«Η πρώτη έποικος» της Φωτεινής Παπαδημητρίου από τις εκδόσεις Πηγή
Γράφει ο δημοσιογράφος – συγγραφέας, Γιάννης Ζυγούλης
Την Άνοιξη του 1787 η Βρετανία έστειλε ένα στόλο υπό τη διοίκηση του Άρθουρ Φίλιπ, για να δημιουργήσει ποινική αποικία στη Νέα Νότια Ουαλία της Αυστραλίας. Μερικούς μήνες αργότερα οι Βρετανοί ίδρυσαν τον πρώτο οικισμό στο Σίδνεϊ όπου εγκαταστάθηκαν οι πρώτοι 717 κατάδικοι καθώς και περίπου 200 στρατιώτες. Από τους καταδίκους, οι 180 ήταν γυναίκες αλλά καμία από αυτές δεν ήταν Ελληνικής καταγωγής. Η πρώτη Ελληνίδα έποικος της Αυστραλίας, σύμφωνα με τις πηγές και τα ιστορικά αρχεία, εγκαταστάθηκε στην περιοχή πολλά χρόνια αργότερα και ήταν η Κατερίνα Πλέσσου – Κράμερ.
Αυτή η γυναίκα είναι το κεντρικό πρόσωπο στο υπέροχο ιστορικό μυθιστόρημα «Η πρώτη έποικος» της Φωτεινής Παπαδημητρίου που τυπώθηκε από τις εκδόσεις Πηγή. Το έργο έχει έκταση 482 σελίδων και κυκλοφορεί σε μια ιδιαίτερα προσεγμένη έκδοση.
Πρόκειται για τη συναρπαστική διαδρομή μιας γυναίκας από τα Γιάννενα του 1809, μέχρι το Σίδνεϋ του 1907. Σύμφωνα με το σενάριο του έργου, η Κατερίνα Πλέσσου – Κράμερ διανύει τις τελευταίες ώρες της ζωής της και, λίγο πριν φύγει από αυτόν τον κόσμο, θυμάται τα γεγονότα που σημάδεψαν τον βίο της.
Οι μνήμες ξεκινούν από τα Γιάννενα του Αλή πασά την εποχή όπου όλα τα «’σκιαζε η φοβέρα και τα πλάκωνε η σκλαβιά». Σε εκείνη την περιοχή γεννήθηκε η Κατερίνα που τη αποκαλούσαν «Ρουσσώ» επειδή είχε κόκκινα μαλλιά. Η μητέρα της λίγο αργότερα έγινε ερωμένη του πρωτότοκου γιου του Αλή πασά, του Μουχτάρ. Ο Μουχτάρ ξόδευε άφθονα γρόσια για την αγαπητικιά του κι έτσι η Ρουσσώ, ως παιδί, έζησε μέσα στα πλούτη και τις ανέσεις. Παιδούλα ακόμα την αρραβώνιασαν με τον -πολύ μεγαλύτερό της- Ιωάννη Κωλέττη, που αργότερα έγινε πρωθυπουργός των επαναστατημένων Ελλήνων.
Κι ύστερα ήρθαν δύσκολες μέρες καθώς ο Αλή πασάς συγκρούστηκε με τον σουλτάνο και τα χαρέμια του φυγαδεύτηκαν στο Τεπελένι. Από εκεί η Κατερίνα βρέθηκε στις Σέρρες και λίγο αργότερα στο επαναστατημένο Μεσολόγγι που αγωνιζόταν να παραμείνει ελεύθερο. Κατά τη διάρκεια της πολιορκίας βίωσε την αγριότητα του πολέμου, την αγωνία των πολιορκημένων αλλά και τη βαρβαρότητα της πείνας. Ωστόσο λίγο αργότερα βρέθηκε, μαζί με άλλους πρόσφυγες, στον Κάλαμο ένα μικρό νησί του Ιονίου υπό βρετανική προστασία.
Εκεί η Ρουσσώ θα γνωρίσει τον Βρετανό αξιωματικό Τζέημς Κράμερ κι ο έρωτας ανθίζει στην καρδιά της. Παντρεύονται και τον ακολουθεί στις μεταθέσεις του στην Κέρκυρα, στην βροχερή Ιρλανδία και στο τέλος στην άλλη άκρη της γης, στη μακρινή Αυστραλία. Έτσι, η Κατερίνα Πλέσσου – Κράμερ καταγράφεται ως η πρώτη Ελληνίδα έποικος στην ήπειρο της Αυστραλίας.
Ολόκληρη η ζωή της Κατερίνας μοιάζει με κινηματογραφική ταινία δράσης από αυτές που σου κόβουν την ανάσα. Η Φωτεινή Παπαδημητρίου χρησιμοποίησε ζωντανή γλώσσα και σε πολλά σημεία του έργου αισθάνθηκα σαν να ήμουν παρών στα γεγονότα, σαν να άκουγα τους διαλόγους της πρωταγωνίστριας. Κι ακόμα, η συγγραφέας διακόσμησε το βιβλίο της με διάσπαρτες φράσεις της ελληνικής ντοπιολαλιάς που δίνουν ιδιαίτερο χρώμα στο έργο και προσθέτουν αληθοφάνεια.
Επίσης, αξεπέραστες είναι οι περιγραφές της κυρίας Παπαδημητρίου στα μέρη όπου βρίσκεται η Κατερίνα. Είναι προφανές ότι έχει προηγηθεί κοπιαστική ιστορική έρευνα η οποία δεν αφορά μόνο τα μεγάλα ιστορικά γεγονότα. Μέσα από τις σελίδες του βιβλίου «βλέπουμε» ολοζώντανα τα Γιάννενα του Αλή πασά, τα παζάρια της πόλης, τους δημόσιους χώρους αλλά και το εσωτερικό των αρχοντικών. Έτσι μαθαίνουμε για τη διακόσμηση των σπιτιών, το φαγητό και το ντύσιμο των πλουσίων αλλά και των φτωχών ανθρώπων, τις συνήθειες τους, τα ήθη της εποχής καθώς και άφθονες πληροφορίες για την καθημερινότητά τους.
Παράλληλα, συναντούμε προσωπικότητες της Ελληνικής Επανάστασης όπως ο Μάρκος Μπότσαρης, ο Οδυσσέας Ανδρούτσος και ο Γεώργιος Καραϊσκάκης. Μέσα από το έργο μαθαίνουμε επίσης για τον χαρακτήρα και τη δράση του Αλέξανδρου Μαυροκορδάτου, του Ιωάννη Κωλέττη αλλά και του λόρδου Βύρωνα. Και μαζί με αυτούς παρακολουθούμε όλα τα συγκλονιστικά γεγονότα της Επανάστασης, τις εμφύλιες συγκρούσεις των Ελλήνων, τις ηρωικές μάχες και τις αποτυχίες τους:
«Ήταν αλήθεια πως η διχόνοια είχε εισχωρήσει σαν τον πονηρό όφι, ανάμεσα στους αγωνιστές. Οι Ρουμελιώτες οπλαρχηγοί θύμωσαν που προτιμήθηκαν Σουλιώτες και “παραμελήθηκαν” οι δικοί τους. Ταυτόχρονα, πολλοί μισθοφόροι Σουλιώτες, αντάμα με τους αρματολούς του Τσόγκα, άρπαζαν τρόφιμα από τους κατοίκους του Μεσολογγίου, για να ταΐσουν τη δικιά τους πείνα, γινόμενοι έτσι, όλο και πιο αντιπαθείς. Ο φθόνος είχε αρχίσει να διεισδύει στις καρδιές των πολεμιστών…»
Ωστόσο ένα από τα κομβικά στοιχεία του έργου είναι η σταδιακή ενηλικίωση της Κατερίνας. Η κοπέλα σε κάθε κεφάλαιο της ζωής της ωριμάζει ολοένα και πιο πολύ αν και τις περισσότερες φορές με οδυνηρό τρόπο. Μαθαίνει να αμύνεται όταν κινδυνεύει και στο πέρασμα των χρόνων τολμά ακόμα και να επιλέγει επιθετική στάση. Μάλιστα, η μικρή παιδούλα των Ιωαννίνων, σε κάποιο κεφάλαιο του βιβλίου φτάνει στο σημείο να παρέμβει σε μια συζήτηση ανδρών και (άκουσον άκουσον) να φωνάξει δημοσίως την άποψή της.
Εν κατακλείδι, το έργο «Η πρώτη έποικος» είναι ένα υπέροχο ντοκιμαντέρ με θέμα την Ελληνική Επανάσταση. Είναι μια εξαιρετική μελέτη για την καθημερινή ζωή των Ελλήνων κατά τον 19ο αιώνα και ταυτόχρονα είναι μια ενδιαφέρουσα ιστορική ανάλυση για την ίδια περίοδο. Η Φωτεινή Παπαδημητρίου μόχθησε για την ιστορική έρευνα αλλά παρέδωσε στην κρίση του αναγνωστικού κοινού ένα συναρπαστικό έργο μυθοπλασίας απ’ αυτά που ξεχωρίζουν. Το βιβλίο «Η πρώτη έποικος» είναι ένα μυθιστόρημα που σίγουρα αξίζει να διακριθεί!
Η Φωτεινή Παπαδημητρίου γεννήθηκε και μεγάλωσε στα Γιάννινα. Σπούδασε στην Ιατρική Σχολή της πόλης των Γιαννίνων, ολοκλήρωσε τη διδακτορική της διατριβή και έκτοτε ασκεί το επάγγελμα της παιδιάτρου, διατηρώντας δικό της ιατρείο στην πόλη. Δηλώνει λάτρης της ιστορίας των τόπων, της ιστορίας των ανθρώπων και των ταξιδιών. Το 2022 κυκλοφόρησε το 1ο της μυθιστόρημα από τις εκδόσεις «Πηγή», με τίτλο «Το Δεσποτάτο της λίμνης» που εξελίσσεται στην υστεροβυζαντινή εποχή.
Ο Γιάννης Ζυγούλης γεννήθηκε στη Στυλίδα Φθιώτιδος και τα τελευταία χρόνια ζει στο Ηράκλειο της Κρήτης. Είναι επαγγελματίας δημοσιογράφος και μέλος της Ένωσης Συντακτών Ημερησίων Εφημερίδων Αθηνών (ΕΣΗΕΑ). Έχει εργαστεί ως ρεπόρτερ στις εφημερίδες Καθημερινή και Νέα Μεσημβρινή, στο περιοδικό ΕΝΑ και στους ραδιοφωνικούς σταθμούς Σκάι και Flash.Επίσης διετέλεσε επί σειρά ετών αρχισυντάκτης ύλης στην εφημερίδα Ημερησία. Είναι μέλος του Ομίλου Φθιωτών Λογοτεχνών και Συγγραφέων.
