«Μήδεια ἐν Ἠλυσίοις: [Χώρα Μακάρων]» – Γιάννη Παπαθεοδώρου – Εκδόσεις Φίλντισι.
Γράφει η Αικατερίνη Βλαχοπαναγιώτου Μπατάλια.
Πρόεδρος του Δ. Σ. της Διεθνούς Εταιρείας Ελλήνων Λογοτεχνών – Δ.Ε.Ε.Λ.
Πολιτικός Επιστήμων, Εκπαιδευτικός, Ph. D. Βυζαντινού Ουμανισμού,Συντ. Οικονομολόγος.
«ΜΗΔΕΙΑ ΕΝ ΗΛΥΣΙΟΙΣ»
[ΧΩΡΑ ΜΑΚΑΡΩΝ]
Ο Δρ Γιάννης Παπαθεοδώρου καταξιωμένος όχι μόνο στο χώρο της παιδείας ως εκπαιδευτικός, αλλά και στο χώρο της Τέχνης της Λογοτεχνίας ως ποιητής, με πολλές βραβευμένες ποιητικές συλλογές στο ενεργητικό του, προχωρά ακόμα υψηλότερα για να μας παραδώσει ένα πρότυπο έργο του αρχαίου Ελληνικού Λυρικού – Επικού – Τραγικού Λόγου, μία τραγωδία, μία άλλη μοναδική αναβαπτισμένη εκδοχή του μύθου της Μήδειας με τίτλο «ΜΗΔΕΙΑ ΕΝ ΗΛΥΣΙΟΙΣ» [ΧΩΡΑ ΜΑΚΑΡΩΝ], εκδόσεων Φίλντισι και με εντυπωσιακό εξώφυλλο από τον εκλιπόντα εικαστικό Δημήτριο Ταλαγάνη.
Ως Στησίχορος, ο χορικός ποιητής Γιάννης Παπαθεοδώρου εξοικειωμένος με τους μεγάλους επικούς ποιητές Όμηρο, Αισχύλο, Ευριπίδη, Σοφοκλή, αλλά και με την αρχαία ελληνική γραμματεία τιτλοφορεί το έργο του με το μυθικό όνομα της Μήδειας, τοποθετούμενη στο χώρο των Ηλυσίων πεδίων μεταξύ των Μακάρων. Το όνομά της, ως προς την ετυμολογία, αποδίδεται στο ρήμα «μέδομαι» που σημαίνει κατά πρώτον προνοώ, φροντίζω, σκέπτομαι, αλλά και κατά δεύτερον σχεδιάζω, επινοώ, μηχανεύομαι. Στον μύθο, σε ενεργητική διάθεση το ρήμα, η Μήδεια αναδεικνύεται σε «σκεπτόμενη γυναίκα», αλλά επί της ουσίας ταυτίζεται με το αρνητικό στερεότυπο της Μέδουσας και σε μέση διάθεση αποκτά την δεύτερη σημασία, δηλαδή του σχεδιασμού με την αρνητική έννοια που το χρησιμοποιεί ο Όμηρος.
Η Μήδεια «μὲ τὴν ἀχλύ καὶ τὴν Δόξα τῆς μυστικής ὁράσεως τοῦ Λόγου καὶ τῆς Ποιήσεώς» του Γιάννη Παπαθεοδώρου, σύνθετος και συναρπαστικός χαρακτήρας, «διαβαίνει μόνη, τοὺς δρόμους τοῦ Μύθου θλιμμένη, στεφανωμένη μὲ φαρμακερούς Ὄφεις», ως βάρβαρη μάγισσα, ως «φαρμακίδα» έχοντας προδώσει την οικογένειά της για να βοηθήσει τον εραστή της Ιάσονα, παίρνοντας έναν δρόμο χωρίς επιστροφή, αφού «οι μυστικές πτυχές του πάθους της κακοφόρμισαν, γέννησαν την εκδίκηση» [σελ. 33].
Η προσεκτική ανάγνωση της Μήδειας εν Ηλυσίοις ως σύνθετου δείγματος τραγικής ποίησης αποκαλύπτει πως πρόκειται για ένα κλασσικό σύγχρονο έργο στο οποίο και σήμερα αναδεικνύονται όσο ποτέ άλλοτε έντονα τα στοιχεία κοινωνικού προβληματισμού, αφού:
– στην εποχή μας ο κλασικός ελληνικός κόσμος είναι έτοιμος να περάσει στον εμφύλιο σπαραγμό και στη φάση της παρακμής του,
– η κριτική των παραδοσιακών αξιών είναι παρούσα σε κάθε θεσμό, πολιτικό και κοινωνικό,
– αμφισβητούνται παραδοσιακές πολιτισμικές αξίες που σχετίζονται με το βιολογικό γένος, την ελληνικότητα και τους κοινωνικούς θεσμούς του παρελθόντος.
Το συγκεκριμένο δράμα στην πλήρη του έκταση φαίνεται να είναι μια παρουσίαση των μυστικών πτυχών του πάθους που προκαλεί η απογοήτευση των προσδοκιών. Διαγράφεται έντονα η οδύνη και η ευαισθησία μιας πληγωμένης γυναίκας που περνά από το ένα στάδιο στο άλλο, έως ότου καταλήγει στην πράξη της εκδίκησης. Η Μήδεια εγκληματεί, αλλά όχι αναίτια, όχι δίχως δύναμη και αξιοπρέπεια. Ο ποιητής Γιάννης Παπαθεοδώρου «από σκηνής φιλόσοφος» απεικονίζει τον βαθμό μανίας και αγριότητας που μπορεί να φθάσει η απατημένη σύζυγος και σε πόση παραφροσύνη εκ της συζυγικής απάτης. Η θεατρική και η φιλολογική κριτική όμως, σχεδόν στο σύνολό της, αρκείται στον ψυχοδραματικό χαρακτήρα της εσωτερικής σύγκρουσης της Μήδειας και στις πολιτικοκοινωνικές προεκτάσεις που αναμφίβολα οδηγούν η εκφορά του λόγου και τα επιχειρήματά της.
Η γλώσσα της τραγωδίας, εύηχη και εύρυθμη με ύφος απλό, επιβλητικό, επικό και η τεχνική της αδιαμφισβήτητη, αφού τα γραφόμενα δεν είναι καθαρώς ονοματικά στοιχεία αλλά συμβάλλουν με την γνήσια λυρική περιγραφή, την πληθωρική χρήση επιθέτων και τεχνικής, όπως του φραστικού παραλληλισμού ή της «αναφοράς» και της παραλλαγμένης επανάληψης, να υπογραμμίσουν την ποιητική έντεχνη δομή με την τριαδική άρθρωση των χορικών ασμάτων( στροφή, αντιστροφή, επωδός).
Στην τραγωδία «Μήδεια εν Ηλυσίοις» ξαναβρίσκουμε, την αγάπη για την ζωή και το φως, την αβεβαιότητα για το μέλλον, τον τρόμο μπροστά στις μεγάλες συμφορές που συντρίβουν τον άνθρωπο, τα πάθη του έρωτα, του θυμού, της ζήλειας, της εκδίκησης, την πίστη στην Νέμεση που πλήττει τους υπερόπτες, τον νόμο της Αδράστειας της ψυχής, τον ύπατο νόμο της μεγαλόπρεπης ελευθερίας, «Ρυθμιστής της ζωής του να είναι, ο άνθρωπος /ελεύθερος ν αποφασίζει / και πάντα το καλό να πράττει.» [σελ. 38], την γνώση της αλήθειας,, την ιδέα για μια δύναμη σκοτεινή και ακαθόριστη, για ένα αμείλικτο πεπρωμένο, στους νόμους του οποίου υποτάσσονται και οι θεοί, «Όποιος τον όρκο δεν κρατεί / ανόσια πράξη/ οι πίκρες και οι συμφορές τέλος δεν έχουν», όλα αυτά που ο αναγνώστης/ ο θεατής της τραγωδίας περιμένει να τα ακούσει / να τα δει επί σκηνής, και που μας τα προσφέρει απλόχερα ο τραγικός ποιητής Γιάννης Παπαθεοδώρου. Του δίνεται η ευκαιρία να εκφράσει την γνώμη του για πρόσωπα και πράγματα των καιρών μας να μιλήσει στην ψυχή μας και στις μεταγενέστερες γενιές που θα τον μελετήσουν. «Τα περιττά η μνήμη λησμονά/ είναι ανήλεη στα λάθη, καραδοκούν οι σειρήνες στα στενά της Μνήμης.» Η δημιουργική φαντασία του και η λεπτή ψυχή του τον καθιστούν ικανό να σμιλεύει στίχους μοναδικούς.
« Στα πέρατα του κόσμου, αν βρεθείς, / μην αφεθείς στην θλίψη της μοναξιάς
Οι σκιές και οι φωνές των σειρήνων σε ακολουθούν / και συ στο ακρόπωρο
θα γυρεύεις το στίγμα / των χαμένων οριζόντων απεγνωσμένα./ Το μόνος
πληγώνει τους αδύναμους.»
«Ποία δόξα ἔστηκεν ἐπὶ γῆς ἀμετάθετος, πάντα θάνατος διαδέχεται…
Κανεὶς δὲν ξέρει ποτὲ τῆς τύχης τὰ παιχνίδια [σελ 53]
Ὅταν θὰ ἔρθει τὸ τέλος τοῦ ταξιδιοῦ σου, ἀνώφελο νὰ κλάψεις. Τὶς ράγες ποὺ
χάραξες μὲ βαρὺ τὸ φορτίο, μὴ γυρίσεις πίσω νὰ δεῖς. Οἱ γραμμὲς δὲν
ὑπάρχουν πιά. Ἐπιστροφὴ καμία» [σελ. 23]
Αξίζει να επισημάνω τον μονόλογο της Μήδειας όταν πρόκειται να σκοτώσει τα παιδιά της εκφράζοντας και την ευχή για όλους μας μέσα από ποιητική δεξιοσύνη των στίχων του Γιάννη Παπαθεοδώρου:
« Φίλεψε μας ημέρα μας με τα μελιφόρα άνθη σου, άπλωσε στα πρύματα μας πανιά, το ηλιόκαυτο πάθος μας να ταξιδεύουμε στο φως, να τρυγούμε οι ίδιοι το νέκταρ της επόμενης σοδειάς, να παραμείνουμε ρυθμιστές της ζωής, ν αποφασίζουμε λεύτεροι, πάντα για το καλό,….»
Κύριε Παπαθεοδώρου, δεχθείτε τα θερμά μας συγχαρητήρια αφού με το έργο σας «Μήδεια εν Ηλυσίοις» δεν επιτελείτε μόνο τον ρόλο σας ως ποιητής, αλλά εκπληρώνετε και την κοινωνική σας αποστολή ως διδάσκαλος παιδαγωγός, ανθρωπιστής, επιμορφωτής, κήρυκας να «σηκώσουμε τὶς βοσπόρειες θύελλες» της ζωής υπερασπιζόμενος την καταπολέμηση των παθών, διδάσκοντας τον τρόπο να τα κατανεύσουμε με την εφαρμογή των γραπτών και άγραφων ηθικών νόμων, των σοφών διδαγμάτων – αποφθεγμάτων που θα βοηθήσουν στην ανοικοδόμηση της κοινωνίας και στο πέρασμα από το απλό «ζῆν» στο «εὖ ζῆν, όπως θα ήθελαν οι αρχαίοι μας Φιλόσοφοι.
Είναι ανάγκη λοιπόν η τραγωδία «Μήδεια εν Ηλυσίοις» να διδαχθεί στα παιδιά μας και ευχή όλων ημών να απολαύσουμε την εκτέλεση της στο αρχαίο Θέατρο της Επιδαύρου.
Να είστε σίγουρος κ. Παπαθεοδώρου πως η μνήμη μας σε στιγμές ανάκλησης δεν θα είναι αδύνατη να μας ταξιδεύει στην «Μήδεια εν Ηλυσίοις» στη χώρα των Μακάρων και στις διδαχές της.
Ο Γιάννης Παπαθεοδώρου γεννήθηκε στη Λιβαδειά Βοιωτίας. Είναι καθηγητής φιλόλογος , διδάκτορας του Πανεπιστημίου Αθηνών και ποιητής.
Διατέλεσε διευθυντής στο Πειραματικό Λύκειο του Μαρασλείου.
Αφού ολοκλήρωσε τη θητεία του ως διευθυντής, υπέβαλε την παραίτησή του από την δευτεροβάθμια εκπαίδευση.
Η διδακτορική του διατριβή έχει ως θέμα: “Η αισθητική στην ποίηση του Κ.Π.Καβάφη”. Έχει δέκα ποιητικές συλλογές και δύο τραγωδίες : «Μήδεια εν Ηλυσίοις» και «Βελλεροφόντης».
Για πολλά χρόνια ασχολήθηκε με την ποίηση. Το 2016 κυκλοφόρησε η πρώτη ποιητική συλλογή του με τίτλο «Καταπίστευμα», το 2017 η ποιητική συλλογή του «Νυκτανθή», το 2018 «Αντιφωνίες, Σύγχρονα χορικά», το 2019 «Ανάλεκτα». το 2020 το θεατρικό έργο «Μήδεια εν Ηλυσίοις».
Έχει λάβει αρκετές διακρίσεις για το ποιητικό του έργο, μεταξύ των οποίων:
1ο βραβείο Μάρκου Αυγέρη ποίησης για την ποιητική του συλλογή «Νυχτερινοί στοχασμοί».
Έπαινο στον Μ΄ λογοτεχνικό διαγωνισμό από τον Φιλολογικό Σύλλογο Παρνασσός ,ποίησης.
1ο βραβείο ποίησης για το βιβλίο του με τίτλο “Νυκτανθή”, από την Διεθνή Εταιρεία Ελλήνων Λογοτεχνών και Καλλιτεχνών.
1ο βραβείο ποίησης για το ποίημα του «Καλλιστέφανη Ειρήνη» από την Διεθνή Πολιτιστική Ολυμπιάδα.
1ο Βραβείο για το λογοτεχνικό είδος τραγωδία για το έργο του «Μήδεια εν Ηλυσιοις» από την Διεθνή Εταιρεία Ελλήνων Λογοτεχνών και Καλλιτεχνών.
Τιμητική διάκριση για τη συμμετοχή του στην Παγκόσμια Ημέρα Ποίησης που πραγματοποιήθηκε στην αίθουσα Κ.Θ. Δημαράς του Ιστορικού Αρχείου και Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών.
Έπαινο ποίησης από τον λογοτεχνικό διαγωνισμό «Νίκος Καζαντζάκης».
Δίπλωμα τιμής «Μεγάλου Αλεξάνδρου», από τον Διεθνή Πολιτιστικό Σύλλογο Σαλαμίνας και το χρυσό Μετάλλιο του μεγάλου Αλεξάνδρου.
Βραβείο τιμής στην 45η Διεθνή Γιορτή Ποιητών για την παγκόσμιά ημέρα ποίησης «’Ολα για την Ειρήνη» για την προσφορά του στη Λογοτεχνία και τον Πολιτισμό κ.α.
Ο Γιάννης Παπαθεοδώρου είναι μέλος της Εταιρίας Ελλήνων Λογοτεχνών .Υπήρξε μέλος της κριτικής επιτροπής νέων λογοτεχνών και μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου της Εταιρίας Ελλήνων Λογοτεχνιών.
Είναι μέλος επίσης της Εθνικής Εταιρίας Ελλήνων Λογοτεχνών, μέλος της Διεθνούς Εταιρίας Ελλήνων Λογοτεχνών και Καλλιτεχνών και τακτικό μέλος του Φιλολογικού Συλλόγου «Παρνασσός».
