HomeΓύρω από ένα βιβλίοΚριτικές-Σχολιασμοί«Χάρτινη ζωή» της Παυλίνας Παμπούδη από τις εκδόσεις Ροές

«Χάρτινη ζωή» της Παυλίνας Παμπούδη από τις εκδόσεις Ροές

«Χάρτινη ζωή» της Παυλίνας Παμπούδη από τις εκδόσεις Ροές

Γράφει ο δημοσιογράφος – συγγραφέας, Γιάννης Ζυγούλης

Ο όρος «μυθιστορία» περιλαμβάνει «μυθοπλασία» και «Ιστορία». Δηλαδή, η σύνθεση περιέχει μια σειρά από κείμενα μυθοπλασίας, κάτι σαν μικρά διηγήματα. Όμως ενδιάμεσα παρεμβάλλονται γραπτά ιστορικά στοιχεία, κρατικά έγγραφα, επιστολές, ερωτικά γράμματα, δημοσιεύσεις και άλλα. Αυτό είναι το έργο «Χάρτινη ζωή» της Παυλίνας Παμπούδη που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Ροές σε μια ιδιαίτερα προσεγμένη έκδοση. Το βιβλίο εκδόθηκε αρχικά το 2002 ενώ η νεώτερη δεύτερη έκδοση είναι του 2023 και περιλαμβάνει προσθήκες και αφαιρέσεις. Το έργο φέρει τον υπότιτλο «ένα ιδιωτικό χρονικό του 20ου αιώνα». Και πραγματικά το βιβλίο καλύπτει χρονικά το διάστημα από το 1900 έως το 2000 και μαζί τα μεγάλα και συγκλονιστικά γεγονότα της ελληνικής Ιστορίας.

Πρόκειται για την ιστορία δύο μεγάλων οικογενειών που πορεύονται παράλληλα με την Ιστορία, περνάνε όλα τα δεινά του τόπου και αναλώνονται σε παράλληλους, ενδοοικογενειακούς εμφύλιους… Οι άνθρωποι αυτοί είναι μέλη των δυο οικογενειών της συγγραφέως (από την πλευρά του πατέρα και της μητέρας), έχουν τα δικά τους πάθη και τη δική τους στάση ζωής. Επίσης έχουν διαφορετική καταγωγή και ιδεολογική κατεύθυνση αλλά και ξεχωριστή κουλτούρα. Είναι όμως οι σταθεροί πρωταγωνιστές στα μικρά διηγήματα της «μυθιστορίας» είτε ως ήρωες είτε ως αντιήρωες.

Ανάμεσα στις διηγήσεις τους τοποθετούνται εμβόλιμα τα ντοκουμέντα από το οικογενειακό αρχείο της κυρίας Παμπούδη, με τρόπο που να ενισχύουν ή να τεκμηριώνουν τις μυθοπλαστικές διηγήσεις.

Έτσι λοιπόν η συγγραφέας επιτυγχάνει μια αρθρωτή εξιστόρηση με συνεχείς εναλλαγές ασπρόμαυρης και χρωματιστής διήγησης. Σε ολόκληρο το έργο εναλλάσσονται η «φανταστική» και η «πραγματική» ιστορία και συνθέτουν το παράξενο παζλ με τα χαμένα και τα περισσευούμενα κομμάτια, που είναι, ταυτόχρονα, κι ένα ιδιωτικό χρονικό του 20ού αιώνα στην Ελλάδα. Στη νέα αυτή έκδοση, του 2023, τα ονόματα πρωταγωνιστών και κομπάρσων είναι τα αληθινά – καθώς όλοι τους έχουν πλέον αφήσει τον μάταιο τούτο κόσμο.

Το βιβλίο χωρίζεται σε τέσσερις χρονικές περιόδους:

Μέρος Α’ (1900-1935)

Μέρος Β’ (1936-1947)

Μέρος Γ’ (1948-1951)

Μέρος Δ’ (1952-2000)

Αυτός ο διαχωρισμός προφανώς έχει σημασία καθώς τα ιστορικά γεγονότα επηρεάζουν και διαμορφώνουν τις προσωπικές ιστορίες, τα συναισθήματα και τις αποφάσεις των ανθρώπων.

Κι αν αυτά τα συναισθήματα μερικές φορές είναι «θολά» στις επόμενες σελίδες έρχονται τα δημόσια έγγραφα και οι επιστολές για να αποσαφηνίσουν την κατάσταση. Αυτή η συνεχής εναλλαγή και τεκμηρίωση δημιουργούν μια υπέροχη αλληλουχία αφηγήσεων και γεγονότων. Μπορεί οι πρωταγωνιστές να μιλούν υποκειμενικά ή κάποιες φορές απλοϊκά. Όμως τα ντοκουμέντα δεν αμφισβητούνται καθώς ενημερώνουν τον αναγνώστη με την γραφειοκρατική γλώσσα του κράτους ή έστω με την ουδέτερη οπτικής της εφημερίδας. Οι άνθρωποι εκφράζουν φόβο κι αγωνία για τα γεγονότα ενώ τα δημόσια έγγραφα ενημερώνουν χωρίς περιστροφές και συναισθήματα. Οι άνθρωποι εκφράζονται με τη ντοπιολαλιά της Κρήτης ή της Χαλκίδας και προδίδουν άγνοια ή προκατάληψη. Οι επιστολές και οι υπουργικές αποφάσεις είναι σαφείς και ξεκάθαρες. Οι εναλλαγές ανάμεσα στη μυθοπλασία και την Ιστορία είναι αριστοτεχνικές και το αποτέλεσμα της Παυλίνας Παμπούδη είναι συναρπαστικό.

Μέσα από το βιβλίο βρισκόμαστε στην «Αυτόνομο Κρητική Πολιτεία» του 1900 όπου πρωταγωνιστούν η Κλεάνθη και ο Αντώνης Βορεάδης ο Κρης. Ο Βορεάδης ήταν λόγιος, νομάρχης Ρεθύμνου, Υπουργός Παιδείας, έβγαζε εφημερίδα, είχε προξενική ιδιότητα κι έγραψε και «Ολυμπιακή Ωδή» για τους πρώτους Ολυμπιακούς Αγώνες στην Αθήνα.

Στις επόμενες σελίδες μεταφερόμαστε στη Χαλκίδα όπου τον λόγο παίρνουν ο Αντώνης και η Ηρώ, δηλαδή οι γονείς της συγγραφέως. Τα γεγονότα εντός της οικογένειας τρέχουν όσο και οι ιστορικές εξελίξεις. Δυο από τα παιδιά της οικογένειας (της Χαλκίδας) βαφτίζονται από τον ποιητή Άγγελο Σικελιανό. Κάπου εκεί υπάρχει κι ένας παππούς δικηγόρος αλλά ιδιαίτερα βίαιος που κακοποιούσε τα παιδιά και τη σύζυγό του. Μάλιστα οι κακοποιήσεις κατέληξαν σε φονικό αλλά ο παππούς αθωώθηκε καθώς είχε «γνωστούς» στις κατάλληλες θέσεις και χρήματα για να εξασφαλίσει μαρτυρίες. Ωστόσο το μικρότερο αγόρι της οικογένειας, ο Νικοντίνος, όταν μεγάλωσε απέδωσε Δικαιοσύνη καθώς βρήκε όπλο και σκότωσε τον φονιά – πατέρα.

Στο επόμενο κεφάλαιο, ο Αντώνης Παμπούδης είναι γεωπόνος και αξιωματικός του ΕΛΑΣ και οι αναγνώστες διαβάζουμε την αλληλογραφία του με τη σύζυγό του την Ηρώ, τη μητέρα του Κλεάνθη και την αδελφή του Έλλη. Η χώρα μας ταλανίζεται από τον εμφύλιο πόλεμο και μέσα από τις επιστολές μαθαίνουμε για τα σημαντικά γεγονότα της περιόδου.

Αργότερα, ο Αντώνης Παμπούδης είναι δέσμιος στη Μακρόνησο αλλά στην οικογένεια η ζωή συνεχίζεται με τη γέννηση της Παυλίνας (της συγγραφέως). Από τα γράμματά τους μαθαίνουμε για τις δυσκολίες επισιτισμού και τα δελτία ενώ σιγά – σιγά αρχίζουν οι αντιπαλότητες ανάμεσα στη σύζυγο και στη μητέρα του Αντώνη που βρίσκεται εξόριστος. Στα επόμενα χρόνια εμφανίζονται γράμματα και της μικρής Παυλίνας προς τον πατέρα της ενώ οι γονείς της ξεκινούν τις διαδικασίες διαζυγίου.

Εν κατακλείδι, η «Χάρτινη ζωή» της Παυλίνας Παμπούδη είναι ένα υπέροχο έργο που δικαιώνει απολύτως και τον τίτλο και τον υπότιτλο: «ένα ιδιωτικό χρονικό του 20ου αιώνα». Η συγγραφέας έκανε αριστοτεχνική δουλειά με τη σύνθεση μυθοπλασίας και Ιστορίας. Χρησιμοποίησε όμορφη γλώσσα και όπου χρειάστηκε πρόσθεσε γλαφυρές περιγραφές για να ομορφύνει την καθημερινότητα των χαρακτήρων της. Και στο τέλος δημιούργησε ένα συναρπαστικό βιβλίο που σίγουρα αξίζει να διαβαστεί!

Η Παυλίνα Παμπούδη, ιδρυτικό μέλος της Εταιρείας Συγγραφέων και του Κύκλου Ποιητών, σπούδασε Ιστορία – Αρχαιολογία και παρακολούθησε μαθήματα Μαθηματικών και Ζωγραφικής. Έχει εκδώσει 18 βιβλία ποίησης, 6 πεζογραφίας – και πάνω από 40 βιβλία δήθεν για παιδιά. Επίσης έχει κάνει 22 μεταφράσεις λογοτεχνικών έργων (Τ.Σ. Έλιοτ, Κ. Ντίκενς, Λ. Κάρρολ κ.λπ.) 3 ατομικές εκθέσεις ζωγραφικής και έχει γράψει πολλούς στίχους για τραγούδια, καθώς και σενάρια για το ραδιόφωνο και την τηλεόραση. Σήμερα είναι αρχισυντάκτρια του ηλεκτρονικού περιοδικού Περί ου, www.periou.gr. Πρόσφατα ποιητικά της βιβλία: Σημειώσεις για το Άγραφο, Πατάκης, 2021, Νυχτολόγιο, Ροές, 2023. Άμμος και λίγα βότσαλα, Ροές, 2024.

Ο Γιάννης Ζυγούλης γεννήθηκε στη Στυλίδα Φθιώτιδος και τα τελευταία χρόνια ζει στο Ηράκλειο της Κρήτης. Είναι επαγγελματίας δημοσιογράφος και μέλος της Ένωσης Συντακτών Ημερησίων Εφημερίδων Αθηνών (ΕΣΗΕΑ). Έχει εργαστεί ως ρεπόρτερ στις εφημερίδες Καθημερινή και Νέα Μεσημβρινή, στο περιοδικό ΕΝΑ και στους ραδιοφωνικούς σταθμούς Σκάι και Flash.Επίσης διετέλεσε επί σειρά ετών αρχισυντάκτης ύλης στην εφημερίδα Ημερησία. Είναι μέλος του Ομίλου Φθιωτών Λογοτεχνών και Συγγραφέων.

 

   

Share With:
Rate This Article

jimbouzaras@gmail.com

No Comments

Sorry, the comment form is closed at this time.