Η μουσική του Bach σε G minor – Γράφει η Δρ Γεωργία Κατσογριδάκη, Βαριατρική Διαιτολόγος – Διατροφολόγος.

Η μουσική του Bach σε G minor: δόνηση, ψυχή, υγεία και το παράπονο του καλοσυγκερασμένου πιάνου

Η μουσική του Johann Sebastian Bach και ειδικότερα τα έργα του σε G minor (σολ ελάσσονα) αποτελούν μία από τις βαθύτερες πνευματικές και ψυχοσωματικές εμπειρίες της δυτικής μουσικής. Η συγκεκριμένη τονικότητα, σύμφωνα με τη μπαρόκ θεωρία των Affekten, συνδέεται με τη λύπη, την υπαρξιακή ένταση, την εσωστρέφεια και την κάθαρση. Δεν πρόκειται για μια απλή «θλιμμένη» κλίμακα, αλλά για έναν εσωτερικό τόπο μεταμόρφωσης.

Το συνθετικό ύφος του Bach χαρακτηρίζεται από μία «τοξικότητα»– ένταση που θεραπεύει. Η λεγόμενη «τοξικότητα» της μουσικής του Bach δεν είναι βιολογική, αλλά ψυχογνωστική και συναισθηματική.

Μένουμε εκστατικοί από την ακουστική εμπειρία της ακρόασης, καθώς δεν χαλαρώνουμε παθητικά και επ ουδενί δεν μπορεί κανείς να ισχυριστεί ότι θα μπορουσε να λειτουργήσει ως υπόκρουση.

Απαιτείτει πλήρης παρουσία, καθώς η ένταση μπορεί αρχικά να αιφνιδιάσει, να ταραξει ή να κουράσει τον ακροατή.

Πράγματι, φαίνεται ότι ενεργοποιεί βαθιά συναισθηματικά στρώματα και φέρνει στην επιφάνεια απωθημενα βιώματα.  Ετσι, σπάζουν τα πήλινα πόδια των ψευδαισθησεων της εσωτερικής ισορροπίας.

Παρά ταύτα, η «τοξικότητα» αυτή, λειτουργει ως μια βαθιά αλχημιστική ψυχοθεραπευτική διαδικασία.  Από το σκότος του “nigredo” στι φως του “albedo”.  Πρώτα λοιπον αποδομεί και έπειτα επαναδομεί.

Η πολυπλοκότητα της μουσικής του Bach εχει τραβήξει τη προσοχή της ιατρικής, και συγκεκριμένα της νευρολογιας, όσον αφορά τη συνεισφορά της, στη  νευρογένεση. Η μουσική του Bach, και ειδικά τα πολυφωνικά έργα σε G minor, ενεργοποιεί ταυτόχρονα, ακουστικά, εκτελεστικά, συναισθηματικά και γνωστικά εγκεφαλικά δίκτυα.

Η σύγχρονη νευροεπιστήμη δείχνει ότι τέτοιου είδους δομημένη πολυπλοκότητα:  ενισχύει τη νευροπλαστικότητα, βελτιώνοντας τη μνήμη εργασίας αλλα και το το χρόνιο στρες, και έμμεσα υποστηρίζει τη νευρογένεση στον ιππόκαμπο, κυρίως μέσω της εστιασμένης ακρόασης και της συναισθηματικής επεξεργασίας. Η μουσική του Bach δεν «ναρκώνει» τον εγκέφαλο — τον εκπαιδεύει.

Ο Bach, είχε μία ιδιαίτεροτητα ανατομική.  Συγκεκριμένα, εξαιρετικά μέγάλο ανοιγμα δακτύλων γεγονός που του επέτρεπε να εκτελεί πυκνή πολυφωνία και να συνθέτει κάθετες αρμονικές δομές ενώ μπορούσε να «βλέπει» τη μουσική ταυτόχρονα σε πολλές φωνές και κλίμακες. Η σωματική αυτή ιδιαιτερότητα επηρέασε άμεσα τον τρόπο σκέψης του: η μουσική για τον Bach δεν ήταν γραμμική αφήγηση, αλλά ζωντανό αρχιτεκτόνημα.

Σε μία φιλοσοφική – ψυχολογική προσεγγιση, η μουσική είναι δόνηση, και η g minor του Bach λειτουργεί κυρίως σε χαμηλότερες συχνότητες,  βαριά αρμονικά πεδία,  αργές συναισθηματικές ταλαντώσεις.

Αυτοί οι κραδασμοί per se επηρεάζουν το αυτόνομο νευρικό σύστημα,  συγχρονίζουν τους εγκεφαλικούς ρυθμούς και οδηγούν σε βαθιά ενδοσκόπηση. Σε ψυχικό επίπεδο, η μουσική του Bach δεν αποφεύγει τον πόνο,  τον οργανώνει σε νόημα και προσφέρει μια αίσθηση εσωτερικής τάξης μέσα στο χάος.

Ως ένας απόλυτα συγκροτημένος και αφοσιωμένος μουσουργός, ο Bach έχει μείνει στην ιστορία επισης και για το «παράπονο» του, σχετικά με το καλοσυγκερασμένο πιάνο.

Ο Bach έζησε τη μετάβαση από τα άνισα κουρδίσματα στο καλοσυγκερασμένο σύστημα. Παρότι το νέο σύστημα επέτρεπε τη χρήση όλων των κλιμάκων, είχε ένα τίμημα: την απώλεια του μοναδικού χαρακτήρα κάθε τονικότητας.

Για τον Bach κάθε κλίμακα είχε δικό της ήθος και ψυχική ποιότητα,  το g minor «πονούσε» διαφορετικά από το d minor ή το c minor, οι μικροανισότητες δημιουργούσαν ψυχοακουστική ένταση και συγκίνηση. Το καλοσυγκερασμένο σύστημα εξομάλυνε αυτές τις διαφορές. Το παράπονό του δεν ήταν τεχνικό αλλά υπαρξιακό: η ισότητα κινδύνευε να ακυρώσει τη μοναδικότητα.

Νευροψυχολογικά, ενώ το καλοσυγκερασμένο πιάνο μειώνει τις μικροεντάσεις των συχνοτήτων, ο Bach αυξάνει την πολυφωνική πυκνότητα,  εντείνει τη γνωστική απαίτηση και διατηρεί την εσωτερική δόνηση μέσω σχέσεων, όχι συχνοτήτων.

Για το επιλογικό μέρος, θα λέγαμε ότι ο Bach μας διδάσκει ότι: ο πόνος μπορεί να ενσωματωθεί σε αρμονία, η πειθαρχία δεν ακυρώνει το συναίσθημα και η τάξη μπορεί να είναι πράξη αγάπης. Ψυχικά και ιατρικά, η μουσική του μειώνει το άγχος, ενισχύει τη συγκέντρωση, υποστηρίζει τη συναισθηματική επεξεργασία,  και χρησιμοποιείται αποτελεσματικά σε πλαίσια μουσικοθεραπείας.

Η μουσική του Bach σε g minor δεν είναι παρηγοριά· είναι μεταμόρφωση. Μπορεί να είναι απαιτητική, βαριά, ακόμη και «τοξική» στην πρώτη επαφή — αλλά ακριβώς γι’ αυτό είναι θεραπευτική. Δεν χαϊδεύει την ψυχή. Τη δομεί.  Μία πλήρης αλχημιστική εργασία!

Η Γεωργία Κατσογριδάκη είναι αριστούχα απόφοιτος του τμήματος Διατροφής & Διαιτολογίας και Φυσικοπαθητικός, με πολυετή πείρα στο χώρο της διατροφής.

Είναι κάτοχος μεταπτυχιακού τίτλου στη Βιοτεχνολογία από το τμήμα Βιοχημείας με ερευνητική εργασία σχετικά με τα επίπεδα λεπτίνης σε παχύσαρκους & λιπόσαρκους, και διδάκτωρ της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας με θέμα διπλωματικής διατριβής «Επίδραση της λαπαροσκοπικής επίμήκους γαστρεκτομής, στο διατροφικό προφίλ και στη θρέψη του ασθενούς».

Στα πλαίσια της διδακτορικής διατριβής, παρακολουθεί πάνω από 700 ασθενείς που έχουν υποβληθεί σε χειρουργείο παχυσαρκίας, από το 2011 έως σήμερα.

Με την ιδιότητα της Βαριατρικής Διατροφολόγου είναι μέλος της Ελληνικής Χειρουργικής Εταιρείας Παχυσαρκίας και της Παγκόσμιας Ομοσπονδίας Χειρουργικής της Παχυσαρκίας (International Federation for the Surgery of Obesity and Metabolic Disorders – IFSO που είναι επιστημονικός οργανισμός που συγκεντρώνει χειρουργούς και συναφείς ειδικότητες, όπως νοσηλευτές, διαιτολόγους, διατροφολόγους, ψυχολόγους, παθολόγους, ενδοκρινολόγους, αναισθησιολόγους, γαστρεντερολόγους κ.α. που εμπλέκονται στη θεραπεία των νοσογόνα παχύσαρκων ασθενών.

• Από το Μάρτιο του 2020 έως το Δεκέμβριο του 2020 υπήρξε υπεύθυνη διατροφής του τμήματος χειρουργικής νοσογόνου παχυσαρκίας & μεταβολικών διαταραχών του Ιατρικού Διαβαλκανικού Κέντρου Θεσσαλονίκης.
• Εν εξελίξει βρίσκονται οι σπουδές της για το δεύτερο μεταπτυχιακό τίτλο ειδίκευσης στη “Διαχείριση της γήρανσης & χρονίων νοσημάτων” από το Ελληνικό Ανοιχτό Πανεπιστήμιο.
• Εχει εκπαιδευτεί στην “ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΕΣ ΕΠΕΜΒΑΣΕΙΣ”, πιστοποιημένο πρόγραμμα, που υλοποιείται από το ΚΕΔΙΒΙΜ του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών.
• Εργάζεται ως ιδιώτης διαιτολόγος ενώ έχει διατελέσει και εκπαιδευτικός στα ΤΕΙ Λάρισας.  Από το 2015 έως σήμερα διδάσκει στο μεταπτυχιακό πρόγραμμα σπουδών της Ιατρικής Σχολής του Παν/μιου Θεσσαλίας με τίτλο «Κλινική Διατροφή».
• Έχει συνεργαστεί με το Μητροπολιτικό κολλέγιο και το Queen Margaret University που εδράζεται στο Εδιμβούργο, ως Λέκτορας & ως Program Leader του τμήματος Διατροφής & Διαιτολογίας
• Από το 2018 έως σήμερα, είναι καθηγήτρια εναλλακτικής – συμπληρωματικής ιατρικής.   Οι συμπληρωματικές και εναλλακτικές θεραπείες αποτελούν μια μεγάλη κατηγορία μεθόδων που επικεντρώνονται στην ολιστική προσέγγιση της υγείας, επενδύοντας όχι μόνο στο σώμα αλλά και στο πνεύμα και το πνεύμα του ατόμου.
• Η εμπειρία της περιλαμβάνει και τη διαχείριση κλινικών περιπτώσεων, δεδομένου ότι έχει διατελέσει συνεργάτιδα της Μονάδας Τεχνητού Νεφρού, ενώ από το 2010 είναι επιστημονική συνεργάτιδα της χειρουργικής κλινικής του πανεπιστημιακού νοσοκομείου Λάρισας και του Ιασώ Θεσσαλίας.
• Διετέλεσε επίσης συνεργάτης του Κτηνιατρικού Εργαστηρίου Λαμίας την περίοδο 2011-2012
• Ασχολείται με τη διατροφογενετική, δηλαδή την μελέτη των γονιδίων για την κατάρτιση εξατομικευμένου προγράμματος διατροφής και είναι συνεργάτιδα της Astrea Health και του ιατρού ενδοκρινολόγου – γενετιστή, Κωσταντίνου Στρατάκη.   Για την επεξεργασία των αποτελεσμάτων συνεργαζεται με εξειδικευμένα εργαστήρια στην Ελλάδα αλλά και διεθνώς.
• Οι σπουδές της περιλαμβάνουν επίσης κατάρτιση στην ομοιοπαθητική, δεδομένου ότι έχει παρακολουθήσει το πρόγραμμα σπουδών της Εθνικής Εταιρείας Ομοιοπαθητικής Ιατρικής Συνεργασίας.  Εν εξελίξει δε βρίσκονται οι μεταπτυχιακές της σπουδές στην ομοιοπαθητική, στο Hahnemann College of Homeopathy στη Μεγάλη Βρετανία.
• Επίσης έχει εκπαιδευτεί στην αρχαία Ελληνική Ιατρική & στον ελληνικό βελονισμό & ηλεκτροβελονισμό , στην ιριδολογία, στη φυτοθεραπεία & στα ανθοιάματα Bach, στην κινεζική διατροφή και στην κινεζική βοτανοθεραπεία.
• Με την ιδιότητα της Φυσικοπαθητικού (naturopath) βλέπει τον άνθρωπο σαν μια ολιστική ενότητα σώματος, διάνοιας και πνεύματος.
• Η Φυσικοπαθητική είναι επιστήμη πανεπιστημιακού επιπέδου και έχει σαν αντικείμενο την εναλλακτική αγωγή υγείας, δεν κάνει διαγνώσεις ασθενειών ούτε δίνει φάρμακα, χρησιμοποιεί μεθόδους εναλλακτικής φυσικής και αφαρμάκου προσέγγισης της υγείας. Όπως ειπε και ο Ιπποκράτης, ο άρρωστος αποτελεί ενιαία ψυχοσωματική οντότητα και η αρρώστια διέπεται από φυσικούς νόμους. Κατά τον Ιπποκράτη ο ιατρός υποβοηθεί την θεραπευτική δύναμη της φύσης και έτσι ο ασθενής αντιμετωπίζεται με μια εντελώς διαφορετική οπτική.
• Ο Φυσικοπαθητικός (naturopath) χρησιμοποιεί ένα εύρος εναλλακτικών – συμπληρωματικών μεθόδων.  Μπορεί συχνά με επιτυχία να εντοπίσει μια προδιάθεση του σώματος πριν την εμφάνιση οξείας ασθένειας και να προσφέρει την κατάλληλη αγωγή καθώς και αλλαγή στις ζωτικής σημασίας συνήθειες του ατόμου.
• Έχει συνεργαστεί με δύο κέντρα εστίασης για την κατάρτιση διαιτητικών μενού.
• Έχει ολοκληρώσει σπουδές στο Διατμηματικό πρόγραμμα δια βίου μάθησης του Αριστοτελειου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης με τίτλο «Παρασκευή Καλλυντικών Σκευασμάτων & Σαπώνων» με στόχο την δημιουργία δικής της σειράς περιποίησης με θεραπευτικές ιδιότητες.
• Είναι κριτης σε διεθνή επιστημονικά περιοδικά υψηλού κύρους με παρουσία στο pubmed, σε αντικείμενα σχετικά με την επιδραση της διατροφής σε διάφορα ζητήματα υγείας
• Είναι ραδιοφωνική παραγωγός από τον Απρίλιο του 2024 και παρουσιάζει την εκπομπή “Στην Υγειά σας”, στον Κρήτη FM 87,5, κάθε Τρίτη 18.00-19,00

https://www.youtube.com/@katsogridi

• Έχει συμμετάσχει στο βιβλίο του Γ. Λεκάκη “Ιπποκράτης, ο πατέρας της Ιατρικής” με τη συγγραφή του κεφαλαίου: “Ιπποκράτης: Η διαχρονική επιρροή των ιδεών του στην σύγχρονη ιατρική ακριβείας, δια μέσου της διατροφής”, μαζί με άλλους συγγραφείς, Σ. Χριστοδουλάρης, Ν. Παπανδρέου, Α. Αντωνάκος, εκδ. Τάλως