Ο Ντοστογιέφσκι και το πολιτικό κακό – Πανταζόπουλος Ανδρέας – Εκδόσεις Επίκεντρο.
Ο Ντοστογιέφσκι και το πολιτικό κακό
Ο Μεγάλος Ιεροεξεταστής, ο εγωϊσμός, το αυτεξούσιο
Πανταζόπουλος Ανδρέας
Ήταν ο Ντοστογιέφσκι αντιεξουσιαστής και κατά βάθος άθεος; Ένας, έστω κριτικός, συνοδοιπόρος των Ρώσων μηδενιστών του 19ου αιώνα; Το παρόν δοκίμιο όχι μόνον επιχειρηματολογεί για το αντίθετο, αλλά προσπαθεί να αναδείξει ότι η περί εξουσίας, θρησκευτική ουσιαστικά, αντίληψη του Ντοστογιέφσκι εγγράφεται σε μία προοπτική «λαϊκιστικής χριστιανοπολιτικής», η οποία, ορίζοντας το Κακό (αυτοκαταστροφή, χάος, μηδενισμός) ως την απουσία του Καλού, τείνει ταυτόχρονα προς μία χριστιανο-ορθόδοξη πολιτική θεολογία.
Αναλύοντας τον «θρύλο» του Μεγάλου Ιεροεξεταστή (Αδελφοί Καραμαζώφ) και εντοπίζοντας την κομβική σημασία όρων και εννοιών όπως αυτοί του εγωϊσμού και του αυτεξούσιου, στο λογοτεχνικό και δημοσιολογικό έργο του Ρώσου λογοτέχνη (Έγκλημα και Τιμωρία, Οι Δαιμονισμένοι, Αδελφοί Καραμαζώφ, Το Ημερολόγιο του Συγγραφέα), αναδεικνύονται οι μείζονες πολιτισμικές και πολιτικές συνέπειες μιας οντολογικής και ανθρωπολογικής αλλοίωσης: ο ανθρωποθεός κατέλαβε την θέση του Θεανθρώπου. Έτσι, πλέον, «όλα επιτρέπονται!»
Σε ένα τέτοιο επιτρεπτικό πλαίσιο, σήμερα, σε μία περίοδο κρίσης της προόδου ως ιδεολογίας, η ορθόδοξη πολιτική σκέψη του Ντοστογιέφσκι μπορεί να συμβάλλει αποφασιστικά σε μία καλύτερη κατανόηση της κρίσης της πολιτικής αντιπροσώπευσης, μέσα στο ευρύτερο πολιτικο-πολιτισμικό πεδίο ρευστότητας, απόσυρσης των βεβαιοτήτων, και ανόδου όλων των αυταρχισμών.
Ο Ανδρέας Πανταζόπουλος γεννήθηκε το 1960 στα Φιλιατρά Μεσσηνίας. Φοίτησε στο Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης και Δημόσιας Διοίκησης του Πανεπιστημίου Αθηνών και στο Πανεπιστήμιο Paris-XNanterre και είναι διδάκτωρ πολιτικής επιστήμης του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Εργάζεται ως αναπληρωτής καθηγητής πολιτικής επιστήμης στο Τμήμα Πολιτικών Επιστημών του ΑΠΘ και αρθρογραφεί τακτικά σε εφημερίδες και περιοδικά. Εξωτερικός συνεργάτης-ερευνητής στο «Κέντρο Πολιτικών Ερευνών» (Cevipof-SciencesPo-Paris, 2009-2011). Τομείς των επιστημονικών του ενδιαφερόντων είναι το ελληνικό πολιτικό σύστημα και οι κομματικές ιδεολογίες. Έχει γράψει και μεταφράσει βιβλία και άρθρα για τη σοσιαλδημοκρατία, τον εθνικολαϊκισμό, τον αντισημιτισμό, την άκρα δεξιά και το ρατσισμό. Από τις Εκδόσεις Επίκεντρο έχουν κυκλοφορήσει τα βιβλία του, «Ο Αριστερος Εθνικολαϊκισμος 2008-2013», «Ο Αριστερος Εθνικολαϊκισμος – Από την αντιπολίτευση στην εξουσία», «Εθνικολαϊκισμός και νεωτερικότητα στην Ελλάδα», «Η ταυτότητα της πολιτικής στην μεταπολεμική Ελλάδα», «ΠΑΣΟΚ: από τη δημοκρατική τάξη στο κινηματικό χάος;» και «Ο Ντοστογιέφσκι και ο λαϊκισμός».
Οι απόψεις του εκάστοτε άρθρου, αντικατοπτρίζουν την προσωπική άποψη του συντάκτη. Προτείνουμε, ο εν δυνάμει αναγνώστης, αφενός να προβαίνει σε έλεγχο αγοράς, για την εύρεση της πιο συμφέρουσας τιμής, αφετέρου κατά την αγορά, να επισκέπτεται οποιοδήποτε βιβλιοπωλείο, ώστε να ελέγξει από μόνος του, κατά πόσο το συγκεκριμένο ανάγνωσμα, καλύπτει τις ανάγκες και τα ενδιαφέροντα του.
