Οι λέξεις που μεγάλωσαν – Έφη Λαδά – Εκδόσεις Δεσύλλας.
Σχολιάζει ο Δημήτρης Μπουζάρας
Το παραμύθι, δεν είναι και δεν πρέπει να είναι μόνο ένας «χώρος» διασκέδασης, θα πρέπει να «μιλά» για τα μεγάλα και τα σοβαρά. Δεν είναι μόνο η φυγή από την καθημερινότητα και τις δυσκολίες, είναι ο τρόπος να τις ξεπεράσουμε. Το παραμύθι, μας μαθαίνει, δίχως να μας διδάξει, το παραμύθι είναι εδώ, ως ένας ασφαλής τρόπος προσέγγισής όλων αυτών των θεμάτων και μας παρουσιάζει τους τρόπους και τα εργαλεία για να τα αντιμετωπίσουμε.
Άρα λοιπόν, το θέμα δεν είναι αν κάποιο παραμύθι θα μιλήσει και θα παρουσιάσει όλα αυτά, αλλά ο τρόπος με τον οποίο θα το κάνει.
Το νέο παραμύθι της Έφης Λαδά, έχει τίτλο «Οι λέξεις που μεγάλωσαν» και κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Δεσύλλας. Η Έφη Λαδά, είναι πολυβραβευμένη εικονογράφος και συγγραφέας και μας έχει συνηθίσει, σε κάθε της έκδοση, να ανεβάζει ακόμη περισσότερο τον πήχη ,ένα χαρακτηριστικό που είναι εμφανές από τις πρώτες γραμμές και αυτού του παραμυθιού.
«Οι λέξεις που μεγάλωσαν», είναι ένα τρυφερό και βαθιά ανθρώπινο παραμύθι, το οποίο μιλά για τη μετανάστευση, τη δύναμη της γλώσσας, την ανάγκη του ανθρώπου να νιώθει ότι ανήκει κάπου κ.α.
Μέσα από την ιστορία της μικρής Σίλα, η συγγραφέας, καταφέρνει να προσεγγίσει ένα δύσκολο κοινωνικό θέμα, με ευαισθησία , απλότητα και δίχως διδακτισμό.
Ένα μικρό κορίτσι, η Σίλα, φεύγει αναγκαστικά από τον τόπο καταγωγής. Μόνο στήριγμα, το χέρι της μάνας και ένας πάνινος φίλος, να της θυμίζει πως κάποτε ήταν ένα παιδί το οποίο έπαιζε αμέριμνο, έως ότου, κάποιοι άλλοι αποφάσισαν για εκείνη και έστειλαν μαύρα σύννεφα πάνω από τον τόπο της, τόσο πυκνά, που θα έπρεπε να φύγουν μακριά, ώστε να δουν ξανά, το φως.
Η μικρή Σίλα, ξεκίνησε ένα μεγάλο ταξίδι μαζί με ένα πολύχρωμο καραβάνι, το οποίο όμως, δεν ήταν σαν τα αλλά, δε τραγουδούσε, δε πήγαινε σε γιορτή, μόνο έφευγε μακριά, αθόρυβο και σκυθρωπό, περνώντας από βουνά και θάλασσες για να βρει ένα νέο τόπο. Ένα τόπο, ο οποίος να έχει αρκετό φως και καθαρό αέρα ώστε η ζωή, να μπορέσει να ξεκινήσει και πάλι.
Η μικρή Σίλα φοβόταν πολύ, όμως, μάζεψε το θάρρος που της είχε απομείνει, ώστε να μην την καταλάβει ο μικρός πάνινος κούνελος και του διηγούταν ιστορίες για να μη νιώθει μοναξιά στο σκοτάδι και να μη φοβάται τον ήχο των κυμάτων της αγριεμένης θάλασσας .
Κάποια στιγμή το φως, τους έδειξε ένα δρόμο σε ένα νέο τόπο, ένα τόπο όμως, διαφορετικό και πόσο εύκολο είναι θαρρείτε να ριζώσεις σε ένα νέο τόπο;
Ο νέος αυτός τόπος, φάνταζε περισσότερο πολύχρωμος από το καραβάνι, νέα καινούργια χρώματα, νέες καινούργιες λέξεις που όχι μόνο δε καταλάβαινε, αλλά και δε μπορεί να τις ξεχωρίσει.
Θα μπορέσει η Σίλα να ριζώσει σε αυτό το νέο τόπο;
Θα μπορέσει να ξεχωρίσει τις λέξεις που μοιάζουν όλες ίδιες και ακούγονται στα αυτιά της σαν ένα θορυβώδες μελίσσι;
Θα κάνει νέους φίλους και πόσο εύκολο θα είναι;
Με ποιους άραγε θα μπορούσε να επικοινωνήσει;
Όλο αυτό το τραύμα, θα διαμορφώσει τον τρόπο σκέψης της και θα την κάνει να δει τον κόσμο μέσα από ένα διαφορετικό ζευγάρι ματιά;
Η συγγραφέας, κρατά περίτεχνα την απαιτούμενη απόσταση από ένα τόσο σοβαρό, ευαίσθητο και σημαντικό θέμα και η απόσταση αυτή, λειτουργεί θετικά για τον μικρό αναγνώστη, επιτρέποντας τον, να κατανοήσει το θέμα, τη σημασία του και να λάβει τα μηνύματα του βιβλίου.
Να νιώσει τις ανάγκες και τη θέση της μικρής Σίλα, να σκεφτεί την κατάσταση και να συγκρίνει με τη δική του, δίχως όμως ,να νιώθει άμεση απειλή .
Έτσι, εισέρχεται με μεγαλύτερη ευκολία στη θέση της ηρωίδας, αναγνωρίζοντας και κατανοώντας τα συναισθήματα της και αισθάνεται σιγά σιγά τον «άλλο», όχι σαν κάτι ξένο και απειλητικό, αλλά σαν κάτι φιλικό ,όπως δηλαδή είναι.
Το «Οι λέξεις που μεγάλωσαν» είναι ένα παραμύθι, για τις μεγάλες αλλαγές που καμιά φορά παρουσιάζονται εκεί οπού όλα δείχνουν το αντίθετο, υπογραμμίζοντας έντονα, πως ο πιο αστάθμητος παράγων, είναι η ίδια η ζωή, ωστόσο, με αλληλοβοήθεια, κατανόηση και λίγη ανθρωπιά, όλα μπορούν να γίνουν.
Ένα παραμύθι για την ανάγκη της διατήρησης και σημασίας της μνήμης, όχι ως ενός παράγοντα διαιώνισης μίσους και θυμού, αλλά ως ενός παράγοντα γνώσης, συγχώρεσης και αποδοχής, ο οποίος, θα μας βοηθήσει, να πάμε πιο κάτω, μαζί .
Ένα παραμύθι που πραγματεύεται την προσφυγιά, την αλληλεγγύη, την εν συναίσθηση, την ανιδιοτελή προσφορά, τη σημασία της ενότητας μιας κοινότητας και την ανάγκη να δημιουργούμε την κάθε γενιά, λίγο καλύτερη από την προηγουμένη και ίσως έτσι, η ελπίδα θα συνεχίσει να υπάρχει.
Ένα πραγματικά αξιόλογο βιβλίο και μια πρωτότυπη προσέγγιση ενός γνωστού κατά τα άλλα θέματος, το οποίο, εντυπωσιάζει -κατά τη γνώμη μου – με την επιλογή εκτός των άλλων , δυο σημείων, στα οποία έδωσε προσοχή και συμπεριέλαβε στην πλοκή η συγγραφέας.
Το ένα, είναι η κατανόηση -από την ηρωίδα- του γεγονότος πως δεν είμαστε εμείς το κέντρο του κόσμου, πως μετά από εμάς, ίσως, άλλοι να χρειασθούν την ίδια βοήθεια ,άρα, θα πρέπει να μεριμνήσουμε και για εκείνους, αφήνοντας πίσω μας, «φύλλα στα κλαδιά ενός δέντρου» , λέξεις ,πληροφορίες, αγάπη και αποδοχή τα οποία θα τους βοηθήσουν, να βρουν και εκείνοι, το δρόμο για το φως.
Το δεύτερο, είναι το κύριο θέμα ,οι λέξεις. Τι είδους λέξεις χρησιμοποιούμε και τι αντίκτυπο έχουν, όχι μόνο σε μια κατάσταση όπως αυτή που βιώνει η Σίλα, άλλα και στην καθημερινότητα μας. Μια λάθος λέξη μπορεί να μας απομακρύνει και μια σωστή να μας ενώσει ,να φέρει και πάλι το χαμόγελο και την ελπίδα στα παιδικά μάτια.
Η εικονογράφηση είναι σε απόλυτη αρμονία με το κείμενο, ακολουθώντας το σε κάθε του «βήμα» και συντελώντας στην «έκρηξη» έντονων συναισθημάτων κατά την ανάγνωση.
Η συγγραφέας, κατάφερε να δημιουργήσει και πάλι, μια ατμοσφαιρική εικονογράφηση, μια κινηματογραφική ταινία σε stop care,τα οποία δε θέλουμε να τελειώσουν.
Προίκισε τους χαρακτήρες της, με μια αδιόρατη μελαγχολία του ρομαντισμού , η οποία, ταιριάζει απόλυτα με την πλοκή του παραμυθιού και είναι ένα σημείο που φανερώνει την ικανότητα και το στυλ στην εικονογράφηση της.
Επίσης, επένδυσε τις σκηνές, με μια μοναδική ονειρικότητα, την οποία, θα μπορούσαμε ίσως, να την εντάξουμε σε μια άλλη κατηγορία, θα μπορούσε να είναι ας πούμε ,ένας συνδυασμός θεατρικότητας, ψυχολογικού βάθους και ποίησης.
Οι φιγούρες, παρατηρούμε πως βρίσκονται τις περισσότερες φορές στο άκρο της εικόνας, αφήνοντας το μυαλό του αναγνώστη να ταξιδεύει και να δημιουργεί μυριάδες ακόμη εικόνες.
Λειτουργώντας έτσι, ως άλλες άνω τελείες, οι εικόνες-σκηνές, δίνουν την ευκαιρία για περισσότερη σκέψη και προβληματισμό, σε ένα βιβλίο, που ούτως η άλλως εγείρει πλήθος προβληματισμών τόσο σε μεγάλους, όσο και σε μικρούς,
Εν κατακλείδι, το βιβλίο, προτείνεται ανεπιφύλακτα και να είστε σίγουροι πως θα λάβει μια σημαντική θέση στην καρδιά σας, ενώ συνάμα θα ομορφύνει λίγο παραπάνω τον κόσμο σας, μιας και εδώ, εκτός από ένα εξαιρετικό και καλοδουλεμένο κείμενο, έχουμε μια εικονογράφηση, η οποία επανατοποθετεί την εικονογράφηση των παιδικών βιβλίων, πιο κοντά στην υψηλή εικαστική τέχνη. Δίχως καμιά υπερβολή!
Η Έφη Λαδά γεννήθηκε σ’ ένα χωριό της Δυτικής Πελοποννήσου. Έχει λάβει μέρος σε εκθέσεις στην Ελλάδα και στο εξωτερικό. Έχει εικονογραφήσει περίπου 130 βιβλία και μερικά από αυτά έχουν μεταφραστεί σε αρκετές γλώσσες (ιταλικά, γαλλικά, αγγλικά, φλαμανδικά, κορεάτικα, ρουμανικά, τουρκικά, κροατικά, ρωσικά και κινέζικα), ενώ πρόσφατα το εικονογραφημένο βιβλίο της με τίτλο In My Dreams κυκλοφόρησε απευθείας στην Αμερική.
Ήταν υποψήφια για το Astrid Lindgren Memorial Award 2011 και για το Διεθνές Βραβείο H.C. Andersen 2012.
www.effielada.com
