Σκοτεινή Σπάρτη – Γιώργου Μαυροειδή – Eκδόσεις Πηγή

Γράφει ο δημοσιογράφος – συγγραφέας, Γιάννης Ζυγούλης

Τις περισσότερες φορές, όταν συζητούμε ή διαβάζουμε για την αρχαία Σπάρτη, το μυαλό μας ανασύρει από τη μνήμη τη μάχη των Θερμοπυλών. Κι όχι αδικαιολόγητα καθώς αυτό είναι το κορυφαίο γεγονός που αποκαλύπτει το μεγαλείο της Λακεδαιμονίας. Εκεί, στις Πύλες της Φθίας, οι Σπαρτιάτες περιφρόνησαν τον θάνατο και θυσιάστηκαν για να υπηρετήσουν τα ιδανικά τους. Εκτός από τη μάχη, η αναφορά στην αρχαία Σπάρτη δημιουργεί συνήθως συνειρμούς για την Αγωγή, τη σκληρή εκπαίδευση και τον «μέλανα ζωμό». Αλλά και για τη λιτή διαβίωση, την περιφρόνηση του χρήματος και για το «λακωνίζειν» το οποίο «εστί φιλοσοφείν»!

Όλα αυτά όμως, είναι η ένδοξη πλευρά της αρχαίας Σπάρτης, αυτή που συγκινεί και προκαλεί θαυμασμό. Αλλά δεν είναι η μοναδική πλευρά της αρχαίας ελληνικής πόλης. Διότι υπάρχει και η άγρια πλευρά της Σπάρτης, αυτή που περιλαμβάνει δολοφονίες, καταπίεση και απαξίωση της ανθρώπινης αξιοπρέπειας. Αυτή την πλευρά, περιγράφει ο ταλαντούχος συγγραφέας Γιώργος Μαυροειδής στο υπέροχο μυθιστόρημα «Σκοτεινή Σπάρτη». Το έργο των 410 σελίδων κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Πηγή σε μια καλαίσθητη έκδοση με τον υπότιτλο: Μεσσήνιοι – Σπαρτιάτες σε μια ανελέητη σύγκρουση.

Ο συγγραφέας, στο έργο του, παρουσιάζει την ανάποδη πλευρά της Ιστορίας και ανατρέπει την ηρωική εικόνα που (οι περισσότεροι) έχουμε φτιάξει για την αρχαία Σπάρτη. Έτσι λοιπόν παρουσιάζει τα γεγονότα από την πλευρά των Μεσσηνίων σκλάβων που καταδυναστεύονται βάναυσα από τους Σπαρτιάτες. Οι είλωτες βιώνουν την πιο οδυνηρή δουλεία καθώς είναι αναγκασμένοι να καλλιεργούν τη δική τους γη για λογαριασμό του κατακτητή. Φυσικά δεν έχουν κανένα δικαίωμα και οι λίγοι που τολμούν να εκδηλώσουν δημόσια τη δυσφορία τους, γίνονται στόχος της «Κρυπτείας» και… εξαφανίζονται.

Στη «Σκοτεινή Σπάρτη» ο Γιώργος Μαυροειδής περιγράφει έναν αδυσώπητο πόλεμο Σπαρτιατών και Μεσσηνίων κατά τον 7ο π.Χ. αιώνα, μέσα από τα μάτια ενός παιδιού. Ο ήρωας ενηλικιώνεται με φόντο τα πολεμικά γεγονότα του Δευτέρου Μεσσηνιακού πολέμου και πολεμά και ο ίδιος στο πλευρό του Αριστομένη και του Θέοκλου, απέναντι στην ανίκητη φάλαγγα της Σπάρτης.

Το μίσος που χωρίζει τις δύο πλευρές είναι αβυσσαλέο και όλοι γνωρίζουν ότι ο χαμένος της σύγκρουσης δεν δικαιούται να περιμένει έλεος από τον νικητή. Ωστόσο η απόγνωση δίνει δύναμη στους ανθρώπους για να επιτύχουν επικές πράξεις ανδρείας από αυτές που προκαλούν τον τρόμο στους εχθρούς. Όμως στον πόλεμο συμβαίνουν ωμότητες και προδοσίες μαζί με πισώπλατα χτυπήματα και δολοπλοκίες αλλά και απαγορευμένοι έρωτες που φέρνουν μόνο την καταστροφή:

«Ήταν ένα βαθύ βογκητό που αναστάτωνε, αγρίευε περισσότερο τον Αριστομένη, που ήταν σαν να άκουγε την ίδια τη Σπάρτη, την πόρνη τη Σπάρτη, να στενάζει κάτω από τα μυώδη λαγόνια του, εγκλωβισμένη στα χαρακωμένα μπράτσα του. Όχι, όχι πόρνη, η πόρνη πουλάει το κορμί της νόμιμα, με τη θέλησή της, και ορίζει η ίδια την αμοιβή. Όχι πόρνη, η πόρνη κάνει μια τίμια συναλλαγή. Μονάχα ως αιχμάλωτη στη μάχη ήθελε να τη φαντάζεται τη Σπάρτη. Και δυνάμωνε ο πόθος ο ερωτικός, που συχνά μοιάζει και με τον πόθο της κατάκτησης, μέχρι που ένιωσε την αρχέγονη μήτρα που τον είχε εγκλωβίσει να συσπάται, γη οργωμένη έτοιμη να δεχθεί τον σπόρο, κι έσφιξε μια στιγμή τις τανάλιες των χεριών του πάνω στα κοριτσίστικα μπράτσα και έγιναν τόσο βίαιες οι κινήσεις του, που η Αρχιδάμεια φώναξε από πόνο».

Ο συγγραφέας κατορθώνει με επιδέξιο τρόπο να αποτυπώσει το κλίμα της εποχής και περισσότερο στις κοινωνίες των δύο αντιμαχόμενων πλευρών. Μέσα από τις σελίδες του έργου φαίνεται ξεκάθαρα η απαξιωτική ή ακόμα και αλαζονική άποψη των Σπαρτιατών για τους είλωτες αλλά και το μίσος των Μεσσηνίων για τους Λακεδαιμόνιους. Κι ακόμα, ο Γιώργος Μαυροειδής παρουσιάζει ανάγλυφα τις βαρβαρότητες του πολέμου σε βάρος των ασθενέστερων ανθρώπων. Με απλή και κατανοητή γλώσσα ο συγγραφέας καταγράφει τα γεγονότα σαν να τα βιώνει κι ο ίδιος, σαν να συμμετέχει στην εξέλιξη της πλοκής.

Και κάπως έτσι ο μυθιστόρημα αποκτά ζωντάνια και ο αναγνώστης ταξιδεύει πίσω στον 7ο π.Χ αιώνα. Διότι ο συγγραφέας είναι προφανές ότι έκανε συστηματική ιστορική έρευνα, ερεύνησε ακόμα και τις λεπτομέρειες και στο τέλος κατάφερε να παρουσιάσει με ακρίβεια τα στοιχεία που συνθέτουν τη συγκεκριμένη ιστορική περίοδο. Το έργο περιλαμβάνει πληροφορίες για τα ήθη και τις καθημερινές συνήθειες των ανθρώπων, λαογραφικά αλλά και οικονομικά στοιχεία, έθιμα και αγροτικές πρακτικές στην Πελοπόννησο της εποχής. Επίσης μαθαίνουμε για τη χρήση των θεραπευτικών βοτάνων, τον τρόπο που γίνονταν οι θυσίες αλλά και τις μεθόδους του πολέμου.

Στη «Σκοτεινή Σπάρτη» η πορεία των ιστορικών γεγονότων είναι λίγο – πολύ γνωστή ή έστω προβλέψιμη. Ωστόσο με την παρέμβαση της μυθοπλασίας το έργο αποκτά ενδιαφέρον και γίνεται συναρπαστικό καθώς ο συγγραφέας επικεντρώνει την αφήγηση στις προσωπικές ιστορίες των μυθικών χαρακτήρων.

Εν κατακλείδι, η «Σκοτεινή Σπάρτη» είναι ένα υπέροχο βιβλίο που κρατά αμείωτο το ενδιαφέρον του αναγνώστη μέχρι την τελευταία σελίδα. Ο Γιώργος Μαυροειδής δούλεψε σκληρά για να συγκεντρώσει το υλικό του αλλά στο τέλος οι επιλογές του δικαιώθηκαν. Το έργο είναι από τα καλύτερα ιστορικά μυθιστορήματα και σίγουρα αξίζει να διακριθεί!

Γιώργος Μαυροειδής

Ο Γιώργος Μαυροειδής γεννήθηκε στην Αθήνα το 1970 και μεγάλωσε στην Κυπαρισσία, όπου συνεχίζει να ζει. Σπούδασε Φυσική στα Ιωάννινα και εργάστηκε επί μία εικοσαετία στην ιδιωτική εκπαίδευση ως υπάλληλος και αργότερα ως ιδιοκτήτης φροντιστηρίου. Σήμερα, εργάζεται ως υπεύθυνος σε επιχείρηση ελέγχου και απώθησης παρασίτων υγειονομικής σημασίας και ως σύμβουλος ακινήτων. Η έως τώρα παρουσία του στον τομέα της συγγραφής περιορίζεται σε μικρά διηγήματα, χρονογραφήματα και νανοδιηγήματα, που έχουν δημοσιευθεί στο διαδίκτυο. Η Σκοτεινή Σπάρτη είναι το πρώτο του ολοκληρωμένο μυθιστόρημα.

Ο Γιάννης Ζυγούλης γεννήθηκε στη Στυλίδα Φθιώτιδος και τα τελευταία χρόνια ζει στο Ηράκλειο της Κρήτης. Είναι επαγγελματίας δημοσιογράφος και μέλος της Ένωσης Συντακτών Ημερησίων Εφημερίδων Αθηνών (ΕΣΗΕΑ). Έχει εργαστεί ως ρεπόρτερ στις εφημερίδες Καθημερινή και Νέα Μεσημβρινή, στο περιοδικό ΕΝΑ και στους ραδιοφωνικούς σταθμούς Σκάι και Flash.Επίσης διετέλεσε επί σειρά ετών αρχισυντάκτης ύλης στην εφημερίδα Ημερησία. Είναι μέλος του Ομίλου Φθιωτών Λογοτεχνών και Συγγραφέων.