Δίκταμο ή έρωντας

Γράφει η Δρ Γεωργία Κατσογριδάκη, Βαριατρική Διαιτολόγος – Διατροφολόγος.

Υπάρχουν βότανα που θεραπεύουν το σώμα. Υπάρχουν όμως και βότανα που κουβαλούν μέσα τους τη μνήμη ενός τόπου. Το δίκταμο (Origanum dictamnus) ανήκει στη δεύτερη κατηγορία. Είναι ένα από τα πιο χαρακτηριστικά ενδημικά φυτά της Κρήτης, ένα βότανο που επί χιλιάδες χρόνια συνοδεύει τη μυθολογία, την παράδοση και τη λαϊκή θεραπευτική του νησιού.

Η ονομασία του προέρχεται από το όρος Δίκτη, μία από τις μεγάλες οροσειρές της Κρήτης, όπου φύεται αυτοφυές από την αρχαιότητα. Το όνομά του σημαίνει κυριολεκτικά «το φυτό της Δίκτης». Οι αρχαίοι Έλληνες το θεωρούσαν τόσο πολύτιμο, ώστε ο Ιπποκράτης, ο Διοσκουρίδης και ο Θεόφραστος το αναφέρουν στα έργα τους για τις θεραπευτικές του ιδιότητες.

Στην κρητική παράδοση το δίκταμο είναι γνωστό και ως έρωντας. Η ονομασία αυτή συνδέεται με έναν όμορφο λαϊκό θρύλο. Επειδή το φυτό φυτρώνει σε απόκρημνα βράχια και σχεδόν απρόσιτες πλαγιές, μόνο οι πιο τολμηροί νέοι ανέβαιναν να το συλλέξουν για να το προσφέρουν στην αγαπημένη τους ως απόδειξη αγάπης και αφοσίωσης. Έτσι, ο «έρωντας» έγινε σύμβολο του έρωτα που απαιτεί θάρρος, προσπάθεια και υπέρβαση του φόβου. Δεν υπάρχει αληθινή αγάπη χωρίς τόλμη.

Το δίκταμο είναι ενδημικό είδος της Κρήτης. Αυτό σημαίνει ότι εξελίχθηκε εκεί και δεν αναπτύσσεται φυσικά σε κανένα άλλο μέρος του κόσμου. Το ιδιαίτερο μικροκλίμα του νησιού, οι ασβεστολιθικοί βράχοι, η θαλάσσια αύρα και η έντονη ηλιοφάνεια δημιούργησαν τις ιδανικές συνθήκες ώστε το φυτό να αποκτήσει τη μοναδική χημική του σύσταση, πλούσια σε αιθέρια έλαια, όπως η καρβακρόλη και η θυμόλη.

Στην ελληνική μυθολογία το δίκταμο θεωρούνταν αφιερωμένο κυρίως στην Άρτεμη, θεά της φύσης, της άγριας ζωής και του τοκετού. Σύμφωνα με αρχαίες παραδόσεις, η Άρτεμη χρησιμοποιούσε το δίκταμο για να προστατεύει τις επίτοκες γυναίκες, ενώ πίστευαν ότι βοηθούσε στην επούλωση τραυμάτων. Ένας ακόμη γνωστός μύθος αναφέρει ότι οι τραυματισμένοι αίγαγροι της Κρήτης έτρωγαν δίκταμο για να επουλώσουν τα τραύματά τους. Η εικόνα αυτή εντυπωσίασε τους αρχαίους θεραπευτές, οι οποίοι άρχισαν να μελετούν τις ιδιότητές του.

Το δίκταμο συμβολίζει: * την ανθεκτικότητα, * τη θεραπεία, * την εσωτερική δύναμη, * την προστασία, * την αγάπη που απαιτεί θάρρος, * τη σύνδεση ανθρώπου και φύσης. Είναι ένα φυτό που δεν αναζητά το εύκολο έδαφος. Επιλέγει τον βράχο.

Σύγχρονες μελέτες δείχνουν ότι το δίκταμο παρουσιάζει: • αντιοξειδωτική δράση • ήπια αντιμικροβιακή δράση • αντιφλεγμονώδεις ιδιότητες • σπασμολυτική δράση στο πεπτικό σύστημα

Στην παραδοσιακή βοτανοθεραπεία χρησιμοποιείται κυρίως για: * δυσπεψία, * φούσκωμα, * στομαχόπονο, * ήπιους γαστρεντερικούς σπασμούς, * κρυολογήματα, * πονόλαιμο, * ήπια πεπτική δυσφορία. Αν και αποτελεί πολύτιμο βότανο, δεν αντικαθιστά την ιατρική αξιολόγηση και θεραπεία όταν υπάρχουν επίμονα ή σοβαρά συμπτώματα.

Ο συνηθέστερος τρόπος είναι ως αφέψημα ή έγχυμα. Ένα κουταλάκι αποξηραμένου δίκταμου σε ζεστό νερό για περίπου 8–10 λεπτά αρκεί για να απελευθερωθούν τα αρωματικά και δραστικά συστατικά του. Χρησιμοποιείται επίσης σε βάμματα και, με ιδιαίτερη προσοχή λόγω της ισχύος του, ως αιθέριο έλαιο.

Στη λαϊκή παράδοση της Κρήτης, το δίκταμο θεωρούνταν φυτό προστασίας. Κρεμούσαν ματσάκια δίκταμου στα σπίτια ή τα κρατούσαν μαζί τους ως φυλαχτό για καλή τύχη και αποτροπή της κακοδαιμονίας. Σε συμβολικό επίπεδο, το άρωμά του θυμίζει ότι η γαλήνη δεν έρχεται πάντα από την απουσία δυσκολιών, αλλά από την παρουσία εσωτερικής ισορροπίας.

Ίσως η μεγαλύτερη σοφία του δίκταμου να βρίσκεται στον τόπο όπου επιλέγει να ζήσει. Δεν φυτρώνει στις εύκολες πεδιάδες. Δεν αναζητά το γόνιμο χώμα. Ριζώνει πάνω στην πέτρα. Εκεί όπου οι περισσότεροι πιστεύουν ότι τίποτα δεν μπορεί να ανθίσει. Πόσες φορές κι εμείς πιστεύουμε ότι οι δυσκολίες της ζωής μάς στερούν την ανάπτυξη; Κι όμως, όπως το δίκταμο, έτσι και ο άνθρωπος μπορεί να μετατρέψει τον βράχο σε έδαφος δημιουργίας. Οι δυσκολίες δεν είναι πάντα εμπόδιο. Πολλές φορές είναι το σημείο όπου γεννιέται η μεγαλύτερη δύναμή μας.

Η Ελλάδα συγκαταλέγεται στις πλουσιότερες χώρες της Ευρώπης σε αρωματικά και φαρμακευτικά φυτά. Το μεσογειακό κλίμα, η μεγάλη βιοποικιλότητα και τα ιδιαίτερα εδάφη προσδίδουν στα ελληνικά βότανα υψηλή περιεκτικότητα σε αιθέρια έλαια και αρωματικές ουσίες. Η επιλογή ελληνικών βοτάνων, όταν προέρχονται από αξιόπιστους παραγωγούς και καλλιεργούνται ή συλλέγονται σωστά, σημαίνει: * μεγαλύτερη φρεσκάδα, * καλύτερη ιχνηλασιμότητα, * στήριξη της ελληνικής παραγωγής, * διατήρηση της παραδοσιακής γνώσης, * προστασία της μοναδικής ελληνικής χλωρίδας. Δεν είναι απαραίτητα κάθε ελληνικό βότανο ανώτερο από κάθε εισαγόμενο· η ποιότητα εξαρτάται και από την καλλιέργεια, τη συγκομιδή και την αποθήκευση. Ωστόσο, όταν έχουμε πρόσβαση σε πιστοποιημένα ελληνικά βότανα υψηλής ποιότητας, αξίζει να τα προτιμούμε.

Το δίκταμο μάς διδάσκει ότι η πραγματική δύναμη δεν γεννιέται στην άνεση, αλλά στην αντοχή. Ότι η θεραπεία δεν είναι μόνο η επούλωση ενός τραύματος· είναι η ικανότητα να συνεχίζεις να ανθίζεις ακόμη και πάνω στον βράχο. Ίσως γι’ αυτό το μικρό κρητικό βότανο παραμένει διαχρονικό σύμβολο ζωής, έρωτα και εσωτερικής αναγέννησης.

Η Γεωργία Κατσογριδάκη είναι αριστούχα απόφοιτος του τμήματος Διατροφής & Διαιτολογίας και Φυσικοπαθητικός, με πολυετή πείρα στο χώρο της διατροφής.

Είναι κάτοχος μεταπτυχιακού τίτλου στη Βιοτεχνολογία από το τμήμα Βιοχημείας με ερευνητική εργασία σχετικά με τα επίπεδα λεπτίνης σε παχύσαρκους & λιπόσαρκους, και διδάκτωρ της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας με θέμα διπλωματικής διατριβής «Επίδραση της λαπαροσκοπικής επίμήκους γαστρεκτομής, στο διατροφικό προφίλ και στη θρέψη του ασθενούς».

Στα πλαίσια της διδακτορικής διατριβής, παρακολουθεί πάνω από 700 ασθενείς που έχουν υποβληθεί σε χειρουργείο παχυσαρκίας, από το 2011 έως σήμερα.

Με την ιδιότητα της Βαριατρικής Διατροφολόγου είναι μέλος της Ελληνικής Χειρουργικής Εταιρείας Παχυσαρκίας και της Παγκόσμιας Ομοσπονδίας Χειρουργικής της Παχυσαρκίας (International Federation for the Surgery of Obesity and Metabolic Disorders – IFSO που είναι επιστημονικός οργανισμός που συγκεντρώνει χειρουργούς και συναφείς ειδικότητες, όπως νοσηλευτές, διαιτολόγους, διατροφολόγους, ψυχολόγους, παθολόγους, ενδοκρινολόγους, αναισθησιολόγους, γαστρεντερολόγους κ.α. που εμπλέκονται στη θεραπεία των νοσογόνα παχύσαρκων ασθενών.

• Από το Μάρτιο του 2020 έως το Δεκέμβριο του 2020 υπήρξε υπεύθυνη διατροφής του τμήματος χειρουργικής νοσογόνου παχυσαρκίας & μεταβολικών διαταραχών του Ιατρικού Διαβαλκανικού Κέντρου Θεσσαλονίκης.
• Εν εξελίξει βρίσκονται οι σπουδές της για το δεύτερο μεταπτυχιακό τίτλο ειδίκευσης στη “Διαχείριση της γήρανσης & χρονίων νοσημάτων” από το Ελληνικό Ανοιχτό Πανεπιστήμιο.
• Εχει εκπαιδευτεί στην “ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΕΣ ΕΠΕΜΒΑΣΕΙΣ”, πιστοποιημένο πρόγραμμα, που υλοποιείται από το ΚΕΔΙΒΙΜ του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών.
• Εργάζεται ως ιδιώτης διαιτολόγος ενώ έχει διατελέσει και εκπαιδευτικός στα ΤΕΙ Λάρισας.  Από το 2015 έως σήμερα διδάσκει στο μεταπτυχιακό πρόγραμμα σπουδών της Ιατρικής Σχολής του Παν/μιου Θεσσαλίας με τίτλο «Κλινική Διατροφή».
• Έχει συνεργαστεί με το Μητροπολιτικό κολλέγιο και το Queen Margaret University που εδράζεται στο Εδιμβούργο, ως Λέκτορας & ως Program Leader του τμήματος Διατροφής & Διαιτολογίας
• Από το 2018 έως σήμερα, είναι καθηγήτρια εναλλακτικής – συμπληρωματικής ιατρικής.   Οι συμπληρωματικές και εναλλακτικές θεραπείες αποτελούν μια μεγάλη κατηγορία μεθόδων που επικεντρώνονται στην ολιστική προσέγγιση της υγείας, επενδύοντας όχι μόνο στο σώμα αλλά και στο πνεύμα και το πνεύμα του ατόμου.
• Η εμπειρία της περιλαμβάνει και τη διαχείριση κλινικών περιπτώσεων, δεδομένου ότι έχει διατελέσει συνεργάτιδα της Μονάδας Τεχνητού Νεφρού, ενώ από το 2010 είναι επιστημονική συνεργάτιδα της χειρουργικής κλινικής του πανεπιστημιακού νοσοκομείου Λάρισας και του Ιασώ Θεσσαλίας.
• Διετέλεσε επίσης συνεργάτης του Κτηνιατρικού Εργαστηρίου Λαμίας την περίοδο 2011-2012
• Ασχολείται με τη διατροφογενετική, δηλαδή την μελέτη των γονιδίων για την κατάρτιση εξατομικευμένου προγράμματος διατροφής και είναι συνεργάτιδα της Astrea Health και του ιατρού ενδοκρινολόγου – γενετιστή, Κωσταντίνου Στρατάκη.   Για την επεξεργασία των αποτελεσμάτων συνεργαζεται με εξειδικευμένα εργαστήρια στην Ελλάδα αλλά και διεθνώς.
• Οι σπουδές της περιλαμβάνουν επίσης κατάρτιση στην ομοιοπαθητική, δεδομένου ότι έχει παρακολουθήσει το πρόγραμμα σπουδών της Εθνικής Εταιρείας Ομοιοπαθητικής Ιατρικής Συνεργασίας.  Εν εξελίξει δε βρίσκονται οι μεταπτυχιακές της σπουδές στην ομοιοπαθητική, στο Hahnemann College of Homeopathy στη Μεγάλη Βρετανία.
• Επίσης έχει εκπαιδευτεί στην αρχαία Ελληνική Ιατρική & στον ελληνικό βελονισμό & ηλεκτροβελονισμό , στην ιριδολογία, στη φυτοθεραπεία & στα ανθοιάματα Bach, στην κινεζική διατροφή και στην κινεζική βοτανοθεραπεία.
• Με την ιδιότητα της Φυσικοπαθητικού (naturopath) βλέπει τον άνθρωπο σαν μια ολιστική ενότητα σώματος, διάνοιας και πνεύματος.
• Η Φυσικοπαθητική είναι επιστήμη πανεπιστημιακού επιπέδου και έχει σαν αντικείμενο την εναλλακτική αγωγή υγείας, δεν κάνει διαγνώσεις ασθενειών ούτε δίνει φάρμακα, χρησιμοποιεί μεθόδους εναλλακτικής φυσικής και αφαρμάκου προσέγγισης της υγείας. Όπως ειπε και ο Ιπποκράτης, ο άρρωστος αποτελεί ενιαία ψυχοσωματική οντότητα και η αρρώστια διέπεται από φυσικούς νόμους. Κατά τον Ιπποκράτη ο ιατρός υποβοηθεί την θεραπευτική δύναμη της φύσης και έτσι ο ασθενής αντιμετωπίζεται με μια εντελώς διαφορετική οπτική.
• Ο Φυσικοπαθητικός (naturopath) χρησιμοποιεί ένα εύρος εναλλακτικών – συμπληρωματικών μεθόδων.  Μπορεί συχνά με επιτυχία να εντοπίσει μια προδιάθεση του σώματος πριν την εμφάνιση οξείας ασθένειας και να προσφέρει την κατάλληλη αγωγή καθώς και αλλαγή στις ζωτικής σημασίας συνήθειες του ατόμου.
• Έχει συνεργαστεί με δύο κέντρα εστίασης για την κατάρτιση διαιτητικών μενού.
• Έχει ολοκληρώσει σπουδές στο Διατμηματικό πρόγραμμα δια βίου μάθησης του Αριστοτελειου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης με τίτλο «Παρασκευή Καλλυντικών Σκευασμάτων & Σαπώνων» με στόχο την δημιουργία δικής της σειράς περιποίησης με θεραπευτικές ιδιότητες.
• Είναι κριτης σε διεθνή επιστημονικά περιοδικά υψηλού κύρους με παρουσία στο pubmed, σε αντικείμενα σχετικά με την επιδραση της διατροφής σε διάφορα ζητήματα υγείας
• Είναι ραδιοφωνική παραγωγός από τον Απρίλιο του 2024 και παρουσιάζει την εκπομπή “Στην Υγειά σας”, στον Κρήτη FM 87,5, κάθε Τρίτη 18.00-19,00

https://www.youtube.com/@katsogridi

• Έχει συμμετάσχει στο βιβλίο του Γ. Λεκάκη “Ιπποκράτης, ο πατέρας της Ιατρικής” με τη συγγραφή του κεφαλαίου: “Ιπποκράτης: Η διαχρονική επιρροή των ιδεών του στην σύγχρονη ιατρική ακριβείας, δια μέσου της διατροφής”, μαζί με άλλους συγγραφείς, Σ. Χριστοδουλάρης, Ν. Παπανδρέου, Α. Αντωνάκος, εκδ. Τάλως