Αφέντης και Δούλος: Πνευματική αφύπνιση μέσα από τον θάνατο – Γράφει η Δρ Γεωργία Κατσογριδάκη, Βαριατρική Διαιτολόγος – Διατροφολόγος.
Στο σύντομο αλλά συγκλονιστικό διήγημα «Αφέντης και Δούλος», ο Λέων Τολστόι συμπυκνώνει έναν από τους πιο βαθιούς φιλοσοφικούς του στοχασμούς: ότι η αληθινή ζωή αποκαλύπτεται μόνο όταν ο άνθρωπος φτάσει στα όρια του θανάτου.
Εκεί, όπου τα υλικά περιβλήματα καταρρέουν, αναδύεται η ουσία της ύπαρξης. Ο Βασίλι Αντρέιτς, εύπορος έμπορος και τυπικός εκπρόσωπος του υλιστικού ανθρώπου, ξεκινά ένα ταξίδι όχι από ανάγκη αλλά από απληστία. Η εμπορική ευκαιρία είναι γι’ αυτόν σημαντικότερη από την ασφάλεια, τον χρόνο, ακόμη και από την ανθρώπινη ζωή. Ο δούλος του, ο ταπεινός Νικήτας, τον ακολουθεί υπάκουα, χωρίς ερωτήσεις, χωρίς αξιώσεις. Το ταξίδι όμως μέσα στη χιονοθύελλα δεν είναι απλώς γεωγραφικό· είναι βαθιά υπαρξιακό.
Τα ακραία φαινόμενα εχουν ένα συμβολισμό. Την απογύμνωση της ύλης Η φύση, μέσα από το ακραίο και απάνθρωπο κρύο, λειτουργεί ως καταλύτης. Η χιονοθύελλα απογυμνώνει τον Βασίλι από κάθε υλικό του στήριγμα: το χρήμα, το κύρος, την εξουσία του αφέντη. Ό,τι τον όριζε κοινωνικά χάνει κάθε σημασία μπροστά στον επικείμενο θάνατο. Ο Τολστόι δείχνει πως μόνο όταν ο άνθρωπος χάσει τα πάντα, μπορεί επιτέλους να δει καθαρά. Ο φόβος του θανάτου μετατρέπεται σταδιακά σε επίγνωση. Ο Βασίλι έρχεται για πρώτη φορά σε επαφή με το κενό της ζωής του: μια ύπαρξη αφιερωμένη αποκλειστικά στο «έχειν» και όχι στο «είναι».
Στην πλοκή του μυθιστορήματος βλέπουμε αντιστροφή ρόλων και αυτοθυσία. Η κορύφωση του έργου έρχεται με την απόλυτη ανατροπή των ρόλων. Ο αφέντης, που μέχρι τότε εκμεταλλευόταν τον δούλο ως εργαλείο, γίνεται ο ίδιος υπηρέτης της ζωής του άλλου. Ο Βασίλι σκεπάζει τον Νικήτα με το σώμα του, προσφέροντας τη δική του θερμότητα – και τελικά τη ζωή του – για να σωθεί εκείνος. Η πράξη αυτή δεν είναι ηρωισμός με τη συμβατική έννοια. Είναι πνευματική αφύπνιση. Μέσα στην αυτοθυσία, ο Βασίλι βιώνει για πρώτη φορά την αληθινή πληρότητα. Ο θάνατός του δεν είναι ήττα, αλλά λύτρωση. Πεθαίνει, αλλά για πρώτη φορά έχει πραγματικά ζήσει.
Ο ταπεινός Νικήτας δεν είναι απλώς ένας δούλος. Είναι το σύμβολο του ανθρώπου που ζει σε συμφιλίωση με τη μοίρα, την απλότητα και την πίστη. Δεν έχει υλικά αγαθά, αλλά έχει εσωτερική γαλήνη. Δεν φοβάται τον θάνατο, γιατί δεν έχει επενδύσει την ταυτότητά του στην ύλη. Ο Τολστόι, βαθιά επηρεασμένος από τον χριστιανικό ανθρωπισμό, παρουσιάζει τον Νικήτα ως φορέα μιας σιωπηλής σοφίας: ότι η αξία του ανθρώπου δεν μετριέται με το τι κατέχει, αλλά με το πώς αγαπά.
Το έργο αποτελεί μια αιχμηρή κριτική στον υλισμό. Ο Βασίλι είναι ο άνθρωπος που «έχει τα πάντα» αλλά δεν είναι τίποτα. Η εμμονή του με το κέρδος τον αποξενώνει από τους άλλους και από τον εαυτό του. Μόνο όταν όλα χαθούν, όταν το χρήμα δεν έχει πια καμία χρησιμότητα, αποκαλύπτεται η πλάνη του τρόπου ζωής του. Ο Τολστόι μας υπενθυμίζει πως ο υλισμός δεν είναι απλώς κοινωνικό φαινόμενο, αλλά υπαρξιακή παγίδα.
Για το επιλογικό μέρος θα λέγαμε οτι στην καθημερινή κονίστρα της ζωής, όλοι παίζουμε ρόλους αφέντη και δούλου. Κυνηγάμε στόχους, προθεσμίες, επιτυχίες, συχνά αδιαφορώντας για το ανθρώπινο κόστος – το δικό μας και των άλλων. Τα «ακραία φαινόμενα» σήμερα μπορεί να μην είναι χιονοθύελλες, αλλά ασθένειες, απώλειες, κρίσεις. Είναι όμως εξίσου απογυμνωτικά. Τότε, όπως και στον Βασίλι, μας δίνεται η δυνατότητα της αφύπνισης:
να αναρωτηθούμε τι έχει πραγματική αξία. Να αντιστρέψουμε ρόλους. Να ζεστάνουμε κάποιον άλλον με το «σώμα» μας – με τον χρόνο, την παρουσία, την αγάπη μας. Γιατί ίσως, όπως μας ψιθυρίζει ο Τολστόι, η αληθινή ζωή αρχίζει εκεί ακριβώς όπου ο εγωισμός τελειώνει.
Η Γεωργία Κατσογριδάκη είναι αριστούχα απόφοιτος του τμήματος Διατροφής & Διαιτολογίας και Φυσικοπαθητικός, με πολυετή πείρα στο χώρο της διατροφής.
Είναι κάτοχος μεταπτυχιακού τίτλου στη Βιοτεχνολογία από το τμήμα Βιοχημείας με ερευνητική εργασία σχετικά με τα επίπεδα λεπτίνης σε παχύσαρκους & λιπόσαρκους, και διδάκτωρ της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας με θέμα διπλωματικής διατριβής «Επίδραση της λαπαροσκοπικής επίμήκους γαστρεκτομής, στο διατροφικό προφίλ και στη θρέψη του ασθενούς».
Στα πλαίσια της διδακτορικής διατριβής, παρακολουθεί πάνω από 700 ασθενείς που έχουν υποβληθεί σε χειρουργείο παχυσαρκίας, από το 2011 έως σήμερα.
Με την ιδιότητα της Βαριατρικής Διατροφολόγου είναι μέλος της Ελληνικής Χειρουργικής Εταιρείας Παχυσαρκίας και της Παγκόσμιας Ομοσπονδίας Χειρουργικής της Παχυσαρκίας (International Federation for the Surgery of Obesity and Metabolic Disorders – IFSO που είναι επιστημονικός οργανισμός που συγκεντρώνει χειρουργούς και συναφείς ειδικότητες, όπως νοσηλευτές, διαιτολόγους, διατροφολόγους, ψυχολόγους, παθολόγους, ενδοκρινολόγους, αναισθησιολόγους, γαστρεντερολόγους κ.α. που εμπλέκονται στη θεραπεία των νοσογόνα παχύσαρκων ασθενών.
- Από το Μάρτιο του 2020 έως το Δεκέμβριο του 2020 υπήρξε υπεύθυνη διατροφής του τμήματος χειρουργικής νοσογόνου παχυσαρκίας & μεταβολικών διαταραχών του Ιατρικού Διαβαλκανικού Κέντρου Θεσσαλονίκης.
- Εν εξελίξει βρίσκονται οι σπουδές της για το δεύτερο μεταπτυχιακό τίτλο ειδίκευσης στη “Διαχείριση της γήρανσης & χρονίων νοσημάτων” από το Ελληνικό Ανοιχτό Πανεπιστήμιο.
- Εχει εκπαιδευτεί στην “ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΕΣ ΕΠΕΜΒΑΣΕΙΣ”, πιστοποιημένο πρόγραμμα, που υλοποιείται από το ΚΕΔΙΒΙΜ του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών.
- Εργάζεται ως ιδιώτης διαιτολόγος ενώ έχει διατελέσει και εκπαιδευτικός στα ΤΕΙ Λάρισας. Από το 2015 έως σήμερα διδάσκει στο μεταπτυχιακό πρόγραμμα σπουδών της Ιατρικής Σχολής του Παν/μιου Θεσσαλίας με τίτλο «Κλινική Διατροφή».
- Έχει συνεργαστεί με το Μητροπολιτικό κολλέγιο και το Queen Margaret University που εδράζεται στο Εδιμβούργο, ως Λέκτορας & ως Program Leader του τμήματος Διατροφής & Διαιτολογίας
- Από το 2018 έως σήμερα, είναι καθηγήτρια εναλλακτικής – συμπληρωματικής ιατρικής. Οι συμπληρωματικές και εναλλακτικές θεραπείες αποτελούν μια μεγάλη κατηγορία μεθόδων που επικεντρώνονται στην ολιστική προσέγγιση της υγείας, επενδύοντας όχι μόνο στο σώμα αλλά και στο πνεύμα και το πνεύμα του ατόμου.
- Η εμπειρία της περιλαμβάνει και τη διαχείριση κλινικών περιπτώσεων, δεδομένου ότι έχει διατελέσει συνεργάτιδα της Μονάδας Τεχνητού Νεφρού, ενώ από το 2010 είναι επιστημονική συνεργάτιδα της χειρουργικής κλινικής του πανεπιστημιακού νοσοκομείου Λάρισας και του Ιασώ Θεσσαλίας.
- Διετέλεσε επίσης συνεργάτης του Κτηνιατρικού Εργαστηρίου Λαμίας την περίοδο 2011-2012
- Ασχολείται με τη διατροφογενετική, δηλαδή την μελέτη των γονιδίων για την κατάρτιση εξατομικευμένου προγράμματος διατροφής και είναι συνεργάτιδα της Astrea Health και του ιατρού ενδοκρινολόγου – γενετιστή, Κωσταντίνου Στρατάκη. Για την επεξεργασία των αποτελεσμάτων συνεργαζεται με εξειδικευμένα εργαστήρια στην Ελλάδα αλλά και διεθνώς.
- Οι σπουδές της περιλαμβάνουν επίσης κατάρτιση στην ομοιοπαθητική, δεδομένου ότι έχει παρακολουθήσει το πρόγραμμα σπουδών της Εθνικής Εταιρείας Ομοιοπαθητικής Ιατρικής Συνεργασίας. Εν εξελίξει δε βρίσκονται οι μεταπτυχιακές της σπουδές στην ομοιοπαθητική, στο Hahnemann College of Homeopathy στη Μεγάλη Βρετανία.
- Επίσης έχει εκπαιδευτεί στην αρχαία Ελληνική Ιατρική & στον ελληνικό βελονισμό & ηλεκτροβελονισμό , στην ιριδολογία, στη φυτοθεραπεία & στα ανθοιάματα Bach, στην κινεζική διατροφή και στην κινεζική βοτανοθεραπεία.
- Με την ιδιότητα της Φυσικοπαθητικού (naturopath) βλέπει τον άνθρωπο σαν μια ολιστική ενότητα σώματος, διάνοιας και πνεύματος.
- Η Φυσικοπαθητική είναι επιστήμη πανεπιστημιακού επιπέδου και έχει σαν αντικείμενο την εναλλακτική αγωγή υγείας, δεν κάνει διαγνώσεις ασθενειών ούτε δίνει φάρμακα, χρησιμοποιεί μεθόδους εναλλακτικής φυσικής και αφαρμάκου προσέγγισης της υγείας. Όπως ειπε και ο Ιπποκράτης, ο άρρωστος αποτελεί ενιαία ψυχοσωματική οντότητα και η αρρώστια διέπεται από φυσικούς νόμους. Κατά τον Ιπποκράτη ο ιατρός υποβοηθεί την θεραπευτική δύναμη της φύσης και έτσι ο ασθενής αντιμετωπίζεται με μια εντελώς διαφορετική οπτική.
- Ο Φυσικοπαθητικός (naturopath) χρησιμοποιεί ένα εύρος εναλλακτικών – συμπληρωματικών μεθόδων. Μπορεί συχνά με επιτυχία να εντοπίσει μια προδιάθεση του σώματος πριν την εμφάνιση οξείας ασθένειας και να προσφέρει την κατάλληλη αγωγή καθώς και αλλαγή στις ζωτικής σημασίας συνήθειες του ατόμου.
- Έχει συνεργαστεί με δύο κέντρα εστίασης για την κατάρτιση διαιτητικών μενού.
- Έχει ολοκληρώσει σπουδές στο Διατμηματικό πρόγραμμα δια βίου μάθησης του Αριστοτελειου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης με τίτλο «Παρασκευή Καλλυντικών Σκευασμάτων & Σαπώνων» με στόχο την δημιουργία δικής της σειράς περιποίησης με θεραπευτικές ιδιότητες.
- Είναι κριτης σε διεθνή επιστημονικά περιοδικά υψηλού κύρους με παρουσία στο pubmed, σε αντικείμενα σχετικά με την επιδραση της διατροφής σε διάφορα ζητήματα υγείας
- Είναι ραδιοφωνική παραγωγός από τον Απρίλιο του 2024 και παρουσιάζει την εκπομπή “Στην Υγειά σας”, στον Κρήτη FM 87,5, κάθε Τρίτη 18.00-19,00
https://www.youtube.com/@katsogridi
- Έχει συμμετάσχει στο βιβλίο του Γ. Λεκάκη “Ιπποκράτης, ο πατέρας της Ιατρικής” με τη συγγραφή του κεφαλαίου: “Ιπποκράτης: Η διαχρονική επιρροή των ιδεών του στην σύγχρονη ιατρική ακριβείας, δια μέσου της διατροφής”, μαζί με άλλους συγγραφείς, Σ. Χριστοδουλάρης, Ν. Παπανδρέου, Α. Αντωνάκος, εκδ. Τάλως
