Τα δέντρα περπατούν στην Αλεξάνδρεια – Αλάα Αλ-Ασουάνι – Σχολιάζει ο Δημήτρης Μπουζάρας.

Πόσο εύκολα μπορεί το σκοτάδι, να σκεπάσει το φως;

Πόσο εύκολα μπορεί η  ανεξαρτησία να μετατραπεί σε υποτέλεια, πόσο εύκολα μπορεί να μετατραπεί ένας φίλος, σε εχθρό και η αμφιβολία να τρυπώσει  στα σπλάχνα;

Πόσο εύκολα μπορεί  ο φόβος, να μετατραπεί σε καθημερινότητα;

Στο  νέο μυθιστόρημα του  Αλάα Αλ-Ασουάνι (Alaa Al-Aswany, ʿAlāʾ al-Aswānī) το οποίο έχει τίτλο, «Τα δέντρα περπατούν στην Αλεξάνδρεια» και  κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Πατάκη, απαντώνται όλα τα ερωτήματα μέσα από μια συναρπαστική αφήγηση και μια καθηλωτική αλλά και καλοδουλεμένη πλοκή!

Το βιβλίο παρουσιάζει μια ομάδα ανθρώπων διαφορετικών εθνικοτήτων,  οι οποίοι,  γεννήθηκαν και  ζουν στην Αλεξάνδρεια,  σε μια κοσμοπολίτική πόλη, η οποία ωστόσο, έχει αρχίσει να αλλάζει.

Πως λειτουργεί μια δικτατορία;

Πόσο  εύκολο είναι να ριζωθεί και να ξεριζώσει τη μνήμη;

Πως ξεγελάς και υποτάσεις τις μάζες;

Ποιο ρόλο παίζει ο φόβος;

Η σιωπή;

Η αδιαφορία;

Ο συγγραφέας, καταφέρνει να υφάνει με μαεστρία το πλοκή του, παρασύροντας τον αναγνώστη σε ένα μυθιστόρημα, το οποίο ακροβατεί μεταξύ μυθοπλασίας και πραγματικότητας τόσο περίτεχνα, που είναι να απορεί κανείς, αν η ζωή ξεπερνά τη φαντασία ή το αντίθετο.

Ένας περίπατος στην Αλεξάνδρεια της εποχής και τη δεκαετία του ’60, σε μια κατάσταση πολιορκίας της σκέψης, σε μια κατάσταση πολιορκίας ενός κράτους, ενός λαού ,της ίδιας της ελευθερίας.

Μια πολύ δυνατή ανθρώπινη τοιχογραφία, η οποία βιώνεται με όλη τη σημασία της λέξης, χάρη στην συγγραφική δεξιότητα του Αλάα Αλ-Ασουάνι. Το βιβλίο, αναφέρεται στην εποχή του Νάσερ ως προέδρου και φωτίζει από διαφορετικές οπτικές γωνίες τον τρόπο,  με τον όποιο οι ζωές αυτές των ανθρώπων αυτών, αλλά και όλων των άλλων, επηρεάστηκαν, αλλάξαν,  μεταμορφώθηκαν,  «μίκρυναν» ή «μεγάλωσαν», κατακερματίστηκαν, ή χάθηκαν.

Ο τίτλος καθαρά συμβολικός ,τα δέντρα, σύμβολο αιώνιο, σταθερό, σύμβολο παράδοσης και υπερηφάνειας,  που ωστόσο, περπατούν ,μετακινούνται, ξεριζώνονται και φεύγουν μακριά από τη φωτιά, μια φωτιά που θα μπορούσε ίσως να σβήσει όταν η πρώτη φλόγα υψώθηκε, αν η κοινωνία δεν εθελοτυφλούσε και θυμόταν πως πάντα πίσω από μια μικρή σπίθα , έρχεται μια καταστροφική πυρκαγιά.

Όσον αφορά την τεχνική, αφενός  η  χρήση του πρώτου προσώπου, τονίζει και υποστηρίζει τη ρεαλιστικότατα των ηρώων, δημιουργώντας στον αναγνώστη τη βεβαιότητα πως ζει , πως  βιώνει τα γεγονότα και αφετέρου, οι πολλαπλές ιστορίες, οι ατμοσφαιρικές  γλαφυρές και ζωντανές περιγραφές και  η συνεχής εναλλαγή των οπτικών γωνιών, δημιουργούν μια κοινωνική τοιχογραφία ικανή, να παρασύρει  τον αναγνώστη στη δράση, ως πρωταγωνιστή πλέον, μιας και τον φέρνει αντιμέτωπο με τις δικές τους αξίες, πεποιθήσεις  και πιστεύω.

Η ρέουσα, εκφραστική και παραστατική αφήγηση, έχει μια τέτοια δυναμική, η οποία παρασύρει, κάνοντας αδύνατη σχεδόν τη διακοπή της ανάγνωσης, αλλά δυνατή, την διακοπή της ανάσας σε πολλά  σημεία του βιβλίου.

Αν και οι χαρακτήρες αρκετοί, αυτό είναι λειτουργεί  θετικά παρά αρνητικά, μιας και ο συγγραφέας κατάφερε να δημιουργήσει τόσο διαφορετικούς χαρακτήρες, ώστε ο αναγνώστης είναι αδύνατο να  προβληματιστεί ή να κουραστεί.

Οι χαρακτήρες ζουν και συμπεριφέρονται σε μια πόλη -χώρα που τους γέννησε ή τους δέχθηκε με αγάπη,  ωστόσο, έρχονται αντιμέτωποι με γεγονότα που πολλές φορές είναι παραπάνω από τις δυνάμεις τους. Πως θα αντιδράσουν; Πως θα συμπεριφερθούν όταν το πιστόλι πλησιάζει τον κρόταφο; Πόσο εύκολα θα υπερασπιστούν τα πιστεύω τους; Πόσο ηθική χωρά ηθική τους; Τι θα επιλέξουν όταν έρθει η ώρα; Την επιβίωση ή την υποταγή;

Ένα μυθιστόρημα για τον χαμένο ανθρωπισμό, την αμάθεια, την ημιμάθεια και το σκοπό ύπαρξης τους , την ευκολία με την οποία χορηγούμε γενναιόδωρα  υπεραξία και εξουσία σε ανθρώπους που δεν την αξίζουν, για τις χαμένες ρίζες, για τη σχέση της εξουσίας και του φόβου, για το πόσο εύκολα μπορεί να διαβρωθεί μια κοινωνία, όταν δεν έχει σωστές βάσεις και γνώση του παρελθόντος, για το πόσο εύκολα οι κάθε είδους διδακτορίες, δεν καταστρέφουν μόνο την πολιτική,  αλλά και την κουλτούρα, τη μνήμη και την πολυμορφία μιας κοινωνίας, για όλους εκείνους τους μικρούς αλλά τρανούς που σήκωσαν το ανάστημα τους  .

Το βιβλίο δεν είναι απλά ένα μυθιστόρημα, είναι μια αλληγορία για τη μεταμόρφωση του κόσμου μας ,ένα επίκαιρο πάντα βιβλίο το όποιο μας παρουσιάζει με τον πλέον ξεκάθαρο τρόπο πως το τέρας τέρας  ποτέ δε κοιμάται και ποτέ δεν είναι απολύτως νεκρό, απλά, λαγοκοιμάται ,τα μάτια του είναι ανοιχτά στο σκοτάδι και περιμένει μια μικρή χαραμάδα για να βγει ξανά και σκεπάσει το φως.

Ωστόσο, αν και περιγράφεται ένα δυστοπικό περιβάλλον , το βιβλίο, αποπνέει μια δυνατή αισιοδοξία,  μια αισιοδοξία που πηγάζει από ανθρώπους με βαθιά ψυχή, ανθρώπους μικρούς, που φιλοξενούν όμως ιδέες μεγάλες και τις υποστηρίζουν με όλο τους το είναι, πολεμούν για αυτές με νύχια και με δόντια,  πληρώνοντας το πιο ακριβό τίμημα, αποδεικνύοντας σε όλους εμάς, ποιο είναι το πραγματικό νόημα σε αυτή τη ζωή,  που μπορεί να είναι μία και μοναδική, αλλά αν τη ζήσουμε σωστά, μια, είναι αρκετή.

Η Αλεξάνδρεια της θάλασσας, συχνά συμβολίζει την ελευθερία, τον άλλο κόσμο, εδώ, ένα λαμπρό παρελθόν που χάθηκε διαπαντός.

Η ιστορία της Αλεξάνδρειας μέσα από τα μάτια του Αλάα Αλ-Ασουάνι, θα πρέπει να διαβαστεί, με προσοχή, θα πρέπει να μπει σε κάθε βιβλιοθήκη, διότι δεν αποτελεί μόνο μια πόλη σύμβολο,  είναι η δική μας  πόλη, είναι η κάθε πόλη η οποία πνίγεται στη μέγγενη μιας νέας -παλιάς τάξης,  η οποία  βασίζεται και πάντα καταλήγει, σε αταξία.

Εξαιρετικό!