Έχεις δέκα λεπτά χρόνο; Τι κερδίζει ένα παιδί όταν έρχεται σε επαφή  με την τέχνη.

Γράφει ο Μπουζάρας Δημήτρης

Όταν μιλάμε για την ανάπτυξη ενός παιδιού, αναρωτιόμαστε αρχικά  τι είδους δεξιότητες ζωής, κοινωνικές ή  συναισθηματικές ικανότητες ,  χρειάζεται ώστε να χτίσει τα θεμέλια της προσωπικότητας του, κατόπιν, αναρωτιόμαστε από που εκείνο θα τις αντλήσει.

Μια  απάντηση που μας έρχεται στο μυαλό -συνήθως – είναι αρχικά από την  οικογένεια και το στενό οικογενειακό κύκλο και κατόπιν, από  το σχολείο, σαφέστατα από το παιχνίδι, τα βιβλία ή τον αθλητισμό .

Σπάνια όμως, αναρωτιόμαστε αν η παρουσία της τέχνης στη ζωή του , μπορεί να επηρεάσει τον τρόπο που μεγαλώνει και διαμορφώνεται συναισθηματικά. Κι όμως, ένα παιδί που έρχεται συχνά σε επαφή με έργα τέχνης δεν μαθαίνει μόνο να αναγνωρίζει έναν πίνακα, έναν γλυπτό, ή τον δημιουργό. Μαθαίνει κυρίως, να παρατηρεί, να αισθάνεται και να σκέφτεται διαφορετικά.

Pablo Picasso

Δεν χρειάζεται το σπίτι να μοιάζει με μουσείο, ούτε οι γονείς να είναι ειδικοί στην ιστορία της τέχνης. Αρκεί, ένα παιδί να βλέπει εικόνες, πίνακες, γλυπτά ή φωτογραφίες και να έχει την ευκαιρία να σταθεί για λίγο μπροστά τους. Αυτή η απλή συνήθεια, μπορεί να γίνει μια μικρή καθημερινή άσκηση της ανάπτυξης της φαντασίας και όχι μόνο.

Ένα έργο τέχνης, δεν δίνει έτοιμες απαντήσεις. Αντίθετα, γεννά ερωτήσεις. «Τι κάνει αυτός ο άνθρωπος;», «Γιατί ο ουρανός είναι κόκκινος;», «Είναι χαρούμενο ή λυπημένο το πρόσωπό του;». Ερωτήσεις σαν αυτές, βοηθούν το παιδί να παρατηρεί λεπτομέρειες, να συνδέει εικόνες με σκέψεις και να εκφράζει τη δική του άποψη δίχως  να φοβάται, μήπως κάνει λάθος.

Ένα παιδί, μπορεί να κοιτάζει έναν πίνακα και να φαντάζεται τι συνέβη πριν ή μετά από τη στιγμή που απεικονίζεται. Μπορεί επίσης, να επινοήσει ιστορίες, να δώσει φωνή στους ήρωες, ή, να δημιουργήσει έναν εντελώς καινούργιο κόσμο. Αυτή η δημιουργική σκέψη δεν είναι χρήσιμη μόνο στη ζωγραφική, θα συνδεθεί αργότερα με την επίλυση προβλημάτων, τις σπουδές αλλά και την εργασία του.

Επίσης, εξίσου σημαντική είναι η καλλιέργεια της ενσυναίσθησης. Πολλά έργα τέχνης, μιλούν για τη χαρά, τη μοναξιά, την αγάπη, τον φόβο ή την ελπίδα. Μέσα από αυτά, το παιδί, έρχεται σε επαφή με συναισθήματα που ίσως δεν έχει ακόμη ζήσει. Μαθαίνει ότι κάθε άνθρωπος, βλέπει τον κόσμο διαφορετικά και ότι πίσω από κάθε πρόσωπο, κρύβεται μια ιστορία, πως η κάθε εποχή, είναι διαφορετική και πως ο κόσμος, όπως εκείνο τον γνώρισε, δε δημιουργήθηκε ούτε εύκολα, ούτε μαγικά.

René Magritte

Η επαφή με την τέχνη, καλλιεργεί ακόμη, την υπομονή. Στη σημερινή εποχή όλα αλλάζουν γρήγορα. Οι εικόνες περνούν μπροστά από τα μάτια μας μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα. Ένας πίνακας, όμως, ζητά χρόνο. Όσο περισσότερο τον παρατηρεί κανείς, τόσο περισσότερες λεπτομέρειες ανακαλύπτει. Έτσι, με αυτό τον τρόπο,  το παιδί μαθαίνει ότι δεν χρειάζεται όλα να συμβαίνουν βιαστικά και ότι η προσεκτική παρατήρηση, έχει διαφορετική αξία.

Ένα ακόμη σημαντικό κέρδος είναι η αυτοπεποίθηση. Όταν ένας ενήλικας ρωτήσει ένα παιδί «τι βλέπεις εσύ σε αυτόν τον πίνακα;», δεν υπάρχει σωστή ή λάθος απάντηση. Η προσωπική του ματιά, αποκτά σημασία. Το παιδί αισθάνεται ότι η γνώμη του μετρά και αποκτά θάρρος, να εκφράζει τις σκέψεις, ή τις απόψεις του.

Γιοχάνες Βερμέερ

Η τέχνη μπορεί επίσης να γίνει αφορμή για ουσιαστικό χρόνο μέσα στην οικογένεια. Μια επίσκεψη σε ένα μουσείο, μια έκθεση ή ακόμη και η παρατήρηση ενός πίνακα από ένα βιβλίο μπορούν να οδηγήσουν σε συζητήσεις που διαφορετικά, ίσως ,δεν θα γίνονταν ποτέ. Συχνά τα παιδιά βλέπουν πράγματα που οι μεγάλοι προσπερνούν, θυμίζοντάς μας, ότι η περιέργεια όσο και η αμφιβολία, είναι πολύτιμα δώρα.

Το σημαντικότερο, όμως, είναι ότι η τέχνη δεν μαθαίνει στα παιδιά μόνο να κοιτάζουν έναν πίνακα. Τα μαθαίνει να κοιτάζουν τον κόσμο με μεγαλύτερη προσοχή. Να αναζητούν την ομορφιά ακόμη και στα πιο απλά πράγματα, να σέβονται τη διαφορετικότητα και να καταλαβαίνουν ότι δεν υπάρχει μόνο ένας τρόπος να εκφραστεί μια ιδέα ή ένα συναίσθημα, πως στη ζωή δεν υπάρχει ένας δρόμος ή μόνο μαύρο και άσπρο, υπάρχουν πολλές επιλογές και πάντα ,έστω και αν δεν  τις επιλέγουμε, έστω και αν δε συμφωνούμε ,πρέπει τουλάχιστον να τις γνωρίζουμε.

Ιερώνυμος Μπος

Ίσως γι’ αυτό, η επαφή με την τέχνη είναι ένα από τα πιο όμορφα δώρα που μπορούμε να προσφέρουμε σε ένα παιδί. Όχι γιατί θα γίνει απαραίτητα ζωγράφος ή γλύπτης, αλλά γιατί θα γίνει ένας άνθρωπος που θα παρατηρεί περισσότερο, θα νιώθει βαθύτερα και θα αντιμετωπίζει τον κόσμο με περισσότερη ευαισθησία. Και αυτό είναι από τα σημαντικότερα , που θα πρέπει να το συνοδεύουν για  όλη του τη ζωή.

Ο πίνακας του θέματος είναι ο : The Hunters in the Snow του Pieter Bruegel the Elder