«Αποσπάσματα από το βιβλίο του Ωκεανού» από τον Ισίδωρο Ζουργό – Γράφει η Λεύκη Σαραντινού
Οι περισσότεροι βιβλιόφιλοι έχουμε διαβάσει οπωσδήποτε Ισίδωρο Ζουργό και, φυσικά, τον γνωρίζουμε όλοι ως συγγραφέα. Πόσοι από εμάς, όμως, έχουν διαβάσει τα πρώτα βιβλία του; Το δεύτερο μυθιστόρημα που έγραψε ο Ζουργός ονομάζεται «Αποσπάσματα από το βιβλίο του Ωκεανού» και δεν είναι ένα πόνημα όπως αυτά στα οποία μας έχει συνηθίσει να τον διαβάζουμε, υπό την έννοια ότι το βιβλίο αυτό δεν διατηρεί την τόσο στενή σχέση που έχουν άλλα βιβλία του με την Ιστορία.
Εδώ η Ιστορία δεν είναι μεν, απούσα, αλλά δεν είναι αυτοσκοπός. Η Ιστορία στο βιβλίο αυτό είναι απλά το όχημα για να μας αφηγηθεί ο Ζουργός πολλές και γοητευτικές μυθιστορίες, αφηγήσεις ναυτικών και παραμύθια της Χαλιμάς, όλα βγαλμένα από τις παραδόσεις των λαών της Μεσογείου, ιστορίες που σχετίζονται με τη θάλασσα. Το ενδιαφέρον, μάλιστα από αφηγηματικής άποψης στην παρούσα περίπτωση είναι το γεγονός ότι στο βιβλίο υπάρχει αφήγηση μέσα στην ίδια την αφήγηση, εγκιβωτίζεται, δηλαδή, μια αφήγηση μέσα σε μια άλλη αφήγηση. Δηλαδή ένας μυστηριώδης ξένος αφηγείται ιστορίες σε ένα απομονωμένο νησί του Αιγαίου ένα βράδυ μετά από μία δυνατή καταιγίδα. Οι ιστορίες αυτές αφορούν ένα ταξίδι με το ιστιοφόρο Αλεξάνδρεια που έλαβε χώρα το 1899 στη Μεσόγειο. Σε αυτό το ιστιοφόρο ένας επιβάτης του πλοίου, ένας γέρο Τούρκος παραμυθάς, διηγείται και αυτός με τη σειρά του μυθιστορίες στους συνεπιβάτες του.
Στο συγκεκριμένο πόνημα η λεπτή γραμμή που διαχωρίζει την Ιστορία από τον μύθο, την επιστήμη από τις θρησκείες και το υπερφυσικό από το πραγματικό είναι πραγματικά πολύ λεπτή. Και ένα αόρατο νήμα, στην προκειμένη περίπτωση η ίδια η Μεσόγειος θάλασσα, ο Ωκεανός, συνδέει όλες τις ιστορικές περιόδους από την αρχαιότητα, τον Μεσαίωνα και την Τουρκοκρατία μέχρι τις μέρες μας…
Οι ιστορίες αυτές, ιστορίες βασισμένες στην ειδωλολατρία, τη λαογραφική παράδοση και τους θρύλους καθεμίας από τις περιοχές της Μεσογείου χωριστά. Οι ήρωες όμως που ταξιδεύουν με το «Αλεξάνδρεια» κινούνται σε πραγματικά λιμάνια της Μεσογείου, όπως το λιμάνι της Σύρου και της Κωνσταντινούπολης. Έτσι η Ιστορία, αν και στο περιθώριο στο συγκεκριμένο βιβλίο, δίνει ωστόσο το παρόν στις σελίδες του. Να σημειώσουμε, όμως, πως το βιβλίο είναι ιδιαίτερα ατμοσφαιρικό, μας μεταφέρει απευθείας στον ναυτικό κόσμο του 19ου αιώνα τόσο πολύ που σχεδόν οι σελίδες του μυρίζουν θαλασσινό αλάτι! Οι αναγνώστες μπορεί να νιώσουν, καθώς το διαβάζουν, το θαλασσινό αεράκι να τους χαϊδεύει απλά το πρόσωπο… Και αυτή ακριβώς η αίσθηση που μας αφήνει το βιβλίο μαρτυρά και το πόσο επιτυχημένο και καλογραμμένο είναι…
Ένας Ζουργός διαφορετικός από ότι τον έχουμε συνηθίσει, αλλά πάντοτε γοητευτικός με τον όμορφο και τόσο επιδέξιο χειρισμό του λόγου του.
