Είναι φορές που κάποια άλματα αποσπούν επευφημίες και χειροκρότημα. Και αξίζουν του εισιτηρίου το αντίτιμο. Άλματα νίκης. Άλματα ζωής. Και η πορεία νικηφόρος και πυρφόρα.

Είναι όμως και φορές που κάποια άλματα προκαλούν ιαχές αγωνίας και τρόμου. Και κοστίζουν ακριβά. Και εξοφλούνται με δόσεις ζωής. Άλματα θανάτου. Άλματα στο κενό. Και η πορεία φλεγμαίνουσα και ασθμαίνουσα μέχρι το κόκαλο. Και προσοχή να μη φτάσουν στης κοινωνίας το εσώκλειστο μεδούλι…

Λίγες ημέρες μετά το τραγικό συμβάν το οποίο, αν ζούσε ο μέγας Ευριπίδης, θα αποτελούσε την αρχή του νήματος στον αργαλειό της φαντασίας και της τέχνης του, ο κουρνιαχτός μπορεί να έχει καθίσει στο έδαφος, αλλά η εικόνα που αποκαλύπτεται είναι εικόνα πολέμου. Ενός πολέμου που επειδή ακριβώς είναι ακήρυχτος, εξελίσσεται ύπουλα, ενώ εμείς, απορροφημένοι με τα εφήμερα και την ρουτίνα τους, αναζητούμε τα όπλα μας μέσα από μια φαρέτρα κενή που χρόνια τώρα μυρίζει ναφθαλίνη. Και πού «χρήματα» για σκοροκτόνα λεβάντα…

Για τα δύο άλματα θανάτου των δύο εφήβων μίλησαν πολλοί. Διατύπωσαν απόψεις και κρίσεις περισσότεροι, περισσότερο ή λιγότερο ειδικοί. Η ευαισθησία, η ενσυναίσθηση, η αλληλεγγύη είναι προνόμια του ανθρώπου, χαραγμένα στη φύση του με άνωθεν και έσωθεν εντολή. Αν θέλεις να λέγεσαι άνθρωπος, (συγχώρα με, ποιητή μου, για τα ανθρώπινα μέτρα) θα πρέπει να αγωνίζεσαι με όποιον τρόπο μπορείς για το σωστό και το δίκιο. Και μπορεί η έκφραση ψυχής να είναι κι αυτή μια παράμετρος λύσης…

Μόνο να… , κάποιες φορές, μέσα στην αιτιολογημένη έκφρασή μας, την ώρα που το μάγμα της ψυχής, καυτό, ανυπότακτο και γεμάτο φερτά υλικά που έχουν το θράσος να θέλουν αυτά να κατευθύνουν την πορεία του, φτάνει κατάκοπο στην επιφάνεια, υπερβαίνουμε το μέτρο. Θολώνουμε μέσα στην αδυναμία των ανθρώπινων συνιστωσών μας. Και ό,τι υπερβαίνει το μέτρο, θολώνει και την κρίση μας και ενίοτε εστιάζουμε στο δέντρο, τη στιγμή μάλιστα που όλο το δάσος φλέγεται ανυπεράσπιστο.

Το γράμμα του νεαρού κοριτσιού, ενός ακόμα λευκοφορεμένου αγγέλου, που εδώ και λίγες ημέρες ταξιδεύει στα σύννεφα και κοσμεί τα περιβόλια του ουρανού μαζί με πολλούς (πόσους άραγε ακόμα;) λευκούς κρίνους, φωνάζει με λίγες λέξεις, αλλά κραυγάζει μέσα από τον τρόπο που επιχειρεί να τις βάλει σε τάξη, να τις συν-τάξει. Και προσοχή στη σύνταξη, την ώρα που Πυθίες προλέγουν…

Δεν θα ήθελα σε καμία περίπτωση και δεν παίρνω το ρίσκο να αναλύσω φράση φράση και λέξη λέξη την κραυγή διαμαρτυρίας και απόγνωσης μιας εφήβου, με τον γεμάτο ευαισθησία και καθάρια ακατέργαστο ακόμα τρόπο έκφρασης, που ωστόσο κρύβει πίσω και κάτω από τα σημαινόμενά του μια αλήθεια που όσο πληγώνει τόσο μεγαλώνει την αξία της. Γιατί πολλές φορές αυτό που πονάει μπορεί να έχει αξία μεγαλύτερη μακροπρόθεσμα από αυτό που φαινομενικά και βραχυπρόθεσμα …. χαϊδεύει ευήκοα ώτα. Aλλά κανείς δεν προσέχει τον αστερίσκο με τα ψιλά γράμματα στο κάτω μέρος της σελίδας…

Εύκολα λοιπόν και κάπως βιαστικά κι ανώδυνα καταλήξαμε σε συμπεράσματα. Ανακαλύψαμε επιτέλους τον αποδιοπομπαίο τράγο, του φορέσαμε και την ταμπέλα που γράφει «πανελλαδικές εξετάσεις» και τον στείλαμε να καεί στο πυρ το εξώτερον. Τα λέγαμε, δεν τα λέγαμε; Ουαί τοις ηττημένοις!

Και ναι! Η όλη διαδικασία των συγκεκριμένων εξετάσεων προκαλεί συναισθηματικούς τριγμούς και οδύνη. Ταράζει συθέμελα ολόκληρο το σύστημα της οικογένειας, εξαιτίας τόσο της οικονομικής αφαίμαξης όσο και της πίεσης που ασκείται στο καθένα από τα μέλη της. Και τούτη η πίεση έχει για κάθε μέλος και διαφορετικό βάρος, σε διαφορετικά σημεία, αλλά όταν η κοινή συνισταμένη των δυνάμεων ακουμπήσει στην κόψη του ξυραφιού, η δόνηση είναι ισχυρή, αλλά χωρίς να καταγράφεται σε ειδικό σεισμογράφο.

Καθώς όμως ο συλλογισμός συνεχίζει την πορεία του και επεκτείνεται, μια απλή ερώτηση: μήπως αυτό που βλέπουμε και δαιμονοποιούμε είναι μόνο η κορυφή του παγόβουνου, το οποίο μάλιστα έχει τόσο πλάτος και τόσο βάθος που αρνούμαστε να μπούμε ακόμα και στη διαδικασία της σαφούς αντίληψης, ακριβώς γιατί το αίσθημα προκαλεί ζάλη και το συναίσθημα ταραχή; Κανένα γεγονός και δη συμπεριφοράς, πόσο μάλλον όταν αυτή χαρακτηρίζεται ως «απονενοημένη», δεν είναι από μόνο του αυτόνομο και ανεξάρτητο. Οι κρίκοι της αλυσίδας είναι πολλοί και τα πολύτιμα μέταλλα όλο και σπανίζουν. Από τους καθορισμένους ή ακαθόριστους βιολογικούς, ενδογενείς παράγοντες, μέχρι την εξωγενή επίδραση και επιβολή υπάρχουν μονοπάτια σκοτεινά, ανεξερεύνητα, με φως λιγοστό και παγίδες πολλές. Ποιος όμως έχει (πια) τη δύναμη να αποκωδικοποιήσει σημεία (και τέρατα!) που εμφανίζονται πίσω από ευφάνταστους θάμνους, την ώρα μάλιστα που η Αλίκη περπατά αμέριμνη σε μια Χώρα που νομίζει, αθώα και γλυκιά, πως είναι των θαυμάτων.

Είναι γνωστό ότι κάθε είδους… εξέταση αποτελεί για τον άνθρωπο μια δοκιμασία. Κάθε δοκιμασία ενέχει και προσπάθεια και κόπο και μόχθο και επιτυχία, αλλά και αποτυχία. Εμπεριέχει την οδύνη, αλλά και τη χαρά της επίτευξης στόχου. Την απώλεια συγκεκριμένων στιγμών, αλλά και το κέρδος καλύτερων. Όλες βέβαια οι δοκιμασίες δεν είναι ίδιες. Κάποιες μάλιστα απαιτούν υψηλές καταθέσεις πνευματικής και συναισθηματικής ανθεκτικότητας. Και η αλήθεια βοά ότι η τελευταία κυρίως δεκαετία έχει φτάσει την ανθεκτικότητα μιας ολόκληρης κοινωνίας στα άκρα. Ίσως για αυτό και…. οι ακρότητες.

Η λέξη-κλειδί όμως που εμφανίζεται με γράμματα έντονα και πλάγια και υπογραμμισμένα και αποκωδικοποιεί το μυστήριο εισόδου στο «ανεξήγητο» είναι η λέξη «χρήματα».

«Δει δη χρημάτων, ω πολίται»! Μόνο που εδώ δεν μιλά ο Δημοσθένης, αλλά κραυγάζει ολόκληρη η κοινωνία. Γιατί οι νέοι μας, αντιγράφουν ό,τι την όραση ερεθίζει. Σε μια κοινωνία που αν όχι όλα, τα περισσότερα πωλούνται και αγοράζονται σε παζάρια ελπίδων, αντικείμενα και… υποκείμενα, αξίες και ιδέες, ζωή και θάνατος, τα εύκολα, τα γρήγορα, τα ανέξοδα γίνονται συχνά αυτοσκοπός. Και ευθύνη φέρουμε όλοι μας. Επιλέγουμε ωστόσο να υιοθετήσουμε το ψέμα, γιατί αυτό πονά λιγότερο από την «αλήθεια» που εμείς επιβάλαμε στα νέα παιδιά. Γιατί τα θέλαμε όλα. Και γιατί νομίσαμε ότι τα εύκολα είναι για τα παιδιά μας και τα καλύτερα. Αντιγραφή-επικόλληση. Αλλά έτσι είναι τούτη η ζωή.

Ποιος παίρνει το ρίσκο να μοιράσει φρούδες ελπίδες, διαμοιράζοντας της ψυχής τα ακριβά ιμάτια;

«Τα εύκολα, τα γρήγορα, τα ανέξοδα./ Και το σώμα δέσμιο μιας νάρκης παντός καιρού χειμερίας./Και ο νους φυλακισμένος να πληρώνει με πολυετή κάθειρξη/ αστοχίες και απρέπειες πλουσιοπάροχων δείπνων./ Κι ένα κλουβί από χρυσάφι και λίθους πολύτιμους, /εξαγορά και πανάκεια για φιλιά προδοσίας. /Μα ο χώρος στενός κατά των γεγονότων τον ρουν επιβάλλεται/ να αποτρέψει το όνειρο μιας πεταλούδας παρθένας./Και η ψυχή να ροκανίζεται από τρωκτικών παρελάσεις που ξεγελούν με παιάνες και εμβατήρια μιας άτεχνης, ασήμαντης μπάντας»(Γ.Γ.)

Τα πράγματα δεν είναι πάντα όπως φαίνονται. Και τα βιαστικά συμπεράσματα δεν δείχνουν κάθε φορά την ασφαλή έξοδο του λαβυρίνθου. Άσε που πάσχουμε από πλεόνασμα «λογικών». Το ά-λογο μπορεί να στερείται πλήρως της… λογικής, αλλά μέσα από το μύθο αυτό, το μόνο πλάσμα που φαίνεται να τη στερείται, αυτό επιλέχτηκε από τη λαϊκή θυμοσοφία, να βγάλει φτερά, να πετάξει ψηλά, να αποκτήσει φαντασία και συναίσθημα και να αναδυθεί μέσα από μιας πηγής το καθάριο νερό, ξεπλένοντας της Μέδουσας μητέρας του το αίμα ως… Πήγασος.

Άσε, που ακόμα καταλογίζουμε στη δύσμοιρη Μήδεια τον τραγικό θάνατο των παιδιών της. Του Παυσανία την κρίση την ακούει κανείς; Ή έτσι μας βολεύει; Και πού καιρός για ανατροπή και μελέτη…

Αυτά κι αν είναι άλματα… Και το κοντάρι στοιχίζει… Γιατί σαν οι κύκλοι ταραχτούν, άντε να βρεις το κέντρο. Κι ύστερα διαμαρτύρεσαι, άνθρωπε, για του σεισμού το επίκεντρο….