Εύα – Εκδόσεις Πατάκη
Πώς το γυναικείο σώμα πρωταγωνίστησε σε 200 εκατομμύρια χρόνια ανθρώπινης εξέλιξης
Σχολιάζει ο Μπουζάρας Δημήτρης
Από τις εκδόσεις Πατάκη κυκλοφόρησε πρόσφατα ένα μοναδικό στο είδος του βιβλίο. Πρόκειται για το βιβλίο της Cat Bohannon με τίτλο «Εύα: Πώς το γυναικείο σώμα πρωταγωνίστησε σε 200 εκατομμύρια χρόνια ανθρώπινης εξέλιξης».
Ένα βιβλίο, το οποίο, έχει ήδη προκαλέσει συζητήσεις διεθνώς καθώς επιχειρεί να ξαναγράψει τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε την ανθρώπινη εξέλιξη. Η Cat Bohannon, μέσα από την «Εύα», τοποθετεί το γυναικείο σώμα στο κέντρο μιας ιστορίας 200 εκατομμυρίων ετών, αμφισβητώντας βαθιά, ριζωμένες επιστημονικές παραδοχές.
Ένα βιβλίο που, όπως σχολίασαν και πολλά μέσα του εξωτερικού, είχε αργήσει να γραφτεί!
Η συγγραφέας, είναι διδάκτωρ του Πανεπιστημίου Columbia, όπου σπούδασε την εξέλιξη της αφήγησης και της νόησης. Παρατήρησε, πως η γυναίκα αντιμετωπίζεται σε πολλές πτυχές της ζωής, ακόμη και από την πλευρά της επιστήμης, με έναν λανθασμένο τρόπο, σαν να είναι βιολογικά ίδια με τον άνδρα και πως έχει δοθεί πολύ λίγη προσοχή στα γυναικεία σώματα, καθώς για χρόνια θεωρούνταν ότι οι βιολογικές διαφορές των δύο φύλων πιθανόν, να μην έχουν και τόσο μεγάλη σημασία.
Η μελέτη του γυναικείου σώματος, υστερούσε -και υστερεί- σημαντικά σε σχέση με τη μελέτη του ανδρικού. Παράλληλα, διαπίστωσε πως εξακολουθεί να υπάρχει στις βιολογικές επιστήμες η λεγόμενη «αρσενική νόρμα» ή αλλιώς «αρσενική μεροληψία», πολλές φορές ωστόσο -όπως σημειώνει η ίδια- για πρακτικούς λόγους.
Έτσι γεννήθηκε η ιδέα αυτού του βιβλίου.
Η Bohannon δείχνει ότι πολλά χαρακτηριστικά -όπως η νοημοσύνη, η κοινωνικότητα και η ικανότητα συνεργασίας- συνδέονται στενά με τη γυναικεία βιολογία και τον ρόλο της μητέρας στην επιβίωση του είδους. Με αυτόν τον τρόπο ανατρέπει την παραδοσιακή, ανδροκεντρική αφήγηση της επιστήμης και προτείνει μια πιο ισορροπημένη και ολοκληρωμένη προσέγγιση.
Στο έργο της, η συγγραφέας υποστηρίζει ότι η ανθρώπινη εξέλιξη δεν μπορεί να γίνει κατανοητή χωρίς τη μελέτη του γυναικείου σώματος και των ιδιαίτερων βιολογικών του χαρακτηριστικών. Η εγκυμοσύνη, ο τοκετός, ο θηλασμός και η φροντίδα των παιδιών δεν είναι απλώς βιολογικές λειτουργίες, αλλά παράγοντες που επηρέασαν βαθιά την ανάπτυξη του ανθρώπινου εγκεφάλου, της κοινωνικής συμπεριφοράς και της συνεργασίας μεταξύ των ανθρώπων.
Πώς εξελίχθηκαν τα γυναικεία σώματα; Πώς λειτουργούν; Και τελικά, τι σημαίνει βιολογικά να είσαι γυναίκα;
Το παρόν βιβλίο είναι ακριβώς αυτή η ιστορία. Η ιστορία της πρώτης Εύας, που έθεσε τα θεμέλια του γυναικείου φύλου και κληροδότησε στις επόμενες γενιές θηλυκών θηλαστικών ένα δικό της χαρακτηριστικό. Ένα χαρακτηριστικό που, με το πέρασμα εκατομμυρίων ετών, προστέθηκε σε άλλα νέα γνωρίσματα και συνέβαλε στη διαμόρφωση της γυναίκας του σήμερα. Όλες αυτές οι «Εύες» όχι μόνο βοήθησαν στη δημιουργία της σύγχρονης γυναίκας, αλλά συνεχίζουν έως και σήμερα να «ζουν» μέσα της, επηρεάζοντας και διαμορφώνοντας τη ζωή της.
Το βιβλίο χωρίζεται σε εννέα κεφάλαια, στα οποία εξετάζεται με λεπτομέρεια και εξαιρετικά γλαφυρές περιγραφές η ζωή της κάθε μίας από αυτές τις «Εύες», καθεμία από τις οποίες, κληροδότησε ένα συγκεκριμένο χαρακτηριστικό: το γάλα, τη μήτρα, την αντίληψη, τα πόδια, τα εργαλεία, τον εγκέφαλο, τη φωνή, την εμμηνόπαυση και τον έρωτα.
Η συγγραφέας, μέσα από μια απίστευτα μεγάλη, χρονοβόρα και επίπονη έρευνα, μας χαρίζει ένα μοναδικό ανάγνωσμα με χιούμορ, φαντασία και πολλές αλήθειες, λύνοντας και την παραμικρή απορία, μιας και έχει πιθανότατα, εξαντλήσει το θέμα.
Στο βιβλίο απαντώνται αμέτρητα ερωτήματα που, προφανώς, σας έχουν γεννηθεί για το θέμα. Μερικά παραθέτω παρακάτω, μιας και είναι πρακτικά αδύνατο να παρουσιαστούν όλα:
Για ποιους λόγους ακόμη και στην εποχή μας ακόμη οι μελέτες γίνονται σε αντρικά υποκείμενα; Ποια είναι η χρησιμότητα του λίπους που συσσωρεύει η γυναίκα για το παιδί που κυοφορεί; Τι γίνεται η γυναίκα χάνει πολύ βάρος; Τι πραγματικά σημαίνει βιολογικά να είσαι γυναίκα; Ποια είναι τελικά η αληθινή ιστορία; Γιατί οι γυναίκες έχουν έμμηνο ρύση; Γιατί ζουν περισσότερο; Γιατί οι πιθανότητες Αλτσχάιμερ είναι περισσότερες στις γυναίκες; Υπάρχει όντως γυναίκειο μυαλό; Πως αυτή η βαθιά ιστορία, η χαμένη στους αιώνες, διαμορφώνει ακόμη και σήμερα τις γυναίκες; Ποια η διαφορά εξέλιξης της γυναίκας και του άνδρα; Πως κατάφερε η πρώτη Εύα και όλες οι άλλες, να κληροδοτήσουν από ένα χαρακτηριστικό, ποιο το δικό τους καθοριστικό χαρακτηριστικό; Πως εξελίχθηκε το γάλα των μωρών; Ποια η σημασία χορήγησης πρωτογάλατος; Ποιες απλές κινήσεις των γυναικών έχουν τεράστια σημασία για την προστασία των παιδιών; Ποιοι είναι οι μύθοι και οι αλήθειες όσον αφορά τα στήθη; Ποια η μεγάλη προσφορά του γυναίκειου σώματος στην ανθρωπότητα; Ποιων απόγονοι είσαστε; Ποτέ και κάτω υπό ποιων συνθήκων καθιερώθηκε ο πλακούντας στις γυναίκες; Ποιο γεγονός διαμόρφωσε άμεσα την εξέλιξη των θηλαστικών; Ποια η μητέρα της συλλογικής μήτρας ;Ποια ήταν η ρίζα του ανθρώπινου πολιτισμού;Τι είναι ο εαυτός και τι θέλουνε τελικά οι γυναίκες; Γιατί πολλές φορές οι εγκυμονούσες υποφέρουν από αλλοτριοφαγία; Οι γυναίκες είναι τελικά το αδύναμο φύλλο;
Εκτός από την εκπληκτική ιστορία της εξέλιξης του γυναικείου σώματος, ο αναγνώστης ή η αναγνώστρια θα έχει την ευκαιρία να ενημερωθεί για δεκάδες άλλα ενδιαφέροντα θέματα και να διαβάσει πληροφορίες που, στο σύνολό τους, παρουσιάζονται ίσως για πρώτη φορά όλες μαζί σε έναν τόμο. Έτσι, θα διευρύνει τις γνώσεις του -ης όχι μόνο για το συγκεκριμένο θέμα, αλλά και για πλήθος άλλων.
Η συγγραφέας, με σαφή και επιστημονικό λόγο, παραθέτει τεκμηριωμένες πληροφορίες και έτσι, ο αναγνώστης-αναγνώστρια είναι σίγουρος -η για την εγκυρότητα όσων διαβάζει. Επίσης, χαρακτηριστικό του βιβλίου είναι πως δεν αφήνει σκοτεινά σημεία και χρησιμοποιεί την επιστημονική γλώσσα με απλό και κατανοητό τρόπο, καθιστώντας σαφή, πολύπλοκα ζητήματα και όλα όσα παραθέτει για το ευρύ κοινό, στο οποίο ούτως ή άλλως απευθύνεται.
Έτσι, οι αναγνώστες -στριες κατανοούν εύκολα όλη την πορεία της εξέλιξης, λύνοντας παράλληλα τις δικές τους -σημερινές – απορίες με τον πιο ευχάριστο τρόπο, μιας και παρά τον όγκο του, το βιβλίο διαβάζεται ευχάριστα, καθώς το ύφος της συγγραφέως, είναι απόλυτα οικείο.
Μέσα από μια τολμηρή επανεξέταση της εξέλιξης της γυναίκας και του γυναίκειου σώματος , απέσπασε θετικά σχόλια από τον διεθνή τύπο και σίγουρα, θα σας ωθήσει να «ανατρέψετε» τον τρόπο που έως τώρα βλέπατε την ιστορία του.
Το βιβλίο μας βοηθά, να κατανοήσουμε ότι η εξέλιξη , δεν είναι μονοδιάστατη, αλλά αποτέλεσμα πολύπλοκων βιολογικών και κοινωνικών παραγόντων. Έτσι, αναδεικνύεται η ανάγκη να επανεξετάσουμε τις επιστημονικές μας αντιλήψεις και να δώσουμε χώρο σε πιο συμπεριληπτικές προσεγγίσεις.
Πρόκειται για ένα σημαντικό, καλογραμμένο και ιδιαίτερα διαφωτιστικό βιβλίο, που προσφέρει μια διαφορετική και ανανεωτική ματιά στην ιστορία του ανθρώπινου είδους. Απευθύνεται τόσο σε όσους αγαπούν την επιστήμη όσο και σε όσους ενδιαφέρονται για τις σύγχρονες συζητήσεις γύρω από το φύλο, το σώμα και την ανθρώπινη φύση.
Ένα από τα σημαντικότερα πλεονεκτήματα του βιβλίου είναι η ικανότητα της συγγραφέως να συνδυάζει διαφορετικά επιστημονικά πεδία, από τη γενετική και την παλαιοανθρωπολογία έως την ιατρική και την κοινωνιολογία. Παρά τον μεγάλο όγκο πληροφοριών, το κείμενο παραμένει προσιτό και ελκυστικό ακόμη και για αναγνώστες χωρίς ειδικές επιστημονικές γνώσεις. Το χιούμορ, οι εύστοχες παρατηρήσεις και η αφηγηματική ζωντάνια συμβάλλουν ώστε η ανάγνωση να μην γίνεται ποτέ κουραστική.
Ένα «πρωτοποριακό» και «ιδιαίτερα σημαντικό» βιβλίο λοιπόν, το οποίο μας παρουσιάζει την πορεία του γυναικείου σώματος μέσα από μια άλλη οπτική και μας βοηθά ίσως για πρώτη φορά, να κατανοήσουμε, τι σημαίνει να είσαι γυναίκα.
Η Cat Bohannon ολοκλήρωσε το διδακτορικό της το 2022 στο Πανεπιστήμιο Columbia, όπου σπούδασε την εξέλιξη της αφήγησης και της νόησης. Κείμενά της έχουν δημοσιευτεί σε πολλά επιστημονικά και μη περιοδικά, μεταξύ των οποίων τα Scientific American, Science, The Βest American Νon-required Reading, The Georgia Review και The Story Collider. H «Εύα» είναι το πρώτο της βιβλίο και έχει αποσπάσει πληθώρα διακρίσεων, όπως «New York Times Bestseller», «Foyle’s Non-Fiction Book of the Year», «Guardian Best Book of the Year», «Telegraph Best Book of the Year».
