Ο συγγραφέας Σωτήρης Αναστασίου μιλά στο politismikos.gr για το μυθιστόρημα «Ο Σάξονας»

Συνέντευξη στον Γιάννη Ζυγούλη

Κύριε Αναστασίου θα ήθελα να συστηθείτε μόνος σας στο αναγνωστικό κοινό. Πείτε δυο λόγια για τη λογοτεχνική σας διαδρομή και το είδος που υπηρετείτε

Είμαι ο Σωτήρης Αναστασίου και ασχολούμαι με την ιστορία, τη ζωγραφική και τη συγγραφή. Η πρώτη μου επαφή με τη δημιουργία ιστοριών έγινε μέσα από τα κόμικς, στα οποία έγραφα και σχεδίαζα. Αργότερα στράφηκα στη συγγραφή ιστορικών μυθιστορημάτων. Με ενδιαφέρει κυρίως η ιστορική περιπέτεια, με δράση, αγωνία και χαρακτήρες που κινούνται μέσα σε πραγματικές ιστορικές συνθήκες. «Ο Σάξονας» είναι το πρώτο μου μυθιστόρημα και αποτελεί το πρώτο αυτοτελές μέρος μιας τριλογίας, που αφηγείται τα Βυζαντινά έπη του λοχαγού Βέρενγκερ.

Παρακαλώ να παρουσιάσετε στους αναγνώστες το μυθιστόρημά σας «Ο Σάξονας».

Ο «Σάξονας» είναι ένα ιστορικό μυθιστόρημα περιπέτειας, τοποθετημένο στο Βυζάντιο του 1068, σε μια ιδιαίτερα ταραγμένη περίοδο της αυτοκρατορίας. Πρωταγωνιστής είναι ο Έριχ Βερένγκερ, ένας Σάξονας πολεμιστής που, έχοντας βρεθεί στην υπηρεσία των Βυζαντινών, συμμετέχει σε μια επικίνδυνη αποστολή πέρα από τον Δούναβη, στα άγνωστα και άγρια εδάφη της Δακίας.

Πρόκειται για ένα ταξίδι γεμάτο περιπέτειες, μάχες, προδοσίες και ανατροπές, όπου μια μικρή ομάδα πολεμιστών καλείται να επιβιώσει σε έναν κόσμο που δεν γνωρίζει και όπου ο κίνδυνος μπορεί να προέλθει από παντού. Παράλληλα, όμως, το μυθιστόρημα έχει έντονο ιστορικό υπόβαθρο. Προσπάθησα να αναπαραστήσω όσο πιο πειστικά γίνεται την εποχή, το Βυζάντιο, τους λαούς, τις πολεμικές πρακτικές και τον τρόπο ζωής του 11ου αιώνα.

Πάνω απ’ όλα, όμως, ο «Σάξονας» είναι μια ιστορία ανθρώπων. Είναι η ιστορία ενός ξένου που βρίσκεται σε έναν κόσμο διαφορετικό από τον δικό του και πρέπει να αγωνιστεί όχι μόνο για να επιβιώσει, αλλά και για να ανακαλύψει ποιος πραγματικά είναι. Θα έλεγα λοιπόν ότι είναι ένα βιβλίο για όσους αγαπούν την ιστορία, την περιπέτεια και τις δυνατές ανθρώπινες σχέσεις, αλλά και για εκείνους που θέλουν, μέσα από μια μυθιστορηματική ιστορία, να ταξιδέψουν σε μια συναρπαστική και σχετικά άγνωστη πλευρά του μεσαιωνικού κόσμου.

Ποιο ήταν το κίνητρο και η έμπνευση για να γράψετε το έργο σας;

Η αγάπη μου για την ιστορία και ιδιαίτερα για τη βυζαντινή εποχή ήταν το βασικό κίνητρο. Ήθελα να ζωντανέψω μια συναρπαστική αλλά σχετικά άγνωστη περίοδο της ιστορίας μας μέσα από μια περιπέτεια, με πραγματικά ιστορικά γεγονότα και πρόσωπα. Έτσι γεννήθηκε η ιδέα του «Σάξονα» και του Έριχ, ενός ξένου πολεμιστή που βρίσκεται στην υπηρεσία του Βυζαντίου.

Πόσο χρόνο χρειαστήκατε για να γράψετε το βιβλίο σας και πόσο χρόνο χρειαστήκατε για την ιστορική έρευνα;

Χρειάστηκαν περίπου τρία χρόνια για να ολοκληρώσω τον «Σάξονα». Η ιστορική έρευνα έγινε παράλληλα με τη συγγραφή και ήταν ένα μεγάλο και σημαντικό μέρος της προσπάθειας, καθώς ήθελα η ιστορία και η εποχή να αποδοθούν όσο το δυνατόν πιο πειστικά.

Ο αυτοκράτορας Ρωμανός Δ’ Διογένης έχω την αίσθηση ότι είναι σπουδαία προσωπικότητα αλλά αδικημένος από την Ιστορία και τις συγκυρίες. Πείτε μου την άποψή σας γι’ αυτόν…

Θεωρώ ότι ο Ρωμανός Δ΄ Διογένης υπήρξε μια σημαντική αλλά και τραγική προσωπικότητα της βυζαντινής Ιστορίας. Ανέλαβε την εξουσία σε μια ιδιαίτερα δύσκολη περίοδο και προσπάθησε να ενισχύσει τον στρατό και να αντιμετωπίσει τις εξωτερικές απειλές. Ωστόσο, οι πολιτικές αντιπαραθέσεις και οι συγκυρίες της εποχής δεν του επέτρεψαν να ολοκληρώσει το έργο του. Πιστεύω ότι σε μεγάλο βαθμό αδικήθηκε από την Ιστορία, ιδιαίτερα μετά την ήττα στο Μαντζικέρτ.

Το έργο σας εκτυλίσσεται το 1068 μ.Χ. Λίγο αργότερα -το 1071- ο Ρωμανός πήγε σε μάχη και η αυτοκρατορία υπέστη καταστροφή. Τι έφταιξε;

Κατά την γνώμη μου, ο Ρωμανός είχε την ελάχιστη ευθύνη για την ήττα στο Μαντζικέρτ. Η καταστροφή που υπέστη το Βυζαντινό στράτευμα ήταν αποτέλεσμα πολλών παραγόντων: εσωτερικών πολιτικών αντιπαραθέσεων, προβλημάτων στη διοίκηση και στον στρατό, λανθασμένων αποφάσεων στο πεδίο της μάχης αλλά και προδοσίας. Ο Ρωμανός προσπάθησε να αντιμετωπίσει μια ήδη δύσκολη κατάσταση στη Μικρά Ασία, υφιστάμενος πάντα και την ισχυρή πίεση ενός εσωτερικού μετώπου από τους αντιπάλους του της πολιτικής αριστοκρατίας, οι οποίοι, μπροστά στις προσωπικές τους φιλοδοξίες, δεν δίσταζαν να θέτουν σε κίνδυνο ζωτικά συμφέροντα της ίδιας της αυτοκρατορίας.

Θα μπορούσαν οι Βυζαντινοί να νικήσουν στο Μαντζικέρτ; Αν νικούσαν, τι θα άλλαζε; Πόσο διαφορετική θα γινόταν η κατάσταση;

Ναι, πιστεύω ότι οι Βυζαντινοί μπορούσαν να νικήσουν στο Μαντζικέρτ. Αν συνέβαινε αυτό, πιθανότατα θα κέρδιζαν πολύτιμο χρόνο για να αντιμετωπίσουν την τουρκική πίεση στην Ανατολή. Δεν σημαίνει όμως ότι οι Τούρκοι θα εξαφανίζονταν από τη Μικρά Ασία. Το πιο σημαντικό θα ήταν ίσως ότι θα αποφεύγονταν η πολιτική αναστάτωση και ο εμφύλιος που ακολούθησαν. Η πορεία της Αυτοκρατορίας θα μπορούσε έτσι να είναι σημαντικά διαφορετική.

Καταλαβαίνω ότι διαβάζετε Ιστορία. Οι Έλληνες, γενικώς, διαβάζουν Ιστορία; Διδάσκονται από αυτήν;

Νομίζω ότι οι Έλληνες αγαπούν την Ιστορία, αλλά δεν είμαι βέβαιος ότι τη διαβάζουν όσο θα έπρεπε. Ίσως γι’ αυτό έγραψα και το βιβλίο μου με φόντο το 1068: γιατί θέλησα να πλησιάσω μια εποχή που συχνά μένει στη σκιά, παρότι μέσα της κρύβονται γεγονότα και άνθρωποι που έχουν πολλά να μας πουν. Η Ιστορία δεν είναι μόνο ημερομηνίες και μάχες. Είναι οι επιλογές των ανθρώπων, τα λάθη τους, οι συνέπειες των αποφάσεών τους. Και αν τη διαβάζουμε πραγματικά, μπορεί να μας βοηθήσει να κατανοήσουμε καλύτερα και το σήμερα.

Ποιο είναι το μυστικό για ένα καλό ιστορικό μυθιστόρημα;

Νομίζω ότι το μυστικό είναι η ισορροπία ανάμεσα στην Ιστορία και τη μυθοπλασία. Ο αναγνώστης πρέπει να αισθάνεται ότι μεταφέρεται πραγματικά σε μια άλλη εποχή, χωρίς όμως να διαβάζει ένα ιστορικό εγχειρίδιο. Χρειάζονται ζωντανοί χαρακτήρες, δράση, αγωνία και, πάνω απ’ όλα, μια ιστορία που να τον κάνει να θέλει να γυρίσει την επόμενη σελίδα.

Έχετε αποφασίσει για τα επόμενα βήματα στη συγγραφική σας πορεία;

Αυτή την περίοδο ολοκληρώνω το δεύτερο βιβλίο μου, που αποτελεί συνέχεια της τριλογίας του «Σάξονα». Θα ακολουθήσει το τρίτο βιβλίο, που θα αναφέρεται στην μάχη του Μαντζικέρτ και κυρίως στα επακόλουθά της, πάντα μέσα από τα μάτια του κεντρικού ήρωα και των υπολοίπων πρωταγωνιστών. Όταν ολοκληρωθεί η τριλογία, έχω ήδη στο μυαλό μου το επόμενο ιστορικό μυθιστόρημα, που θα μεταφέρει τον αναγνώστη σε μια ακόμη πιο μακρινή εποχή του Βυζαντίου. Θέλω να συνεχίσω να γράφω ιστορίες με έντονη δράση, αλλά πάντα με σεβασμό στην Ιστορία.

Ο Σωτήρης Αναστασίου γεννήθηκε στις Σέρρες το 1961 και εργάστηκε επί σειρά ετών ως καθηγητής Αγγλικής γλώσσας και ιδιοκτήτης φροντιστηρίου ξένων γλωσσών.

Από νεαρή ηλικία ασχολείται με τη συγγραφή, τη ζωγραφική και την εικονογράφηση. Το 1987 διακρίθηκε σε πανελλήνιο διαγωνισμό κόμικς των Αγροτικών Συνεταιριστικών Εκδόσεων (Α.Σ.Ε.) Θεσσαλονίκης και το ίδιο έτος εκδόθηκε το εικονογραφημένο έργο του «Άγριοι Άνεμοι», του οποίου υπήρξε τόσο ο συγγραφέας όσο και ο εικονογράφος.

Έχει συμμετάσχει σε πανελλήνιες και διεθνείς εκθέσεις κόμικς και ζωγραφικής, Παράλληλα, συνεργάστηκε κατά διαστήματα ως κειμενογράφος και εικονογράφος με τοπικά έντυπα και συνεχίζει να συμμετέχει σε εικαστικές εκθέσεις.

Η μακρόχρονη ενασχόλησή του με τη στρατιωτική και βυζαντινή ιστορία, η συστηματική ιστορική έρευνα και η προσωπική του βιβλιοθήκη αποτελούν τη βάση της συγγραφικής του εργασίας. Παράλληλα, ταξιδεύει συχνά σε ιστορικούς τόπους στην Ελλάδα και στο εξωτερικό, μελετώντας επιτόπου τα γεγονότα και το φυσικό περιβάλλον που συνδέονται με τις αφηγήσεις του.

Ο Σάξονας αποτελεί το πρώτο αυτοτελές μυθιστόρημα μιας προγραμματισμένης ιστορικής τριλογίας, καρπό πολυετούς ιστορικής έρευνας και συγγραφικής εργασίας

Ο Γιάννης Ζυγούλης γεννήθηκε στη Στυλίδα Φθιώτιδος και τα τελευταία χρόνια ζει στο Ηράκλειο της Κρήτης. Είναι επαγγελματίας δημοσιογράφος και μέλος της Ένωσης Συντακτών Ημερησίων Εφημερίδων Αθηνών (ΕΣΗΕΑ). Έχει εργαστεί ως ρεπόρτερ στις εφημερίδες Καθημερινή και Νέα Μεσημβρινή, στο περιοδικό ΕΝΑ και στους ραδιοφωνικούς σταθμούς Σκάι και Flash.Επίσης διετέλεσε επί σειρά ετών αρχισυντάκτης ύλης στην εφημερίδα Ημερησία. Είναι μέλος του Ομίλου Φθιωτών Λογοτεχνών και Συγγραφέων.