Περί μυθοπλασίας – Κεφάλαιο 8

Συγγραφικά εργαλεία

Γράφει ο δημοσιογράφος – συγγραφέας Γιάννης Ζυγούλης

8.1 Αναστατώστε τον αναγνώστη

Αφήστε για λίγο το γραφείο σας και καθίστε στην απέναντι καρέκλα, στη θέση του αναγνώστη. Κι αναρωτηθείτε -ως αναγνώστης- τι θέλετε από ένα μυθιστόρημα; Ποιες απαιτήσεις έχετε και σε ποιες περιπτώσεις το χαρακτηρίζετε «αριστούργημα» ή έστω «πολύ καλό»; Άλλοι αναγνώστες ελπίζουν να λάβουν γνώσεις και μερικοί επιθυμούν να ταυτιστούν με γνωστά πρόσωπα και γεγονότα. Κάποιοι αναζητούν αφορμή για σκέψεις και πολλοί άλλοι να νιώσουν έντονα συναισθήματα. Όμως όλοι -μα όλοι- οι αναγνώστες θέλουν να αισθανθούν την ικανοποίηση, την τέρψη της ψυχής, από μια καλογραμμένη και ενδιαφέρουσα ιστορία. Κι εσείς -ως συγγραφείς- έχετε την υποχρέωση να τους προσφέρετε αυτή την καλογραμμένη ιστορία και να τους αναστατώσετε.

Όμως οι υποχρεώσεις σας απέναντι στο κοινό σας, δεν σταματούν εδώ. Δεν αρκεί να τους χαρίσετε ένα όμορφο κι απολαυστικό κείμενο. Θα πρέπει να ενεργοποιήσετε τους αισθητήρες του εγκεφάλου ώστε -όσοι διαβάσουν το έργο σας- να αισθανθούν φόβο, αγωνία ή ένταση και στο τέλος λύτρωση. Στόχος σας είναι να συγκλονίσετε τους αναγνώστες σας ώστε να βιώσουν μια ανεπανάληπτη εμπειρία. Δεν θέλετε απλώς να διαβάσουν το βιβλίο σας, θέλετε να το ζήσουν.

8.2 Δημιουργήστε εντυπώσεις

Πριν ξεκινήσετε το γράψιμο, θα πρέπει να γνωρίζετε ότι η δημιουργία εντυπώσεων προκαλείται είτε με συναισθήματα είτε προβληματισμό. Στην πρώτη περίπτωση (όταν πρόκειται για συναισθήματα) ο συγγραφέας έχει ευκολότερο έργο ενώ η δημιουργία σκέψεων χρειάζεται περισσότερη προσοχή ώστε το μυθιστόρημα να μην μοιάζει με δοκίμιο.

Συναισθηματική εντύπωση

Η δημιουργία συναισθημάτων μπορεί να επιτευχθεί με λέξεις και φράσεις που φορτίζουν την ατμόσφαιρα ή εναλλακτικά με την αναφορά σε δραματικά γεγονότα. Αυτά τα δραματικά γεγονότα μπορεί να είναι δική σας επινόησης ή να παραπέμπουν σε γνωστά ιστορικά γεγονότα. Επίσης έντονα συναισθήματα μπορεί να προκαλέσουμε όταν συμβαίνει κάτι δραματικό ή απρόσμενο στον πρωταγωνιστή της ιστορίας.

Τα παραδείγματα είναι από το ιστορικό μυθιστόρημα «Μίλατος» των εκδόσεων Όστρια:

*Παράδειγμα με υποβλητική φράση:

«Και του λόγου μου έμεινα στο έλεος των απίστων απού έστησαν γλέντι τρικούβερτο για να φχαριστηθεί η μαύρη τους ψυχή. Κι είχαν μουσαφίρη και τον χάροντα που μυρίστηκε ξεφάντωμα και κόπιασε να καμαρώσει τα έργα του. Θρονιάστηκε έξω από το σπήλιο κι έκαμε παραγγελιά να του φέρουν τους πιο ανδρειωμένους λεβέντες για να τους κάμει δικούς του. Κι ύστερα πρόσταξε να ‘ρθουν να προσκυνήσουν τα πιο όμορφα κορίτσια για να τα χαίρεται αμοναχός στο αρχοντικό του».

*Παράδειγμα με επινοημένο γεγονός:

«Οι τρισκατάρατοι οι Αμπαδιώτες από το Αμάρι απού ‘ταν μαυριδεροί λες και κρατούσαν από αραβική γενιά, μας όρμηξαν ξαφνικά. Δεν τους πειράξαμε αλλά αυτοί δεν χρειάζονταν αφορμή επειδή ήταν γνωστοί νταήδες και συχνά ξεκλήριζαν Χριστιανούς για να φχαριστηθεί η ψυχή τους, η μαύρη. Κι ούτε προκάμαμε να αμυνθούμε καθώς βαδίζαμε ξέγνοιαστοι στη στράτα απού οδηγεί στο χωριό μας, στο Ασκύφου. Επιστρέφαμε από έναν γάμο στο Μεγάλο Κάστρο, μας ξάνοιξαν απ’ αλάργα κι αποφάσισαν να παραβγούν στο σημάδι. Και μέσα σε μια στιγμή ο κόσμος ολάκερος γύρισε ανάποδα και τα χωρατά ντελόγο γίναν κλάματα».

*Παράδειγμα με ιστορικό γεγονός:

«Ο Χασάν πασά έφθασε στο Καλό Χωριό και χώρισε το ασκέρι του σε δύο σώματα. Το ένα, με πέντε χιλιάδες άνδρες, όρμησε από τον Κρούστα. Το άλλο σώμα, με δέκα χιλιάδες άντρες και τους καβαλαραίους, το κράτησε στις προσταγές του και μ’ αυτούς παίξαμε κούτελο με κούτελο.

Έπεσαν επάνω μας σαν το χτικιό και λόγιασαν πως θε να μας ξεβγάνουν με τα ουρλιαχτά. Ήταν μιλιούνια κι έσκουζαν σαν τους παράουρους και τοτεσάς έτρεμε η γη από το ποδοβολητό και γινότανε αχός μεγάλος απ’ τη φασαρία. Εμείς είμαστε μια δράκα νοματαίοι αλλά πολεμάμε για την Κρήτη μας και δεν σκιαζόμαστε. Όταν σιμώσανε, ακούγαμε τις βλαστήμιες που ξεστόμιζαν και τις βρισιές των αξιωματικών που στέκονταν έτοιμοι να μακελέψουν όποιον τολμήσει να πισωγυρίσει».

*Παράδειγμα με τον πρωταγωνιστή του μύθου:

«Ένοιωσα δυο χέρια αγγριγευμένα και μύρισα τη βρώμικη ανάσα του στρατιώτη που έλαχε να μου αρπάξει τη ψυχή για να την αλυσοδέσει. Ένιωσα να σβήνει η ζωή από μέσα μου, άρχισα να τρέμω σύγκορμη και ο λογισμός μου χάθηκε σε βαθύ σκοτάδι. Δεν πρόλαβα να παρακαλέσω μόνο έβγαλα μια φωνή και τα πόδια μου λύγισαν απ’ τον τρόμο. Χωρίς να λογιάσω έκανα να ξεφύγω κι ο Αιγύπτιος μου ‘ριξε ένα χαστούκι και με πέταξε χάμαι. Με πάτησε με το γόνατο στην πλάτη, μου ‘δεσε τα χέρια με σχοινί και μου ‘δωκε μια προσταγή στη δική του γλώσσα».

Διανοητική εντύπωση

Η δημιουργία σκέψεων επιτυγχάνεται με διλήμματα, ερωτήματα ή επισημάνσεις τα οποία διατυπώνει ο πρωταγωνιστής ή ο συγγραφέας. Αυτά τροφοδοτούν τον αναγνώστη ώστε να σκεφτεί ή να λάβει θέση σε κοινωνικά, ηθικά, υπαρξιακά ή άλλα ζητήματα. Η διαδικασία προβληματισμού είναι ιδιαίτερα ευχάριστη σε πολλούς αναγνώστες ακόμα κι αν στο τέλος δεν καταφέρουν να δώσουν σαφείς απαντήσεις.

Επίσης υπάρχει και μια λογοτεχνική κατηγορία η οποία ονομάζεται «διανοητική». Το ιδιαίτερο στοιχείο αυτής της κατηγορίας είναι οι εμφανείς νοητικές ικανότητες ή εγκυκλοπαιδικές γνώσεις του συγγραφέα. Η ανάγνωση σε αυτή την περίπτωση είναι δυσκολότερη και -για τους λάτρεις- η ικανοποίηση απείρως μεγαλύτερη.

Συνεχίζεται την επόμενη εβδομάδα.

Ο Γιάννης Ζυγούλης γεννήθηκε στη Στυλίδα Φθιώτιδος και τα τελευταία χρόνια ζει στο Ηράκλειο της Κρήτης. Είναι επαγγελματίας δημοσιογράφος και μέλος της Ένωσης Συντακτών Ημερησίων Εφημερίδων Αθηνών (ΕΣΗΕΑ). Έχει εργαστεί ως ρεπόρτερ στις εφημερίδες Καθημερινή και Νέα Μεσημβρινή, στο περιοδικό ΕΝΑ και στους ραδιοφωνικούς σταθμούς Σκάι και Flash.Επίσης διετέλεσε επί σειρά ετών αρχισυντάκτης ύλης στην εφημερίδα Ημερησία. Είναι μέλος του Ομίλου Φθιωτών Λογοτεχνών και Συγγραφέων.