«Περί μυθοπλασίας – κεφάλαιο 1»
Περί μυθοπλασίας
Πώς να γράψετε το δικό σας μυθιστόρημα
Γράφει ο δημοσιογράφος – συγγραφέας Γιάννης Ζυγούλης
«Δημιουργική» είναι η γραφή που περιλαμβάνει επινόηση και μυθοπλασία. Είναι η συγγραφή της φαντασίας διότι ο δημιουργός κατασκευάζει φανταστικά γεγονότα και χαρακτήρες και με αυτά τα υλικά δημιουργεί έναν ολόκληρο φανταστικό κόσμο.
Πέραν της λογοτεχνίας, η δημιουργική γραφή είναι απαραίτητη στα σενάρια, στους στίχους των τραγουδιών και σε βιβλιοκριτικές. Επίσης στις διαφημίσεις, σε πολιτικά κείμενα και συνθήματα ακόμα και σε μικροδιηγήματα από αυτά που είναι γραμμένα με σπρέι σε τοίχους. Η δημιουργική γραφή υπάρχει παντού γύρω μας…
Βιβλιογραφία
- Οδηγός δημιουργικής γραφής του Πανεπιστημίου Κέιμπριτζ των David Morley και Philip Neilsen – Έκδοση του Ελληνικού Ανοικτού ανεπιστημίου
- Δημιουργική Γραφή – Οδηγίες πλεύσεως του Μίμη Σουλιώτη – Έκδοση του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου του Υπουργείου Παιδείας
- Δημιουργική Γραφή της Ζωζέτας Μηλιοπούλου – Έκδοση του Υπουργείου Παιδείας για τα Κέντρα Δια ίου Μάθησης
- Οδηγίες χρήσεως της ελληνικής γλώσσας του Γιάννη Ζυγούλη – Εκδόσεις Ενάλιος
Περί μυθοπλασίας – Κεφάλαιο 1 –
Πώς η γραφή γίνεται δημιουργική
1.1 Εισαγωγή
Τελικά, έφτασε το πλήρωμα του χρόνου; Έχετε λάβει τη μεγάλη απόφαση και αισθάνεστε έτοιμοι να δοκιμάσετε τις δυνάμεις σας; Θέλετε να γράψετε το δικό σας μυθιστόρημα; Δεν θα είναι εύκολη δουλειά αλλά δεν είναι ακατόρθωτη. Για τη συγγραφή ενός έργου, χρειάζεται ισχυρή θέληση και ισχυρότερη υπομονή. Τα υπόλοιπα διδάσκονται…
Το politismikos.gr προσφέρει μια σειρά άρθρων με στόχο να εξοπλιστούν οι νέοι συγγραφείς με τα εργαλεία που είναι απαραίτητα έτσι ώστε να ολοκληρώσουν το έργο τους. Τα κείμενα που ακολουθούν αντλήθηκαν από το σεμινάριο «Περί μυθοπλασίας – πώς να γράψετε το δικό σας μυθιστόρημα» του δημοσιογράφου Γιάννη Ζυγούλη.
1.2 Μια μοναχική δουλειά…
Πριν ξεκινήσετε, θα ήταν χρήσιμο να επιχειρήσετε μια απάντηση στο ερώτημα «για ποιο λόγο θέλετε να γράψετε ένα μυθιστόρημα;». Αν και δεν υπάρχουν λανθασμένες απαντήσεις, ωστόσο είναι βέβαιο ότι η διερεύνηση του ερωτήματος, θα σας βοηθήσει ποικιλοτρόπως. Διότι θα ισχυροποιήσει τα κίνητρά σας και η απάντηση θα σας δώσει δύναμη και υπομονή για να αντέξετε τις δυσκολίες.
Λοιπόν, γιατί θέλετε να γράψετε ένα μυθιστόρημα; Αισθάνεστε την ανάγκη να εξωτερικεύσετε τα συναισθήματά σας; Μήπως ονειρεύεστε τη δόξα των διάσημων συγγραφέων ή πιστεύετε ότι θα προσφέρετε ένα λιθαράκι στον Πολιτισμό; Τελικά, σας ενθουσιάζει η χαρά της δημιουργίας ή προσδοκάτε να κερδίσετε χρήματα;
Πάντως, ο Έρνεστ Χέμινγουεϊ είχε την άποψη ότι: «Γράφουμε μοναχά για δύο ανθρώπους.Πρώτα για τον εαυτό μας κι έπειτα για τον άνθρωπο που αγαπάμε». Είτε συμφωνείτε με τον Αμερικανό συγγραφέα είτε όχι, μόλις τώρα εντοπίσαμε μια βασική ιδιαιτερότητα της συγγραφής:Πρόκειται για μια μοναχική δουλειά! Η συγγραφή είναι μια εργασία στην οποία θα είστε μονίμως απομονωμένοι, ακόμα κι αν στο γραφείο σας συνωστίζονται φίλοι και αγαπημένοι σας. Διότι για να περιγράψετε τον κόσμο που δημιουργήσατε στο χαρτί, θα πρέπει να ταξιδέψετε εκεί, με τα φτερά της φαντασίας. Κι αυτό είναι ένα ταξίδι που θα το κάνετε ολομόναχοι. Για να αισθανθείτε όπως ο ήρωάς σας, θα πρέπει να συνομιλήσετε μαζί του και να βιώσετε τον φόβο του, την αγωνία του ή την αισιοδοξία του. Και πάλι θα είστε μόνοι επειδή αυτές οι συναντήσεις δεν γίνονται ποτέ παρουσία τρίτων. Κι όταν θα νιώσετε την «απειλή της λευκής σελίδας», μόνοι σας θα περάσετε τη δοκιμασία. Όμως να ξέρετε ότι όταν ξεπεράσετε τα εμπόδια, θα ζήσετε μια συναρπαστική εμπειρία απ’ αυτές που δεν είχατε φανταστεί ποτέ. Και στο τέλος της διαδρομής θα κρατήσετε στα χέρια σας το πιο πολύτιμο πετράδι του κόσμου: το δικό σας έργο!
1.3 Είμαστε όλοι συγγραφείς
Η εύλογη απορία που διατυπώνουν οι περισσότεροι νέοι συγγραφείς είναι η εξής: «Μπορώ να γράψω; Έχω το ταλέντο για να γράψω ένα μυθιστόρημα;». Η απάντησή μου είναι κατηγορηματικά, «ναι». Όλοι είμαστε γεννημένοι συγγραφείς υπό την έννοια ότι όλοι είμαστε παραμυθάδες. Όλοι μπορούμε να «στήσουμε» στο μυαλό μας μια φανταστική ιστορία ή μπορούμε να διηγηθούμε στους φίλους μας μια δική μας εμπειρία. Η ικανότητα να αποτυπώσουμε στο χαρτί την ιστορία μας, εξαρτάται από τη λειτουργία του εγκεφάλου κι αυτό είναι κάτι που χρειάζεται γνώση και εξάσκηση. Κι όσο για το ταλέντο, έχω να σας θυμίσω την άποψη του Αμερικανού συγγραφέα Γουίλιαμ Φώκνερ: «Κάποτε νόμιζα πως το σημαντικότερο εφόδιο ήταν το ταλέντο. Τώρα πιστεύω ότι ο νέος ή η νέα (που ενδιαφέρονται να γράψουν) χρειάζεται να διαθέτουν ή να διδαχθούν την απέραντη υπομονή: να δοκιμάζουν και να ξαναδοκιμάζουν και πάλι να ξαναδοκιμάζουν, μέχρι να πετύχουν το σωστό αποτέλεσμα. Ακόμη, πρέπει να εκπαιδεύσουν τον εαυτό τους στη μηδενική ανοχή. Να σχίζουν και να πετάνε οτιδήποτε ψεύτικο, ανεξάρτητα από το πόσο μπορεί να αγαπούν εκείνη τη σελίδα ή την παράγραφο. Το πιο σημαντικό βέβαια είναι η διεισδυτική ματιά, η περιέργεια που σε κάνει να αναρωτιέσαι, να συλλογίζεσαι, να προσπαθείς ν’ ανακαλύψεις γιατί ο άνθρωπος κάνει αυτό που κάνει. Αν τα έχεις αυτά, τότε δεν νομίζω ότι το ταλέντο κάνει μεγάλη διαφορά, είτε το διαθέτει κανείς είτε όχι».
1.4 Τι είναι η δημιουργική γραφή
Ο όρος «δημιουργική γραφή» αποτελεί μετάφραση της αγγλικής φράσης «creative writing». Βέβαια η λέξη «δημιουργικότητα» δέχεται πάμπολλες ερμηνείες και γι’ αυτό η έννοια της δημιουργικής γραφής δεν προσδιορίζεται με συγκεκριμένο και ξεκάθαρο τρόπο.
Ωστόσο αν επιχειρήσουμε να φτιάξουμε έναν ορισμό θα μπορούσαμε να πούμε ότι: «Δημιουργική γραφή είναι η τέχνη της συγγραφής που περιλαμβάνει επινόηση και μυθοπλασία».
Θα μπορούσαμε επίσης να ορίσουμε επιγραμματικά ότι δημιουργική γραφή είναι η συγγραφή της φαντασίας. Διότι ο δημιουργός κατασκευάζει φανταστικά γεγονότα και χαρακτήρες και με αυτά τα υλικά δημιουργεί (και οργανώνει) έναν ολόκληρο φανταστικό κόσμο.
Φυσικά η δημιουργική γραφή δεν έχει στόχο να ενημερώσει τον αναγνώστη αλλά να προκαλέσει συναισθηματική αντίδραση. Όμως συχνά ο διαχωρισμός ανάμεσα σε ένα «δημιουργικό» κι ένα «ενημερωτικό» κείμενο δεν μπορεί να είναι απολύτως σαφής. Στις εφημερίδες θα εντοπίσετε εύκολα πολλά ενημερωτικά ρεπορτάζ ή άρθρα, γραμμένα με λυρική πένα. Κι αντίστοιχα θα βρείτε λογοτεχνικά έργα τα οποία ξεχειλίζουν από ενημερωτικές πληροφορίες.
Για παράδειγμα, θυμηθείτε δύο από τα πιο γνωστά έργα της παγκόσμιας λογοτεχνίας, το «Πόλεμος και Ειρήνη» του Λέοντα Τολστόι καθώς και τους «Αθλίους» του Βίκτωρος Ουγκώ. Και τα δύο μυθιστορήματα αποτελούν, χωρίς υπερβολή, ιστορικές πηγές καθώς περιλαμβάνουν πληθώρα πληροφοριών.
Όμως, πέραν της λογοτεχνίας, η δημιουργική γραφή είναι απαραίτητη στα σενάρια του θεάτρου, της τηλεόρασης και του κινηματογράφου, στους στίχους των τραγουδιών και σε βιβλιοκριτικές.
Επίσης στις διαφημίσεις, σε πολιτικά κείμενα και συνθήματα αλλά ακόμα και σε «μικροδιηγήματα» από αυτά που είναι γραμμένα με σπρέι σε τοίχους. Η δημιουργική γραφή υπάρχει παντού γύρω μας ακόμα κι όταν δεν την αναγνωρίζουμε με την πρώτη ματιά. Ωστόσο εμείς, σ’ αυτό το σεμινάριο θα μιλήσουμε για λογοτεχνία.
Συνεχίζεται την επόμενη εβδομάδα.
Ο Γιάννης Ζυγούλης γεννήθηκε στη Στυλίδα Φθιώτιδος και τα τελευταία χρόνια ζει στο Ηράκλειο της Κρήτης. Είναι επαγγελματίας δημοσιογράφος και μέλος της Ένωσης Συντακτών Ημερησίων Εφημερίδων Αθηνών (ΕΣΗΕΑ). Έχει εργαστεί ως ρεπόρτερ στις εφημερίδες Καθημερινή και Νέα Μεσημβρινή, στο περιοδικό ΕΝΑ και στους ραδιοφωνικούς σταθμούς Σκάι και Flash.Επίσης διετέλεσε επί σειρά ετών αρχισυντάκτης ύλης στην εφημερίδα Ημερησία. Είναι μέλος του Ομίλου Φθιωτών Λογοτεχνών και Συγγραφέων.
