Αγίου Αυγουστίνου Εξομολογήσεις βιβλία Ι-VII – Εκδόσεις Πατάκη – Σχολιάζει ο Γιάννης Διαμαντόγλου.
Οι Εξομολογήσεις του Αγίου Αυγουστίνου αποτελούν ένα διαχρονικό και τολμώ να πω κλασικό ανάγνωσμα. Ο όρος κλασικό, εκτός από την έννοια της διαχρονικότητας και την υψηλής αισθητικής αξίας, πρωτίστως πεισματικά φέρνει στην επιφάνεια την υπενθύμιση του Italo Calvino: «Ένα κλασικό είναι ένα βιβλίο που δεν έχει τελειώσει ποτέ να λέει αυτό που έχει να πει.». Αν και στο συγκεκριμένο βιβλίο, ο Άγιος Αυγουστίνος φαίνεται εκ πρώτης όψεως να εξομολογείτε διεξοδικά στον θεό την ζωή του· μέσα από μια σαφή απολογιστική και διαρκή αίτηση συγχώρεσης, εντούτοις προκύπτουν, αναλύονται, αποδομούνται ή εξυψώνονται πάγιες ανθρώπινες λειτουργίες. Ο Άγιος Αυγουστίνος μέσα απ τον απαράμιλλο αλλά συνάμα απλό ποιητικό του λόγο, παλινδρομεί μεταξύ φιλοσοφίας και θεολογίας. Ένας ανατόμος της ανθρώπινης αδυναμίας όπως αναφέρεται στην εισαγωγή του έργου, που δεν φοβάται να αντικρίσει τις εσωτερικές συγκρούσεις. Ο Αυγουστίνος έζησε τον 4ο αιώνα μ.χ στα εδάφη της ύστερης Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας. Από μητέρα Χριστιανή με βαθειά πίστη, –μετέπειτα Αγία Μόνικα- και πατέρα ειδωλολάτρη κατά το μεγαλύτερο μέρος της ζωής του, η προσωπικότητα του χαράκτικε ανεξίτηλα απ την αγωνία της μητέρας του για τη μεταστροφή του σε Χριστιανό και τις συγκρούσεις με τον πατέρα του.
Ο Αυγουστίνος παρουσίασε από πολύ νωρίς μια έφεση στην μελέτη και την αδιάκοπη ενασχόληση με τα φιλοσοφικά κείμενα. Αυτές οι εντυπωσιακές ικανότητες, ώθησαν τον πατέρα του να τον πιέσει ώστε να φοιτήσει ρητορική και φιλοσοφία, κάτι που θα μπορούσε να το αποφέρει σημαντικές οικονομικές απολαβές. Ωστόσο ο Αυγουστίνος αποδείχτηκε ότι ήταν κάτι πολύ περισσότερο από ένας λαμπρός σπουδαστής. Μαχόμενος διανοητικά και πνευματικά ανάμεσα σε φιλοσοφικά ρεύματα και θεολογικές αναζητήσεις όπως ο Μανιχαϊσμός -αιρετική θρησκεία με δυϊστική κοσμοθεωρία- , τον Νεοπλατωνισμό και τον Σκεπτικισμό, εν τέλει κατέληξε να ασπαστεί τον Χριστιανισμό. Και ενώ όλα αυτά ενδέχεται να μοιάζουν αντιφατικά, εντούτοις ήταν τα βιώματα που δημιούργησαν αυτόν τον σπουδαίο άνθρωπο και συγγραφέα. Πολλούς αιώνες αργότερα ένας απ τους θεμελιωτές τις σύγχρονης ψυχολογίας ο Carl Jung, έλεγε πως η εσωτερική αναζήτηση απαιτεί το θάρρος να γνωρίσουμε τη «σκιά» μας. Στις εξομολογήσεις του, ο Άγιος Αυγουστίνος πλήρως εξοικειωμένος με τις σκιές του, καταφέρνει να λυτρωθεί από αυτές μέσα από μια ποιητική διάθεση που θυμίζει αρκετά εκκλησιαστικούς ύμνους. Δεν αναφέρεται σε μια υπερνόηση, δεν συνδιαλέγεται με κάποιο υπερφυσικό ων, αλλά εξομολογούμενος αφήνει την ψυχή του στα πατρικά χέρια του δημιουργού και τριαδικού θεού. Η πραγματική λύτρωση έγκειται στο ότι βιώνει την ταπείνωση όχι ως μια πράξη ουράνιας υπεροψίας, αλλά ως κάλυψη του υπαρξιακού κενού μεταξύ θνητού και θείου. Λέει χαρακτηρίστηκα : « Οι Γραφές είναι γραμμένες για να μεγαλώνουν μαζί με τους μικρούς» και μέχρι πρότινος σημειώνει ότι δεν καταδεχόταν να είναι μικρός, θέλοντας να δηλώσει εμφαντικά την μεταστροφή που υπέστη ώστε να βρει το θεό.
Αν και το πρωτότυπο κείμενο έχει γραφτεί στα Λατινικά, η ελληνική μετάφραση του βιβλίου από την ακαδημαϊκό κυρία Αμπατζοπούλου, αποδίδει με άψογα ποιητικά σχήματα το πνεύμα των λόγων του κειμένου. Είναι προφανές ότι δεν έχει αρκεστεί σε μια συμβατική μιμητική των λέξεων, αλλά έχει δοθεί έμφαση στην παραμικρή λεπτομέρεια. Ο πρώτος τόμος περιλαμβάνει επτά βιβλία από το σύνολο των δεκατριών, χρησιμοποιώντας μια χρονολογική κατανομή από την Παιδική ηλικία & νεανικά πάθη μέχρι την ηλικία της ωριμότητας και τον Νεοπλατωνισμό. Ο Αυγουστίνος δεν επιδίδεται σε μια εγωιστική λατρευτική προσκόλληση, αλλά μέσω της εξομολόγησης του με πολύ απλά συντακτικά και λεκτικά μέσα· πλησιάζει την ανθρώπινη ύπαρξη με απόλυτα εκλαϊκευμένη φιλοσοφική διάθεση. Οι λέξεις φέρουν όλη την αγωνία και τις αντιθέσεις που έχει βιώσει στην ζωή του μέχρι να καταφέρει να προσεγγίσει τον θεό. Πριν προλάβει κάποιος λανθασμένα να κατατάξει τις εξομολογήσεις απλά σαν ένα θεολογικό κείμενο, πρέπει να διαθέσει ελάχιστο χρόνο ώστε να μελετήσει την σαφήνεια μέσω της ποιητικής οδού του Αγίου Αυγουστίνου.
Είναι αλήθεια πως ο τίτλος αγιοποίησης του Αυγουστίνου, ενδέχεται να είναι αποτρεπτικώς προς ένα μέρος του αναγνωστικού κοινού. Εντούτοις έχει μεγάλη σημασία ο βίος, καθώς και οι εμπειρίες των διαδοχικών μεταμορφώσεων του, επιδεικνύοντας έναν πανανθρώπινο οδηγό πάλης και πνευματικής εξέλιξης. Άλλωστε, ο Απόστολος Παύλος που αποτέλεσε και πραγματικό φάρο για τον Άγιο Αυγουστίνο, αναφέρει: «Ο εξωτερικός άνθρωπος φθείρεται, αλλά ο εσωτερικός ανανεώνεται κάθε μέρα». -Β΄ Κορινθίους-. Το βιβλίο Εξομολογήσεις επιτρέπει σε όλους μας να οραματιστούμε, να φανταστούμε και γιατί όχι να ακολουθήσουμε οποιοδήποτε μονοπάτι συνεισφέρει στην εσωτερική μας εξέλιξη. Μπορεί να μας εμπνεύσει ώστε να μαζέψουμε τα κομμάτια της καθημερινότητας μας, δημιουργώντας το πάζλ της εσωτερικής μας γαλήνης, γιατί εν τέλει αυτό που πρωτίστως έχει σημασία διαχρονικά στον άνθρωπο είναι η ειρηνικότατα.
Οι απόψεις του εκάστοτε άρθρου, αντικατοπτρίζουν την προσωπική άποψη του συντάκτη. Προτείνουμε, ο εν δυνάμει αναγνώστης, αφενός να προβαίνει σε έλεγχο αγοράς, για την εύρεση της πιο συμφέρουσας τιμής, αφετέρου κατά την αγορά, να επισκέπτεται οποιοδήποτε βιβλιοπωλείο, ώστε να ελέγξει από μόνος του, κατά πόσο το συγκεκριμένο ανάγνωσμα, καλύπτει τις ανάγκες και τα ενδιαφέροντα του.
