Μαγειρεύοντας για έναν δικτάτορα – Witold Szablowski – Εκδόσεις Μεταίχμιο
Σχολιάζει ο Δημήτρης Μπουζάρας
Πολλοί δικτάτορες άφησαν το βαθύ, επώδυνο και χαρακτηριστικό σημάδι τους στη σύγχρονη Ιστορία. Για πολλούς από αυτούς, γνωρίζουμε πολλές ή λίγες πληροφορίες, τόσο από τη ζωή όσο και από τη δράση τους.
Αυτό, έχει να κάνει με την πλευρά στην οποία έζησαν και έδρασαν τότε , αλλά και στην εποχή μας . Λόγου χάρη, ήμασταν τότε σύμμαχοι; Είμαστε τώρα; Τα εγκλήματά τους είχαν οικουμενικό χαρακτήρα – Ολοκαύτωμα – ή μήπως η επίδραση και το έγκλημα περιορίστηκαν στον δικό τους λαό και στα δικά τους σύνορα;
Πολλές φορές, η Ιστορία δεν γράφεται – ούτε λέγεται – από αυτούς που τη δημιούργησαν, τους καθημερινούς ανθρώπους, αυτούς δηλαδή που την έζησαν από πρώτο χέρι, στο πετσί τους, αλλά από τους δυνατούς, τα συμφέροντα και φυσικά την εξουσία.
Όταν, μάλιστα, το τραύμα είναι πολύχρονο, τότε τα πράγματα αλλάζουν και γίνονται δυσκολότερα. Στόματα κλείνουν, μνήμες χάνονται στη λήθη του χρόνου και μόνο ο φόβος αντέχει, ζει και βασιλεύει σε ζωές ακρωτηριασμένες.
Αυτή την πλευρά έρχεται να φωτίσει ένα πρωτότυπο, ως προς την ιδέα ,τις πληροφορίες και φυσικά τα στοιχεία, βιβλίο του Witold Szablowski, το οποίο κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.
Τι λένε οι άνθρωποι που βρίσκονταν κοντά στους πιο γνωστούς δικτάτορες της σύγχρονης Ιστορίας; Του Σαντάμ Χουσεΐν, του Ίντι Αμίν, του Εμβέρ Χότζα, του Φιντέλ Κάστρο και του Πολ Ποτ.
Πώς έζησαν οι μάγειρες των δικτατόρων εκείνες τις περιόδους;
Πώς είναι να μαγειρεύεις για έναν δικτάτορα;
Πώς είναι άραγε από κοντά ένας δικτάτορας;
Έχει στοιχεία καθημερινού ανθρώπου;
Πώς συμπεριφέρεται; Πώς είναι στην καθημερινότητά του;
Πώς «ξεφυτρώνουν» οι δικτάτορες;
Τι μπορούν να μας πουν εκείνοι οι άνθρωποι που μαγείρεψαν στις πιο σημαντικές στιγμές της σύγχρονης Ιστορίας;
Τι έφαγε ο Σαντάμ Χουσεΐν αφού έδωσε εντολή να δηλητηριαστούν με τοξικά αέρια χιλιάδες Κούρδοι;
Τι έτρωγε ο Πολ Ποτ την ώρα που σχεδόν δύο εκατομμύρια Χμερ πέθαιναν από την πείνα;
Τι έτρωγε ο Φιντέλ Κάστρο όταν έσπρωχνε τον κόσμο στο χείλος του πυρηνικού πολέμου;
Πώς επηρέαζε το φαγητό την πολιτική και τη διάθεσή τους;
Ο συγγραφέας λοιπόν, κάνοντας μια πολύ μεγάλη, σοβαρή και χρονοβόρα έρευνα, κατόρθωσε, μετά από πολλές δυσκολίες, αρχικά να πείσει τους ανθρώπους αυτούς να δεχθούν να μιλήσουν.
Κατόπιν, να πουν όσα πραγματικά είδαν, έζησαν και αισθάνθηκαν το διάστημα που μαγείρευαν για μερικούς από τους πιο τρομακτικούς δικτάτορες, όπως ο Σαντάμ Χουσεΐν, και από πρώτο χέρι να μάθουμε και εμείς αν ήταν πράγματι έτσι όπως τους παρουσίαζαν τα μέσα της εποχής.
Κατά την πρωτοπρόσωπη αφήγηση των γεγονότων παρουσιάζονται όχι μόνο συνταγές, μιας και οι κύριοι μάρτυρες υπήρξαν προσωπικοί μάγειρες και σεφ των συγκεκριμένων δικτατόρων, αλλά παρουσιάζεται και μια ολόκληρη εποχή.
Η καθημερινή ζωή, οι φόβοι και οι προσδοκίες ενός ολόκληρου λαού, η καθημερινότητα, οι δυσκολίες και οι κίνδυνοι που βίωναν καθημερινά και έτσι, με αυτόν τον τρόπο, ο αναγνώστης έχει την ευκαιρία να βρεθεί πραγματικά στο κέντρο των τότε εξελίξεων και να ζήσει τα γεγονότα από μέσα, βιώνοντας ουσιαστικά όλη την ατμόσφαιρα αλλά και τα συναισθήματα των ανθρώπων εκείνων, ένα από τα πολλά, δυνατά στοιχεία του βιβλίου.
Οι ερωτώμενοι ζουν ακόμη τα γεγονότα, διηγούμενοι τη ζωή τους, και μπορούμε να κατανοήσουμε πως, ακόμη και μετά την αλλαγή των καθεστώτων και την παρέλευση πολλών ετών, οι μνήμες είναι όχι μόνο ζωντανές αλλά συνεχίζουν να επηρεάζουν και να στοιχειώνουν τους πρωταγωνιστές σε πολύ μεγάλο βαθμό.
Ο φόβος δεν χάνεται στον χρόνο, οι δύσκολες στιγμές δεν ξεχνιούνται εύκολα και η ελευθερία που τώρα βιώνουν, μετά την πτώση των καθεστώτων, βιώνεται με έναν διαφορετικό τρόπο.
Η επιφύλαξη, ο φόβος, η συστολή έχουν ποτίσει βαθιά την ψυχή τους και είναι ακόμη και σήμερα πολύ δύσκολο να μιλήσουν ανοιχτά για όσα έγιναν.
Ρέουσα αφήγηση, ύφος φιλικό, σαν μια κουβέντα μεταξύ φίλων, λόγος απλός και συνταρακτικός, μια πρωτογενής πηγή για να μάθετε τα γεγονότα, που, αν και εκ πρώτης όψεως μοιάζει υποκειμενική, κάθε άλλο παρά αυτό είναι. Και τούτο, διότι οι μαρτυρίες αναφέρουν, σε πολλά σημεία, τα επιχειρήματα και τις θέσεις των δύο πλευρών.
Μια πολύ ενδιαφέρουσα και πρωτότυπη, λοιπόν, έρευνα, μια κατάθεση ψυχής των πραγματικών γεγονότων από περιόδους που συντάραξαν, δημιούργησαν, διαμόρφωσαν αλλά και συνεχίζουν να επηρεάζουν τις εξελίξεις σήμερα, ενώ παράλληλα απαντούν στα σημερινά ερωτήματα για την πορεία των παγκόσμιων εξελίξεων.
Ένα αξιόλογο και καλά κρυμμένο σημαντικό κομμάτι Ιστορίας, που ήρθε η ώρα να βγει στο φως, κάτι εντελώς διαφορετικό από όλα όσα έχετε διαβάσει, το οποίο θα συμπληρώσει το παζλ μιας τεράστιας εικόνας και θα σας ταξιδέψει ευχάριστα.
Ο Witold Szablowski (Βίτολντ Σαμπουόφσκι) είναι Πολωνός δημοσιογράφος, συγγραφέας και για πολλά χρόνια συνεργάτης της Gazeta Wyborcza και του ένθετου περιοδικού της Duzy Format. Τα βιβλία του έχουν μεταφραστεί σε αρκετές γλώσσες και έχουν λάβει σημαντικές διακρίσεις.
