Ο Στάθης Λούβαρις υπογράφει το έργο «Ο Γερμανός λοχίας» των εκδόσεων Επίκεντρο
Γράφει ο δημοσιογράφος – συγγραφέας, Γιάννης Ζυγούλης
Η γερμανική κατοχή της Ελλάδας (1941-1944) είναι ασφαλώς μια μαύρη σελίδα της σύγχρονης Ιστορίας του τόπου μας. Τα γεγονότα εκείνων των ετών είναι αιματηρά για τους Έλληνες και καταστροφικά για το ελληνικό κράτος. Και οι περισσότερες από τις πληροφορίες που γνωρίζουμε σήμερα προέρχονται από ελληνικές πηγές. Είτε πρόκειται για μαρτυρίες, είτε για ιστορικά κείμενα ή ακόμα και για δημοσιεύματα της εποχής.
Μια διαφορετική πηγή για τα γεγονότα της Κατοχής, είναι το εξαιρετικό μυθιστόρημα – αληθογράφημα με τίτλο «Ο Γερμανός λοχίας» που υπογράφει ο συγγραφέας Στάθης Λούβαρις και κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Επίκεντρο. Στο βιβλίο δεν υπάρχει βιογραφικό σημείωμα του συγγραφέα αλλά ούτε και στο διαδίκτυο και το λογικό συμπέρασμα είναι ότι πρόκειται για ψευδώνυμο ή για πρωτοεμφανιζόμενο συγγραφέα. Επίσης ο όρος «αληθογράφημα» αναγράφεται στο εξώφυλλο του βιβλίου και δικαιολογείται απολύτως στις σελίδες του έργου. Το έργο συνοδεύεται από εκτεταμένη βιβλιογραφία η οποία παρατίθεται σε 15 σελίδες υπό τον τίτλο «έντυπες πηγές πρώτης ύλης». Όλα τα πρόσωπα, τα γεγονότα και τα τοπωνύμια είναι πραγματικά όμως σχεδόν όλα τα ονόματα τόπων και προσώπων είναι φανταστικά. Αυτή η επιλογή έγινε προκειμένου να προστατευθεί η ταυτότητα των πρωταγωνιστών και μαζί και του ίδιου του Γερμανού λοχία. Όμως αυτή η κιβδηλωνυμία έδωσε στο βιβλίο τη δυνατότητα να αντιπροσωπεύσει αδιακρίτως την ευρύτερη πραγματικότητα της κατοχικής περιόδου σε ολόκληρη την ελληνική επικράτεια.
Το «αληθογράφημα» λοιπόν, εκτυλίσσεται (μάλλον) στην Κρήτη, που ονομάζεται «Άδεσμος», κατά την περίοδο της Γερμανικής Κατοχής. Αφηγητής είναι ο Άλμπρεχτ Χάζε, λοχίας της γερμανικής Μυστικής Αστυνομίας Στρατού, ο οποίος γράφει τις εντυπώσεις του με μορφή ημερολογίου σ’ ένα σημειωματάριο. Ο Χάζε είναι αφοσιωμένος στο καθήκον του, είναι μέλος του ναζιστικού κόμματος και γράφει τα γεγονότα που θεωρεί σημαντικά για να τα διαβάσει στο μέλλον ο ανήλικος υιός του. Γράφει στην ελληνική γλώσσα, την οποία γνωρίζει άπταιστα, επειδή κανένας άλλος Γερμανός στη περιοχή δεν γνωρίζει ελληνικά. Έτσι είναι βέβαιος ότι το ημερολόγιό του δεν θα πέσει σε λάθος χέρια και αδιάκριτα βλέμματα.
Στις ημερολογιακές καταχωρήσεις του λοχία παρεμβάλλεται ένας Έλληνας ερευνητής, εγγονός ενός από τους αντάρτες που σκότωσαν τον Γερμανό τον Μάιο του 1944 σε ενέδρα, τιμωρώντας τον έτσι για τον θάνατο που έσπειρε στα χωριά τους. Με αυτές τις παρεμβολές οι αντιθέσεις γίνονται εντονότερες και φαίνεται ολοκάθαρα η άβυσσος που χωρίζει τις δύο πλευρές, τους κατακτημένους Έλληνες και τους Γερμανούς κατακτητές:
«Όπως σκοτώνω όλα τα τα κουνούπια, μη μπορώντας να ξεχωρίσω ποια τσιμπούν και ποια όχι, έτσι θα πρέπει να θεωρώ όλους τους Αδεσμίτες (κατοίκους της Άδεσμου) δυνάμει συμμορίτες, αναλώσιμους».
Ο Άλμπρεχτ Χάζε ασπάζεται πλήρως τη ναζιστική ιδεολογία και αποκαλεί «Ηγήτορα» τον Χίτλερ:
«Όσοι θέλουν να ζήσουν ας αγωνιστούν, και όσοι δεν θέλουν να αγωνιστούν στον κόσμο αυτό της αιώνιας πάλης δεν αξίζει να ζουν, λέει ο Ηγήτορας στον Αγώνα του».
Οι απόψεις του λοχία είναι ξεκάθαρα ναζιστικές είτε πρόκειται για δευτερεύοντα ζητήματα, είτε αφορούν την τάξη πραγμάτων σε ολόκληρο τον κόσμο:
«Όλοι οι μεγάλοι πολιτισμοί του παρελθόντος χάθηκαν επειδή η δημιουργική φυλή εξοντώθηκε λόγω της δηλητηρίασης του αίματος, υποστηρίζει ο Ηγήτορας. Ο σύγχρονος ελληνικός λαός, για παράδειγμα, ακριβώς επειδή υπέστη άπειρες επιμειξίες δεν έχει παρά την επικαρπία μιας περιοχής και πλήθους αριστουργημάτων των οποίων ο βόρειος λαός, ο αληθινός δημιουργός τους, παραμένει βάσει βιολογικού δικαιώματος ο νόμιμος κάτοχος».
Στις 3 Νοεμβρίου 1942, ο λοχίας σημειώνει στο ημερολόγιό του μια λεπτομέρεια ενδεικτική της απόστασης από τους κατεχόμενους Έλληνες:
«Χθες άρχισε η χειμερινή ώρα, κι εδώ και στη Γερμανία. Ωστόσο κάποιοι Έλληνες δεν υπάκουσαν, επειδή η αλλαγή αυτή είναι γερμανική διαταγή. Δημιουργήθηκαν δηλαδή “παλαιοωρολογίτες”».
Ο Χάζε δεν πτοείται από τις γερμανικές αποτυχίες και η πίστη του παραμένει ισχυρή ακόμα και στις ήττες:
«Φημολογείται ότι τα στρατεύματα του Ρόμμελ έχουν υποστεί σαρωτική ήττα και ότι θα χάσουμε την Αφρική. Βέβαια το Μεγάλο Γερμανικό Ράιχ δεν ενδιαφέρεται ούτως ή άλλως για την Αφρική, αφού το παιχνίδι θα κριθεί από τον αγώνα για ζωτικό χώρο στην Ανατολή».
Λίγο αργότερα, στις 3 Φεβρουαρίου 1943, μαθαίνει για την καταστροφή στο Ανατολικό μέτωπο αλλά απτόητος εξακολουθεί να ονειρεύεται θριάμβους:
«Χθες παραδόθηκαν στους Ρώσους τα στρατεύματά μας που πολεμούσαν στο Στάλινγκραντ. Η Μεγάλη Γερμανική Αυτοκρατορία έφτασε προφανώς στο απώτατο ανατολικό της σύνορο, στο άκρο του ιστορικού της πεπρωμένου. Όταν κερδίσουμε τον πόλεμο, στην περιοχή δυτικά του Στάλινγκραντ θα εξακολουθεί να μαίνεται μια αιώνια ασύμμετρη σύγκρουση με Ρώσους συμμορίτες».
Και σε κάποια στιγμή δίνει και σαφείς πληροφορίες για την ψυχοσύνθεση ενός ανθρώπου που δέχεται να εκτελέσει βάναυσες διαταγές:
«Οι ανακρίσεις μου είναι συχνά ανιαρές. Η μεγαλύτερη ευχαρίστησή μου είναι οι μαζικές συλλήψεις και κατόπιν οι επιλεκτικές απελευθερώσεις, όταν έχω μπροστά μου ανθρώπους που περιμένουν την απόφασή μου».
Εν κατακλείδι, το μυθιστόρημα «Ο Γερμανός λοχίας» είναι ένα εξαιρετικά ενδιαφέρον έργο που θα μπορούσε να διαβαστεί και ως ιστορικό δοκίμιο. Ο συγγραφέας έκανε βαθιά και συστηματική έρευνα για να τεκμηριώσει τις πληροφορίες του και στο τέλος για να υποστηρίξει τον χαρακτηρισμό «αληθογράφημα».
Όμως πάνω από όλα, το έργο είναι ένας ύμνος για την αντίσταση και τη μαχητικότητα των Ελλήνων κατά τη διάρκεια της Κατοχής. Γι’ αυτό, ο «Γερμανός λοχίας» αξίζει να διαβαστεί!
Ο Γιάννης Ζυγούλης γεννήθηκε στη Στυλίδα Φθιώτιδος και τα τελευταία χρόνια ζει στο Ηράκλειο της Κρήτης. Είναι επαγγελματίας δημοσιογράφος και μέλος της Ένωσης Συντακτών Ημερησίων Εφημερίδων Αθηνών (ΕΣΗΕΑ). Έχει εργαστεί ως ρεπόρτερ στις εφημερίδες Καθημερινή και Νέα Μεσημβρινή, στο περιοδικό ΕΝΑ και στους ραδιοφωνικούς σταθμούς Σκάι και Flash.Επίσης διετέλεσε επί σειρά ετών αρχισυντάκτης ύλης στην εφημερίδα Ημερησία. Είναι μέλος του Ομίλου Φθιωτών Λογοτεχνών και Συγγραφέων.
