Παγκύρ’ στην Παραπράστανη – Γράφει ο Νίκος Φίλος .
Μέγα γεγονός και χαρά μεγίστη για τους Καραγκούνηδες ήταν και είναι το πανηγύρι. Και ιδιαίτερα για την Παραπράστανη που τιμά τον πολιούχο της, τον Αϊ Θανάση, σημαίνει μέρα ανταμώματος, γλεντοκοπιού και ψυχικής ευφορίας.
Παραμονή της εορτής και κόσμος πολύς συρρέει απ’ τα γειτονικά Καραγκουνοχώρια. Κάρα βαρυγκωμούν φορτωμένα κόσμο, άλογα και γομάρια σιγοντάρουν την πομπή ͘ είτε καβάλα είτε πεζούρα ο ένας πίσω απ’ τον άλλο, παρέες-παρέες συναθροίζονται και με το καλαμπούρι στο στόμα τους, τον καλό λόγο στα χείλη τους όλοι αντάμα κατευθύνονται προς το τρανό κεφαλοχώρι. Κει φιλοξενούνται από συγγενείς και φίλους ͘ ολάνοιχτα τα φτωχικά σπιτικά τους κι ορθάνοιχτες κι οι φιλότιμες καρδιές τους!
Λένε πως σε μια τέτοια πομπή προς το παγκύρ’ κάποια μάνα γέννησε το γιο της στο δρόμο. Κι αυτός όντας μεγάλος πια το έφερε ως παρατσούκλι: «ο Παγκυριώτης». Και σα θάμα! Ο «Παγκυριώτης» ήταν πάντα πρώτος στο χορό μα πρώτος και στο τραγούδι.
Την επόμενη ημέρα, χαραή ακόμα, ανήμερα της εορτής του Αγίου τους οι γυναίκες σηκώνονται πρώτες. Τρανή μέρα, γιορτή βαριά! Σαν Πασχαλιά, σαν Κυριακή! Αλλάζουν μάνες τα παιδιά και πεθερές τις νύφες, αλλάζει κι η μάνα τον υγιό τς να πάει να μεταλάβει.
Οι Καραγκούνες πρέπον θεωρούν πρώτα να καλοταιριάσουν τα κάμσα τους και τα σαϊάδια τους, να μορφοφκιάσν τς τραχλιές και τα μαντήλια τς κι ύστερα να κινήσουν για την ικκλησιά. Γοργά γοργά φτάνουν στη θύρα του ιερού ναού και κει σεμνά και τελετουργικά ξεσκουμπώνουν τα μανίκια τους σε ένδειξη άκρατου σεβασμού προς την ιερότητα του χώρου.
Μετά το πέρας της Θείας Λειτουργίας οι χωριανοί παίρνουν τους παγκυριώτες στο φιλόξενο φτωχικό τους να τους φιλέψουν, φαΐ επίσημο: αρνί με λάχανα. Μάλιστα οι πεθεροί που έχουν πιδί συβασμένου κλείνουν όργανα, για να χορέψουν οι μελλόνυμφοι «τα αποπάγκυρα» πρώτα στη ρούγα του σπιτιού τους κι έπειτα στην πλατεία, στο Χοροστάσι. Πολλές οι δίπλες του χορού! Χορός, γλέντι, μέθεξη ως το δειλινό!
( Το εν λόγω κείμενο αποτελεί αφηγηματική προσέγγιση του τελετουργικού για το Καραγκούνικο Πανηγύρι των μέσων περίπου της δεκαετίας του 1950 στο κεφαλοχώρι της παλιάς Παραπράστανης, όπως το βίωσαν και το απέδωσαν, αναδεικνύοντας πολύπλευρα τον τοπικό Καραγκούνικο Πολιτισμό, η «Ψηφίδα» του Προαστίου και ο Σύλλογος Γυναικών Μακρυχωρίου την Τετάρτη 25 του Ιούνη 2025 στα πλαίσια των 57ων Καραϊσκακείων-Διεθνούς Φεστιβάλ Πολιτισμού που λαμβάνει χώρα στην Καρδίτσα. )
̽
Νίκος Φίλος
Πρόεδρος του Σωματείου Διάσωσης και Διάδοσης του Καραγκούνικου Λαϊκού Πολιτισμού: «Η ΨΗΦΙΔΑ» Προαστίου, τοπικός ερευνητής και χοροδιδάσκαλος.
