«Ο Παράδεισος δεν έχει αγνοούμενους» του Βασιλείου Α. Κυβέλλου από τις εκδόσεις Πνοή
Γράφει ο δημοσιογράφος – συγγραφέας, Γιάννης Ζυγούλης
Ο ελληνικός εμφύλιος (1946 – 1949) είναι ίσως η πιο οδυνηρή σελίδα της νεοελληνικής Ιστορίας. Φυσικά προκάλεσε ανυπολόγιστες καταστροφές στον πληθυσμό και στις υποδομές της χώρας ενώ η κατάρα του διχασμού διατηρήθηκε επί πολλά χρόνια μετά το τέλος των συγκρούσεων. Με τα μεγάλα πολιτικά και στρατιωτικά γεγονότα του εμφυλίου, έχουν ασχοληθεί πολλοί ιστορικοί και έχουν γραφτεί εκατοντάδες αναγνώσματα. Όμως, εκτός από αυτά, υπάρχουν και χιλιάδες μικρές, προσωπικές ιστορίες που είναι γνωστές σε μικρότερο κύκλο ανθρώπων. Πρόκειται για βιωματικές ιστορίες που δεν επηρέασαν την εξέλιξη των γεγονότων αλλά -όλες μαζί- τροφοδότησαν το διχαστικό κλίμα. Εγκλήματα, αδικίες, βασανισμοί και φυλακίσεις, δηλαδή όλα όσα συμβαίνουν σε εμφυλίους πολέμους. Αυτές οι προσωπικές ιστορίες συνήθως είναι γνωστές στον πρωταγωνιστή καθώς και σε μερικούς ακόμα συγγενείς ή φίλους. Μια τέτοια «κρυφή» ιστορία είναι το θέμα του μυθιστορήματος «Ο Παράδεισος δεν έχει αγνοούμενους» που έγραψε ο Βασίλειος Α. Κυβέλλος και είναι βασισμένο σε αληθινά γεγονότα. Το βιβλίο εκδόθηκε από τις εκδόσεις Πνοή, έχει έκταση 186 σελίδων και κυκλοφόρησε τον Μάιο του 2026 σε προσεγμένη έκδοση.
Σύμφωνα με την πλοκή του έργου, ο Λευτέρης, ένα δεκατριάχρονο αγόρι από ένα χωριό της Μεσσηνιακής Μάνης, βιώνει σε ακραίο βαθμό τη φρίκη του εμφυλίου.
Ο πατέρας του γίνεται στόχος πολιτικής αντιπαλότητας και αναγκάζεται να εγκαταλείψει το σπίτι και την οικογένειά του. Λίγο αργότερα η μητέρα και η αδελφή του συλλαμβάνονται από παραστρατιωτικές ομάδες της περιοχής και χάνονται. Η οικογένεια διασκορπίζεται και ο μικρός Λευτέρης αναγκάζεται να αναζητήσει ασφαλέστερο τόπο για να επιβιώσει. Το παιδί ενηλικιώνεται πρόωρα και μεγαλώνει με τις μνήμες και τις ενοχές που τον βασανίζουν. Κατά καιρούς, με τυχαίο τρόπο, έρχεται πρόσωπο με πρόσωπο με τους ενόχους. Αλλά δεν αντιδρά αποτελεσματικά είτε επειδή δειλιάζει, είτε διότι δεν μπορεί να πετύχει τη λύτρωση που λαχταρά. Ωστόσο αρνείται να ξεχάσει τα τραγικά γεγονότα του πολέμου αλλά και τις ψυχές των αδικοχαμένων. Μέχρι τα γεράματά του, ο Λευτέρης προσπαθεί να βρει απαντήσεις σε οδυνηρά ερωτήματα και να φτάσει στην κάθαρση και τη δικαίωση που δεν ήρθαν στην ώρα τους.
Το πρώτο χαρακτηριστικό του έργου είναι η άμεση και ζωντανή αφήγηση του Λευτέρη. Ο πρωταγωνιστής θυμάται και περιγράφει τα γεγονότα που έζησε, με τρόπο που δημιουργεί αγωνία στον αναγνώστη για τη συνέχεια. Ο συγγραφέας χειρίζεται εξαιρετικά τον λόγο, τον εμπλουτίζει με ιδιωματικά στοιχεία και το αποτέλεσμα είναι ιδιαίτερα ελκυστικό. Γλαφυρό κείμενο, εκφραστικό, με άφθονες εικόνες και έντονη συναισθηματική φόρτιση. Σε πολλά σημεία του έργου τα συναισθήματα ξεχειλίζουν και παρασέρνουν τον αναγνώστη σ’ ένα ταξίδι από αυτά που δεν ξεχνιούνται μετά την τελευταία σελίδα.
Ένα επιπλέον χαρακτηριστικό του βιβλίου είναι οι προβληματισμοί που δημιουργούνται κατά την ανάγνωση. Μέσα από την ιστορία του Λευτέρη, ο Βασίλειος Α. Κυβέλλος θίγει ζητήματα ηθικής και εντιμότητας που αφορούν την κοινωνία μας, δημιουργεί διλήμματα και καυτηριάζει νοσηρά ήθη που ταλαιπωρούν τη χώρα μας. Ο συγγραφέας δεν σταματά σε μια ιστορία του 1946 αλλά θέτει ουσιαστικά -και αναπάντητα- ερωτήματα που παραμένουν επίκαιρα από τον εμφύλιο μέχρι σήμερα: Η συλλογική μνήμη και η συλλογική αμνησία, η κοινωνική ανοχή απέναντι σε εγκλήματα καθώς και ο τρόπος που ανταποκρίνεται η πολιτική και η κομματική ηθική, είναι μερικά μόνο από τα ερωτήματα που δύσκολα θα βρουν απάντηση.
Κατά τα λοιπά η αφήγηση εναλλάσσεται ανάμεσα στην πραγματικότητα που βιώνει ο πρωταγωνιστής και σε μια ονειρική φανταστική κατάσταση αλλά εκτυλίσσεται με γρήγορο ρυθμό που δεν αφήνει τον αναγνώστη να βαρεθεί. Σε όλη τη διάρκεια του έργου υπάρχει μια (ενεργή ή λανθάνουσα) σύγκρουση του Λευτέρη με τον χαρακτήρα που ονομάζεται Σταύρακας. Η αντιπαλότητα καταλήγει σε μια αναμέτρηση στις τελευταίες σελίδες του έργου, που μοιάζει να βγήκε από αρχαία τραγωδία. Εκεί όλα ξεκαθαρίζουν, οι απαντήσεις δίνονται και ο πρωταγωνιστής αποκτά πλέον το δικαίωμα να φύγει ήσυχος από τον μάταιο τούτο κόσμο:
«Βρισκόταν στην όγδοη δεκαετία της ζωής του, εξήντα πέντε χρόνια μετά τα γεγονότα εκείνα που τον σημάδεψαν. Τα θυμάται όλα τόσο καθαρά: Το Κακό, το φευγιό του πατέρα, την ξαφνική ορφάνια του, τις απελπισμένες αναζητήσεις του στο χωριό, το εγκαταλελειμμένο λιοτρίβι, το μενταγιόν, την Κοψαχείλα. Κι αργότερα, όλες του τις συναντήσεις με τον Σταύρακα, μέχρι και την τελευταία, σ’ εκείνον εκεί τον τόπο».
Εν κατακλείδι, το μυθιστόρημα «Ο Παράδεισος δεν έχει αγνοούμενους» είναι ένα όμορφο έργο που προσφέρει απλόχερα συναισθήματα αλλά και προβληματισμούς. Ο συγγραφέας παρασέρνει τον αναγνώστη να συμμετέχει στην εξέλιξη της πλοκής και να ταυτιστεί με τον πρωταγωνιστή. Το βιβλίο «Ο Παράδεισος δεν έχει αγνοούμενους» είναι ένα έργο που σίγουρα αξίζει να διαβαστεί!
Βασίλειος Α. Κυβέλλος
Ο Βασίλειος Α. Κυβέλλος γεννήθηκε στον Πειραιά το 1966. Είναι απόφοιτος της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών. Ασκεί την ειδικότητα της Παθολογίας, διατηρώντας ιδιωτικό ιατρείο στον Πειραιά. Είναι παντρεμένος και πατέρας δύο παιδιών. «Ο παράδεισος δεν έχει αγνοούμενους» είναι το πρώτο του βιβλίο και κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Πνοή.
Ο Γιάννης Ζυγούλης γεννήθηκε στη Στυλίδα Φθιώτιδος και τα τελευταία χρόνια ζει στο Ηράκλειο της Κρήτης. Είναι επαγγελματίας δημοσιογράφος και μέλος της Ένωσης Συντακτών Ημερησίων Εφημερίδων Αθηνών (ΕΣΗΕΑ). Έχει εργαστεί ως ρεπόρτερ στις εφημερίδες Καθημερινή και Νέα Μεσημβρινή, στο περιοδικό ΕΝΑ και στους ραδιοφωνικούς σταθμούς Σκάι και Flash.Επίσης διετέλεσε επί σειρά ετών αρχισυντάκτης ύλης στην εφημερίδα Ημερησία. Είναι μέλος του Ομίλου Φθιωτών Λογοτεχνών και Συγγραφέων.
