Όταν οι οθόνες γίνονται το τρίτο μέλος της οικογένειας

Γράφει η Σουζάνα Παπαφάγου , Κλινική – Αναπτυξιακή Ψυχολόγος, Ψυχοδυναμική Ψυχοθεραπεύτρια.

Γιατί οι καβγάδες γύρω από τις οθόνες δεν αφορούν μόνο τις οθόνες

«Μόνο πέντε λεπτά ακόμα.»

Αν είστε γονείς, πιθανότατα έχετε ακούσει αυτή τη φράση δεκάδες ή και εκατοντάδες φορές.

Κάπου ανάμεσα στις σχολικές υποχρεώσεις, την κούραση της ημέρας και την ανάγκη των παιδιών για χαλάρωση, οι οθόνες έχουν εγκατασταθεί μόνιμα στην καθημερινότητά μας. Και μαζί τους έχουν έρθει συζητήσεις, εντάσεις, διαπραγματεύσεις και αρκετές φορές συγκρούσεις.

Όμως η συζήτηση για τις οθόνες δεν είναι τόσο απλή όσο συχνά παρουσιάζεται.

Δεν είναι μόνο θέμα χρόνου.

Είναι θέμα σχέσης.

Τι συμβαίνει στον εγκέφαλο;

Οι ψηφιακές εφαρμογές, τα παιχνίδια και τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης έχουν σχεδιαστεί ώστε να κρατούν την προσοχή μας όσο το δυνατόν περισσότερο. Κάθε ειδοποίηση, κάθε νέο βίντεο, κάθε «επόμενο επίπεδο» ενεργοποιεί τα κυκλώματα ανταμοιβής του εγκεφάλου.

Για έναν αναπτυσσόμενο εγκέφαλο, αυτό μπορεί να είναι ιδιαίτερα ελκυστικό.

Δεν σημαίνει ότι κάθε παιδί που χρησιμοποιεί οθόνες θα εμφανίσει πρόβλημα. Σημαίνει όμως ότι η μετάβαση από την έντονη διέγερση της οθόνης στην καθημερινή πραγματικότητα συχνά είναι δύσκολη.

Γι’ αυτό πολλά παιδιά αντιδρούν έντονα όταν καλούνται να σταματήσουν.

Όχι επειδή είναι «κακομαθημένα».

Αλλά επειδή καλούνται να εγκαταλείψουν μια δραστηριότητα που διεγείρει έντονα το νευρικό τους σύστημα.

Οι οθόνες δεν είναι μόνο πρόβλημα

Η δαιμονοποίηση δεν βοηθά.

Οι οθόνες μπορούν να προσφέρουν μάθηση, δημιουργικότητα, επικοινωνία, ψυχαγωγία και κοινωνική σύνδεση.

Το ερώτημα δεν είναι αν θα υπάρχουν στη ζωή των παιδιών.

Το ερώτημα είναι πώς θα υπάρχουν.

Όπως συμβαίνει με πολλά πράγματα στην ανάπτυξη, αυτό που έχει σημασία είναι η ποιότητα, το πλαίσιο και η ισορροπία.

Τι χρειάζονται πραγματικά τα παιδιά;

Τα παιδιά χρειάζονται:

Σχέση πριν από κανόνες.

Όρια πριν από χάος.

Παρουσία πριν από έλεγχο.

Εναλλακτικές πριν από απαγορεύσεις.

Ένα παιδί που κλείνει το tablet αλλά μετά δεν έχει τίποτα άλλο να κάνει, είναι πολύ πιθανό να επιστρέψει σε αυτό.

Ένα παιδί που έχει πρόσβαση σε παιχνίδι, κίνηση, φίλους, δημιουργικότητα, βαρεμάρα και οικογενειακή σύνδεση, έχει περισσότερες πιθανότητες να απομακρυνθεί φυσικά από την οθόνη.

Το παράδοξο της σύγχρονης οικογένειας

Πολλές φορές ανησυχούμε για τον χρόνο που περνούν τα παιδιά μπροστά στις οθόνες, ενώ οι ίδιοι οι ενήλικες είμαστε διαρκώς συνδεδεμένοι.

Τα παιδιά δεν ακολουθούν μόνο αυτά που τους λέμε.

Ακολουθούν κυρίως αυτά που βλέπουν.

Αν θέλουμε να μάθουν πώς να αποσυνδέονται, χρειάζεται να δουν και εμάς να αφήνουμε το κινητό στην άκρη.

Να διαβάζουμε.

Να συζητάμε.

Να βαριόμαστε.

Να υπάρχουμε χωρίς συνεχή διέγερση.

Η ουσιαστική ερώτηση

Ίσως η πιο σημαντική ερώτηση να μην είναι:

«Πόσες ώρες περνά το παιδί μου μπροστά σε μια οθόνη;»

Ίσως η ουσιαστική ερώτηση να είναι:

«Τι προσπαθεί να βρει εκεί;»

Ξεκούραση;

Σύνδεση;

Απόσπαση;

Ανακούφιση;

Αίσθηση επιτυχίας;

Παρέα;

Γιατί όταν κατανοήσουμε την ανάγκη που κρύβεται πίσω από τη συμπεριφορά, μπορούμε να βοηθήσουμε το παιδί πολύ πιο αποτελεσματικά από ό,τι με μια ακόμη διαμάχη για το αν πέρασαν πέντε ή δέκα λεπτά.

Οι οθόνες είναι μέρος της εποχής μας.

Η σχέση, όμως, παραμένει το πιο ισχυρό εργαλείο ανάπτυξης που διαθέτουμε.

Και κανένα tablet δεν μπορεί να αντικαταστήσει το βλέμμα ενός γονέα που είναι πραγματικά παρών.

Σουζάνα Παπαφάγου

Κλινική & Αναπτυξιακή Ψυχολόγος

Ψυχοδυναμική Ψυχοθεραπεύτρια | Αναλύτρια Ομάδας | Θεραπεύτρια Ζεύγους & Οικογένειας

Σουζάνα Παπαφάγου is free today. But if you enjoyed this post, you can tell Σουζάνα Παπαφάγου that their writing is valuable by pledging a future subscription. You won’t be charged unless they enable payments.

Εφόσον επιθυμείτε  κάνετε εγγραφή εδώ:

https://spsychotherapy.substack.com/account?original_app=&free_signup_confirmation=true