Το παραμύθι και ο μηχανισμός της ταύτισης

Περπατώντας μέσα από τους δρόμους του παραμυθιού.
Γράφει η Σταματία Γαβριηλίδου
Η αφήγηση ενός σημαντικού παραμυθιού δεν είναι μία απλή διασκεδαστική διαδικασία. Όταν το παιδί διαβάζει ή ακούει παραμύθια, προβάλλει τον εαυτό του και ταυτίζεται με τους ήρωες. Παίρνει έναν συγκεκριμένο ρόλο και συλλέγει πληροφορίες για να καταλάβει τον εαυτό του και τον κόσμο γύρω του. Αυτός είναι ο τρόπος που θα τον βοηθήσει να αντιληφθεί τον κόσμο μέσα στον οποίο πρόκειται να ζήσει.
Το παραμύθι καλλιεργεί τη φαντασία του και πλουτίζει τη γνώση, ώστε να αναπτύξει την ικανότητά του να βγάζει πέρα τις αντιξοότητες της ζωής. Επιβάλλεται να αποκτήσει την πολύτιμη αγωνιστικότητα για να ζήσει και να κερδίσει το ψωμί του, αλλά και την αγάπη που αποτελεί το νόημα της ζωής.

Η ταύτιση αυτή αποτελεί θεμελιώδη ψυχολογικό μηχανισμό και σημαίνει έντονη συναισθηματική σύνδεση με τον κεντρικό ήρωα. Θα πάρει διάφορα στοιχεία και δύναμη από τον χαρακτήρα των ηρώων για να αντιμετωπίσει τα δικά του προβλήματα και να διαμορφώσει τον χαρακτήρα του. Θα αντλήσει διδάγματα και μαθήματα για να αντιμετωπίσει τις δικές του δυσκολίες, οι οποίες είναι πολλές (ανασφάλεια, αίσθημα κατωτερότητας, σχέσεις με γονείς, αδέλφια κτλπ.).
Το παραμύθι αποτελεί έναν ξεχωριστό κόσμο που γοητεύει κάθε παιδί και αγγίζει την ψυχή του με τον δικό του μαγικό τρόπο. Χρησιμοποιεί τη γλώσσα του παιδιού και ακολουθεί τον δρόμο της ψυχής του. Το σημαντικό είναι ότι, χωρίς διδαχές και χωρίς πίεση, το παιδί αισθάνεται αυθόρμητα ότι υπάρχει ηθική δικαίωση και ηθική τάξη.
Πάντα το χαμόγελο θα ανθίζει στα χείλη του όταν θα ακούει τη φράση «Μία φορά κι έναν καιρό…» και θα τρέχει στην αγκαλιά μας να βυθιστεί σε αυτόν τον μαγικό κόσμο.

Γι’ αυτό, η επιλογή του παραμυθιού απαιτείται να είναι πολύ αυστηρή:
«Όχι ανίαρες, ανούσιες, φλύαρες, μωρές και ασυνάρτητες διηγήσεις», έλεγε ο πατέρας της Παιδαγωγικής, ο Πεσταλότσι.
