Ο αναδυόμενος κίνδυνος της «υγιεινής» διατροφής: Η περίπτωση της τρίτης ηλικίας.
Ο αναδυόμενος κίνδυνος της «υγιεινής» διατροφής: Η περίπτωση της τρίτης ηλικίας
Γράφει ο Ιωάννης Διαμαντόγλου Χημικός MSc διατροφολογίας.
Στον βιότοπο των social media διαβιούν πολλοί οργανισμοί: foodies, που κυνηγούν γεύσεις, εστιατόρια και εντυπωσιακά φαγητά· fitfluencers/fitness foodies, επιφορτισμένοι με την προβολή της πρωτεϊνικής διατροφής· μέλη των plant-based/vegan communities, που επικεντρώνονται στη φυτική διατροφή, την υγεία και τη βιωσιμότητα. Από το ένα μανίκι σε πιάνουν οι υποστηρικτές της κρεατοφαγίας, της λεγόμενης carnivore διατροφής. Από το άλλο, οι υπέρμαχοι της μεσογειακής δίαιτας, ενώ ενίοτε από τον λαιμό σε αρπάζουν κάθε λογής λαμπερά χαμόγελα, που προσανατολίζουν αριστοτεχνικά το κοινό προς κάποιο προϊόν.
Είναι πλέον τόσοι πολλοί οι ειδικοί και οι σχεδόν ειδικοί που θέλουν το καλό σου, ώστε μοιάζει σχεδόν θαύμα το να καταφέρεις να βγάλεις συμπέρασμα μέσα στον υπέρογκο όγκο των bytes διακινούμενης πληροφορίας. Το πραγματικό πρόβλημα αρχίζει όταν αυτή η «γνώση» τίθεται προς αξιολόγηση από τον καθένα ξεχωριστά. Πολλοί άνθρωποι κάποιας ηλικίας —δεν θέτω όριο, προς αποφυγήν παρεξηγήσεων— αδυνατούν να εκτελέσουν μια απλή συναλλαγή σε ΑΤΜ ή να πληρώσουν τον φόρο τους μέσω Taxisnet. Πώς πιστεύουμε ότι αντιλαμβάνονται την αρθρογραφία, τα τσιτάτα και τα μπερδεμένα νήματα σχετικά με τη διατροφή; Ας μην ξεχνάμε ότι πολλοί ηλικιωμένοι έχουν πλήρη πρόσβαση αλλά και στοιχειώδη εξοικείωση με το διαδίκτυο.
Σε έναν δυτικό κόσμο όπου το προσδόκιμο ζωής αυξάνεται δραματικά —στην Ευρώπη, οι άνθρωποι ηλικίας 60 ετών και άνω προβλέπεται να φτάσουν τα 247 εκατομμύρια έως το 2030—, αναμένεται σχετικά σύντομα να μετατραπούμε σε κοινωνίες ηλικιωμένων. Αν και αυτό, από μόνο του, εισάγει απλώς έναν ακόμη ηλικιακό ρατσισμό, θα ήθελα να συμπληρώσω ότι το γήρας, εκτός από ωριμότητα, επιφέρει νοητική έκπτωση (άνοια κ.λπ.), μειωμένη ικανότητα απορρόφησης θρεπτικών συστατικών από τον οργανισμό, απώλεια μυϊκού ιστού (σαρκοπενία) και πάμπολλες ιδιαιτερότητες στη φυσιολογία, οι οποίες οφείλονται σε παθολογικές καταστάσεις.
Επί του πρακτέου, ωστόσο, ο μέσος ηλικιωμένος που έχει πρόσβαση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ενδεχομένως παρακάμπτει όλες αυτές τις ιδιαιτερότητες που τον αφορούν και ακολουθεί μια περιοδική δίαιτα «αποτοξίνωσης» με φυσικούς χυμούς. Και αν αυτό σας ακούγεται κομματάκι ακραίο, πώς σας φαίνεται η προσκόλληση σε μια τυπική μεσογειακή δίαιτα για έναν ογδοντάχρονο λιποβαρή άνθρωπο, με μειωμένη όρεξη, ακούσια απώλεια βάρους και σαρκοπενία; Ίσως ακόμη και η πλειονότητα των ηλικιωμένων στις αστικές περιοχές να εντάσσεται σε αυτή την κατηγορία. Φαντάζει σχεδόν απίθανο να καλύπτεται η ημερήσια συνιστώμενη πρόσληψη των 1–1,2 g πρωτεΐνης/kg σωματικού βάρους/ημέρα με ένα τέτοιο πρόγραμμα διατροφής, ιδίως όταν ο ταλαιπωρημένος οργανισμός του τρέφεται μόνο με παξιμάδια και φρούτα.
Το σημαντικό ερώτημα, ωστόσο, είναι: τι γίνεται με αυτόν τον τεράστιο πληθυσμό; Ποιες είναι οι πολιτικές υγείας, η μέριμνα και τα προγράμματα διατροφικής αγωγής για αυτούς τους ανθρώπους; Επαφιόμαστε σε γλυκύτατες παρουσίες που απλώς παρασκευάζουν όλες τις εκδοχές της βρώμης; Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης αποτελούν πλέον πραγματικότητα και έχουν αντικαταστήσει όλες τις φθηνές μορφές διασκέδασης. Με λίγα ευρώ τον μήνα, κάθε ηλικιωμένος αντικαθιστά τις απουσίες μας με κάθε λογής πληροφορία, η οποία μπορεί να καλύψει εσωτερικά κενά. Οι χαμηλές συντάξεις, η μοναξιά και η ιλιγγιώδης ταχύτητα της τεχνολογικής εξέλιξης μετατρέπουν πατεράδες, μητέρες, παππούδες και γιαγιάδες σε εσαεί εκπρόθεσμους πολίτες.
Επιμένω, όπως αναφέρω και στο βιβλίο μου Λογική και Διατροφή (Εκδόσεις Δίαυλος), ότι, σε μεγάλο βαθμό, η λύση έγκειται στη γνώση της βασικής επιστήμης. Η εν λόγω κατάκτηση είναι πιο επίκαιρη από ποτέ, εφόσον η έκρηξη της τεχνητής νοημοσύνης, εκτός από την εξέλιξη που επιφέρει, αυξάνει με εκθετικούς ρυθμούς και τον λειτουργικό αναλφαβητισμό: την αδυναμία, δηλαδή, ενός ανθρώπου, παρότι γνωρίζει στοιχειωδώς να διαβάζει και να γράφει, να κατανοεί και να αξιοποιεί αποτελεσματικά τις γραπτές πληροφορίες στην καθημερινή ζωή.
Πάμε ολοταχώς προς μια νέα επαναστατική εποχή, κατά την οποία μηχανές και ηλικιωμένοι θα επικρατούν στις κοινωνίες του μέλλοντος. Το μέλλον των μηχανών παραμένει αβέβαιο· των ηλικιωμένων, άραγε, είναι εγγυημένο;
Ονομάζομαι Διαμαντόγλου Γιάννης. Γεννήθηκα στον Άγιο Ιωάννη Ρέντη Πειραιά και η μαθητική μου εκπαίδευση ολοκληρώθηκε στο Γενικό Λύκειο Αγίου Ιωάννη Ρέντη, εποχή κατά την οποία ξεκίνησα με διάφορα ερεθίσματα να αποτυπώνω γραπτώς σκέψεις και συναισθήματα.
Ολοκλήρωσα τις πανεπιστημιακές μου σπουδές στο Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών στο Τμήμα Χημείας, όπου σαν φοιτητής επαναδραστηριοποιήθηκα για μικρό χρονικό διάστημα στη γραπτή αποτύπωση , ενώ τα αμέσως επόμενα Χρόνια ολοκλήρωσα με επιτυχία το Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα του Ελληνικού Ανοιχτού Πανεπιστημίου με τίτλο Διαχείριση Αποβλήτων. Είμαι επίσης κάτοχος Μεταπτυχιακού τίτλου από το Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο Αθηνών με τίτλο Εφαρμοσμένη Διαιτολογία και Διατροφή με εξειδίκευση στις αλληλεπιδράσεις της
διατροφής σε Μοριακό επίπεδο.
Τα τελευταία χρόνια δραστηριοποιούμε επαγγελματικά σε φαρμακευτική εταιρία, ενώ στο παρελθόν έχω εργαστεί στην βιομηχανία λιπών και ελαίων(τμήμα ποιότητας) καθώς και στο τμήμα έρευνας και ανάπτυξης φαρμακοβιομηχανίας. Έχω δημιουργήσει ένα blog θεμάτων διατροφής με τον τίτλο diatrofoskopio , ενώ αρθρογραφώ ως συνεργάτης για διάφορα θέματα σε περιοδικά όπως το politismikos.gr .
Τιμήθηκα 2 φορές με το πρώτο βραβείο της ΠΕΛ για τους δελφικούς αγώνες ποίησης 2018, 2023 καθώς και τους πανελλήνιους λογοτεχνικούς αγώνες του 2016.
Εκδόσεις : Διατροφή και Συναισθήματα (Αρμός, 2021), Λογική και Διατροφή(Δίαυλος, 2022), Τετράγωνοι Στοχασμοί (Θράκα, 2019)
