευρυτανίας. Μετά την αποφοίτησή του από το Πρακτικό τμήμα του Α’ Λυκείου Αρρένων Λαμίας, συνέχισε τις σπουδές του στο Μαθηματικό τμήμα της Φυσικομαθηματικής σχολής του ΑΠΘ. Εργάστηκε ως καθηγητής Μαθηματικών πρώτα στην Αταλάντη και στη συνέχεια στην Ηλιούπολη, όπου και διαμένει. Αφού συνταξιοδοτήθηκε, έχει αφιερώσει τον χρόνο του στην ανάγνωση, την έρευνα και τη συγγραφή καθώς και την καταγραφή ιστοριών από ανθρώπους της Ρούμελης και τα βιώματά τους. Το βιβλίο «Η πορεία των αόπλων» είναι το δεύτερο βιβλίο του, μετά τον «Κολίγο», το οποίο δεν έτυχε επίσημης έκδοσης.

Ο Γιάννης Ζυγούλης γεννήθηκε στη Στυλίδα Φθιώτιδος και τα τελευταία χρόνια ζει στο Ηράκλειο της Κρήτης. Είναι επαγγελματίας δημοσιογράφος και μέλος της Ένωσης Συντακτών Ημερησίων Εφημερίδων Αθηνών (ΕΣΗΕΑ). Έχει εργαστεί ως ρεπόρτερ στις εφημερίδες Καθημερινή και Νέα Μεσημβρινή, στο περιοδικό ΕΝΑ και στους ραδιοφωνικούς σταθμούς Σκάι και Flash.Επίσης διετέλεσε επί σειρά ετών αρχισυντάκτης ύλης στην εφημερίδα Ημερησία. Είναι μέλος του Ομίλου Φθιωτών Λογοτεχνών και Συγγραφέων.