Food Noise: Όταν το φαγητό καταλαμβάνει το μυαλό μας.

 Γράφει η Δρ Γεωργία Κατσογριδάκη, Βαριατρική Διαιτολόγος – Διατροφολόγος.

Η οπτική του διαιτολόγου απέναντι σε έναν σύγχρονο φαύλο κύκλο

Τα τελευταία χρόνια, όλο και περισσότεροι άνθρωποι περιγράφουν ότι «σκέφτονται συνεχώς το φαγητό». Τι θα φάνε, πότε θα φάνε, αν έφαγαν πολύ, αν πρέπει να αντισταθούν, αν «χάλασαν» τη διατροφή τους. Αυτό το συνεχές νοητικό υπόβαθρο γύρω από το φαγητό ονομάζεται πλέον διεθνώς food noise — ένας όρος που περιγράφει τη διαρκή εσωτερική “φασαρία” γύρω από την τροφή.

Δεν πρόκειται απλώς για λαιμαργία ή έλλειψη πειθαρχίας. Στην πραγματικότητα, το food noise είναι ένα πολυπαραγοντικό φαινόμενο που συνδέεται τόσο με τη βιολογία του σώματος όσο και με την ψυχολογία του ανθρώπου.

Τι είναι το food noise; Food noise είναι οι επίμονες σκέψεις γύρω από το φαγητό που καταναλώνουν ψυχική ενέργεια και επηρεάζουν την καθημερινότητα. Μπορεί να εκφράζεται ως: * συνεχής σκέψη για φαγητό * εμμονή με θερμίδες και «σωστές» επιλογές * έντονη επιθυμία για συγκεκριμένες τροφές * αίσθημα απώλειας ελέγχου * ενοχές μετά το φαγητό * υπερφαγικά επεισόδια * συνεχής εναλλαγή περιορισμού και υπερκατανάλωσης Πολλοί άνθρωποι πιστεύουν ότι «δεν έχουν δύναμη θέλησης». Όμως ο εγκέφαλος και το σώμα συχνά λειτουργούν σε κατάσταση βιολογικής και συναισθηματικής υπερέντασης.

Πόσο είναι σωματικό και πόσο ψυχικό; Η αλήθεια είναι ότι το food noise δεν είναι ούτε αποκλειστικά ψυχολογικό ούτε αποκλειστικά σωματικό. Είναι αποτέλεσμα αλληλεπίδρασης σώματος και εγκεφάλου.

Η σωματική πλευρά Ο οργανισμός διαθέτει πολύπλοκους μηχανισμούς επιβίωσης που ρυθμίζουν: * την πείνα * τον κορεσμό * την ανταμοιβή * την αποθήκευση ενέργειας Όταν κάποιος κάνει αυστηρές δίαιτες, παραλείπει γεύματα ή βρίσκεται σε χρόνιο περιορισμό, το σώμα αντιδρά. Αυξάνονται: * η πείνα * οι λιγούρες * η ενασχόληση με το φαγητό Και μειώνονται: * ο κορεσμός * η ενεργειακή ισορροπία * η ψυχική αντοχή στον περιορισμό Ο εγκέφαλος τότε αρχίζει να «φωνάζει» για τροφή. Αυτό είναι βιολογικό και όχι αδυναμία χαρακτήρα.

Η ψυχική πλευρά Το φαγητό όμως δεν καλύπτει μόνο βιολογικές ανάγκες. Συχνά συνδέεται με: * άγχος * μοναξιά * πίεση * συναισθηματική κόπωση * ανάγκη επιβράβευσης * χαμηλή αυτοεκτίμηση Έτσι δημιουργείται συναισθηματική κατανάλωση τροφής. Όσο περισσότερο κάποιος νιώθει ενοχές ή αποτυχία μετά το φαγητό, τόσο περισσότερο ενισχύεται το food noise.

Ο φαύλος κύκλος του food noise Ο κύκλος συνήθως λειτουργεί ως εξής: 1. Περιορισμός «Από Δευτέρα δίαιτα.» «Δεν θα ξαναφάω γλυκό.» «Πρέπει να ελέγχομαι.» Ο εγκέφαλος αντιλαμβάνεται στέρηση. ↓ 2. Έντονη νοητική ενασχόληση με το φαγητό Το άτομο σκέφτεται συνεχώς τι “δεν επιτρέπεται”. ↓ 3. Λιγούρες και υπερφαγία Η βιολογική και ψυχική πίεση αυξάνεται μέχρι να υπάρξει απώλεια ελέγχου. ↓ 4. Ενοχές και ντροπή «Δεν τα κατάφερα.» «Δεν έχω αυτοέλεγχο.» ↓ 5. Νέος αυστηρός περιορισμός Το άτομο προσπαθεί να «διορθώσει» την κατάσταση με ακόμα μεγαλύτερη στέρηση. Και ο κύκλος ξεκινά ξανά. ⸻ Η θέση του διαιτολόγου Ο σύγχρονος διαιτολόγος δεν αντιμετωπίζει μόνο θερμίδες και κιλά. Αντιμετωπίζει έναν άνθρωπο που συχνά έχει κουραστεί ψυχικά από χρόνια ελέγχου, ενοχών και αποτυχημένων προσπαθειών. Στόχος δεν είναι η «τέλεια διατροφή». Στόχος είναι να αποκατασταθεί μια πιο ήρεμη σχέση με το φαγητό και το σώμα. Το food noise μειώνεται όταν ο οργανισμός αισθανθεί ξανά ασφάλεια — όχι τιμωρία.

Στρατηγικές και λύσεις 1. Σταθερότητα στα γεύματα Η ακανόνιστη διατροφή αυξάνει το food noise. Η σταθερή πρόσληψη τροφής: * μειώνει τη βιολογική πείνα * σταθεροποιεί την ενέργεια * περιορίζει τα επεισόδια υπερφαγίας ⸻ 2. Τερματισμός της λογικής “καλών” και “κακών” τροφών Όσο πιο απαγορευμένη είναι μια τροφή, τόσο μεγαλύτερη δύναμη αποκτά στο μυαλό. Η διατροφική ευελιξία μειώνει την εμμονή. ⸻ 3. Αναγνώριση συναισθηματικής πείνας Χρειάζεται διάκριση ανάμεσα: * στη σωματική πείνα * στη συναισθηματική ανάγκη Η ερώτηση δεν είναι μόνο: «Πεινάω;» Αλλά και: «Τι έχω πραγματικά ανάγκη αυτή τη στιγμή;» ⸻ 4. Επαρκής ύπνος και διαχείριση στρες Η έλλειψη ύπνου και το χρόνιο άγχος επηρεάζουν ορμόνες που σχετίζονται με: * την πείνα * την επιθυμία για γλυκό * την ανταμοιβή ⸻ 5. Συνειδητή κατανάλωση τροφής Το mindful eating βοηθά: * στην καλύτερη επαφή με τον κορεσμό * στη μείωση της παρορμητικότητας * στη μεγαλύτερη απόλαυση του φαγητού ⸻ 6. Ψυχολογική υποστήριξη όταν χρειάζεται Σε αρκετές περιπτώσεις, το food noise συνδέεται με: * συναισθηματική υπερφαγία * τραύμα * χρόνιο άγχος * διαταραγμένη σχέση με το σώμα Η συνεργασία διαιτολόγου και ψυχολόγου μπορεί να είναι καθοριστική.

Το food noise δεν σημαίνει ότι κάποιος είναι αδύναμος ή «χωρίς μέτρο». Συχνά είναι το αποτέλεσμα χρόνιας στέρησης, ψυχικής πίεσης και απορρύθμισης της σχέσης με το φαγητό. Η λύση δεν βρίσκεται σε πιο αυστηρές δίαιτες. Βρίσκεται στην αποκατάσταση εμπιστοσύνης ανάμεσα στο σώμα, το μυαλό και τη διατροφή. Γιατί η υγιής σχέση με το φαγητό δεν χαρακτηρίζεται από φόβο και εμμονή — αλλά από ισορροπία, ευελιξία και ηρεμία.

Η Γεωργία Κατσογριδάκη είναι αριστούχα απόφοιτος του τμήματος Διατροφής & Διαιτολογίας και Φυσικοπαθητικός, με πολυετή πείρα στο χώρο της διατροφής.

Είναι κάτοχος μεταπτυχιακού τίτλου στη Βιοτεχνολογία από το τμήμα Βιοχημείας με ερευνητική εργασία σχετικά με τα επίπεδα λεπτίνης σε παχύσαρκους & λιπόσαρκους, και διδάκτωρ της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας με θέμα διπλωματικής διατριβής «Επίδραση της λαπαροσκοπικής επίμήκους γαστρεκτομής, στο διατροφικό προφίλ και στη θρέψη του ασθενούς».

Στα πλαίσια της διδακτορικής διατριβής, παρακολουθεί πάνω από 700 ασθενείς που έχουν υποβληθεί σε χειρουργείο παχυσαρκίας, από το 2011 έως σήμερα.

Με την ιδιότητα της Βαριατρικής Διατροφολόγου είναι μέλος της Ελληνικής Χειρουργικής Εταιρείας Παχυσαρκίας και της Παγκόσμιας Ομοσπονδίας Χειρουργικής της Παχυσαρκίας (International Federation for the Surgery of Obesity and Metabolic Disorders – IFSO που είναι επιστημονικός οργανισμός που συγκεντρώνει χειρουργούς και συναφείς ειδικότητες, όπως νοσηλευτές, διαιτολόγους, διατροφολόγους, ψυχολόγους, παθολόγους, ενδοκρινολόγους, αναισθησιολόγους, γαστρεντερολόγους κ.α. που εμπλέκονται στη θεραπεία των νοσογόνα παχύσαρκων ασθενών.

• Από το Μάρτιο του 2020 έως το Δεκέμβριο του 2020 υπήρξε υπεύθυνη διατροφής του τμήματος χειρουργικής νοσογόνου παχυσαρκίας & μεταβολικών διαταραχών του Ιατρικού Διαβαλκανικού Κέντρου Θεσσαλονίκης.
• Εν εξελίξει βρίσκονται οι σπουδές της για το δεύτερο μεταπτυχιακό τίτλο ειδίκευσης στη “Διαχείριση της γήρανσης & χρονίων νοσημάτων” από το Ελληνικό Ανοιχτό Πανεπιστήμιο.
• Εχει εκπαιδευτεί στην “ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΕΣ ΕΠΕΜΒΑΣΕΙΣ”, πιστοποιημένο πρόγραμμα, που υλοποιείται από το ΚΕΔΙΒΙΜ του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών.
• Εργάζεται ως ιδιώτης διαιτολόγος ενώ έχει διατελέσει και εκπαιδευτικός στα ΤΕΙ Λάρισας.  Από το 2015 έως σήμερα διδάσκει στο μεταπτυχιακό πρόγραμμα σπουδών της Ιατρικής Σχολής του Παν/μιου Θεσσαλίας με τίτλο «Κλινική Διατροφή».
• Έχει συνεργαστεί με το Μητροπολιτικό κολλέγιο και το Queen Margaret University που εδράζεται στο Εδιμβούργο, ως Λέκτορας & ως Program Leader του τμήματος Διατροφής & Διαιτολογίας
• Από το 2018 έως σήμερα, είναι καθηγήτρια εναλλακτικής – συμπληρωματικής ιατρικής.   Οι συμπληρωματικές και εναλλακτικές θεραπείες αποτελούν μια μεγάλη κατηγορία μεθόδων που επικεντρώνονται στην ολιστική προσέγγιση της υγείας, επενδύοντας όχι μόνο στο σώμα αλλά και στο πνεύμα και το πνεύμα του ατόμου.
• Η εμπειρία της περιλαμβάνει και τη διαχείριση κλινικών περιπτώσεων, δεδομένου ότι έχει διατελέσει συνεργάτιδα της Μονάδας Τεχνητού Νεφρού, ενώ από το 2010 είναι επιστημονική συνεργάτιδα της χειρουργικής κλινικής του πανεπιστημιακού νοσοκομείου Λάρισας και του Ιασώ Θεσσαλίας.
• Διετέλεσε επίσης συνεργάτης του Κτηνιατρικού Εργαστηρίου Λαμίας την περίοδο 2011-2012
• Ασχολείται με τη διατροφογενετική, δηλαδή την μελέτη των γονιδίων για την κατάρτιση εξατομικευμένου προγράμματος διατροφής και είναι συνεργάτιδα της Astrea Health και του ιατρού ενδοκρινολόγου – γενετιστή, Κωσταντίνου Στρατάκη.   Για την επεξεργασία των αποτελεσμάτων συνεργαζεται με εξειδικευμένα εργαστήρια στην Ελλάδα αλλά και διεθνώς.
• Οι σπουδές της περιλαμβάνουν επίσης κατάρτιση στην ομοιοπαθητική, δεδομένου ότι έχει παρακολουθήσει το πρόγραμμα σπουδών της Εθνικής Εταιρείας Ομοιοπαθητικής Ιατρικής Συνεργασίας.  Εν εξελίξει δε βρίσκονται οι μεταπτυχιακές της σπουδές στην ομοιοπαθητική, στο Hahnemann College of Homeopathy στη Μεγάλη Βρετανία.
• Επίσης έχει εκπαιδευτεί στην αρχαία Ελληνική Ιατρική & στον ελληνικό βελονισμό & ηλεκτροβελονισμό , στην ιριδολογία, στη φυτοθεραπεία & στα ανθοιάματα Bach, στην κινεζική διατροφή και στην κινεζική βοτανοθεραπεία.
• Με την ιδιότητα της Φυσικοπαθητικού (naturopath) βλέπει τον άνθρωπο σαν μια ολιστική ενότητα σώματος, διάνοιας και πνεύματος.
• Η Φυσικοπαθητική είναι επιστήμη πανεπιστημιακού επιπέδου και έχει σαν αντικείμενο την εναλλακτική αγωγή υγείας, δεν κάνει διαγνώσεις ασθενειών ούτε δίνει φάρμακα, χρησιμοποιεί μεθόδους εναλλακτικής φυσικής και αφαρμάκου προσέγγισης της υγείας. Όπως ειπε και ο Ιπποκράτης, ο άρρωστος αποτελεί ενιαία ψυχοσωματική οντότητα και η αρρώστια διέπεται από φυσικούς νόμους. Κατά τον Ιπποκράτη ο ιατρός υποβοηθεί την θεραπευτική δύναμη της φύσης και έτσι ο ασθενής αντιμετωπίζεται με μια εντελώς διαφορετική οπτική.
• Ο Φυσικοπαθητικός (naturopath) χρησιμοποιεί ένα εύρος εναλλακτικών – συμπληρωματικών μεθόδων.  Μπορεί συχνά με επιτυχία να εντοπίσει μια προδιάθεση του σώματος πριν την εμφάνιση οξείας ασθένειας και να προσφέρει την κατάλληλη αγωγή καθώς και αλλαγή στις ζωτικής σημασίας συνήθειες του ατόμου.
• Έχει συνεργαστεί με δύο κέντρα εστίασης για την κατάρτιση διαιτητικών μενού.
• Έχει ολοκληρώσει σπουδές στο Διατμηματικό πρόγραμμα δια βίου μάθησης του Αριστοτελειου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης με τίτλο «Παρασκευή Καλλυντικών Σκευασμάτων & Σαπώνων» με στόχο την δημιουργία δικής της σειράς περιποίησης με θεραπευτικές ιδιότητες.
• Είναι κριτης σε διεθνή επιστημονικά περιοδικά υψηλού κύρους με παρουσία στο pubmed, σε αντικείμενα σχετικά με την επιδραση της διατροφής σε διάφορα ζητήματα υγείας
• Είναι ραδιοφωνική παραγωγός από τον Απρίλιο του 2024 και παρουσιάζει την εκπομπή “Στην Υγειά σας”, στον Κρήτη FM 87,5, κάθε Τρίτη 18.00-19,00

https://www.youtube.com/@katsogridi

• Έχει συμμετάσχει στο βιβλίο του Γ. Λεκάκη “Ιπποκράτης, ο πατέρας της Ιατρικής” με τη συγγραφή του κεφαλαίου: “Ιπποκράτης: Η διαχρονική επιρροή των ιδεών του στην σύγχρονη ιατρική ακριβείας, δια μέσου της διατροφής”, μαζί με άλλους συγγραφείς, Σ. Χριστοδουλάρης, Ν. Παπανδρέου, Α. Αντωνάκος, εκδ. Τάλως