Φασισμός. Η ιστορία μιας ιδεολογίας – Σώτη Τριανταφύλλου – Σχολιάζει ο Δημήτρης Μπουζάρας.

Με ένα ζωτικό, αμείλικτο, βασανιστικό, ερώτημα ξεκινά κανείς να διαβάζει το νέο βιβλίο της Σώτης Τριανταφύλλου με τίτλο Φασισμός, Ιστορία μιας ιδεολογίας, το οποίο κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Πατάκη. Ένα ερώτημα, που δε θα έπρεπε καν να υφίσταται.

Τι είναι αυτό που κρατά ακόμη ζωντανό, το Φασισμό στις μέρες μας;

Στο βιβλίο, η Σώτη Τριανταφύλλου, επιχειρεί μια ουσιαστική και νηφάλια προσέγγιση, ενός φαινομένου που σημάδεψε τον 20ό αιώνα. Ενός φαινομένου ωστόσο, το οποίο  εξακολουθεί να απασχολεί έντονα, τη σύγχρονη κοινωνία.

Με σοβαρότητα, επαγγελματισμό και τεκμηρίωση, ξετυλίγει το σκοτεινό κουβάρι του αίματος, του πόνου και της βίας, από την αρχή και μέσα από ιστορικά γεγονότα ,παραδείγματα, πολιτική ανάλυση και κριτικό στοχασμό, δεν περιορίζεται σε μια απλή καταγραφή, αλλά επιδιώκει να εξηγήσει τις συνθήκες που ευνόησαν την άνοδο του φασισμού, όπως επίσης και τους λόγους για τους οποίους παρόμοιες ιδέες, ενώ θα έπρεπε να βρίσκονται βαθιά στη λήθη του χρόνου, ωστόσο, επανεμφανίζονται.

Ποιο να είναι άραγε, το συνώνυμο του φασισμού; Ποιο να είναι το συνώνυμο της βίας, του νόμου της ζούγκλας και της δικαιοσύνης του ισχυρότερου; Τι είναι αυτό που ξυπνά τον φασισμό και που ζει; Είναι μακριά, να μείνουμε ήσυχοι; Η μήπως είναι τόσο κοντά, που δε προλαβαίνουμε να πάρουμε καν μια ανάσα;

Η συγγραφέας, μέσα από την προσέγγιση του θέματος, αναδεικνύει  και μια άλλη πλευρά του φασισμού παρουσιάζοντας τον και ως νοοτροπία, η οποία συνδέεται σαφώς με τον φόβο, την ανασφάλεια, την ανάγκη του ανήκειν, την επιβολή και τον επηρεασμό του περιβάλλοντος στο άτομο, την απειλή, την έλλειψη γνώσης, τον αυταρχισμό, την πίστη στο νόμο του ισχυρότερου, την έλλειψη συναισθήματος και εν συναίσθησης, μια προσέγγιση που καθιστά το παρόν βιβλίο, αν και αναφερόμενο σε μια άλλη εποχή , εξαιρετικά επίκαιρο στις μέρες μας.

Ένα εντυπωσιακά βαθύ και πυκνό βιβλίο, που παρά το μέγεθος του, 350 σελίδες, απαντά σε πλήθος ερωτημάτων και εξηγεί με υπευθυνότητα όλη την ιστορία της ντροπής, από την αρχή:

Τι συνέβαλε στη διανοητική προετοιμασία και  από που άντλησε  στοιχεία του, ο φασισμός;

Που, πότε και πως γεννήθηκε το πρώτό φασιστικό κίνημα;

Σε τι και τι είδους απάντηση, ήταν ο φασισμός;

Ποιος ο ρόλος της προπαγάνδας, πως προετοίμασε και σταθεροποίησε το φασιστικό καθεστώς;

Δίχως Μουσολίνι θα υπήρχε φασισμός;

Με ποιους, οι φασίστες μοιράζοντας ίδια στοιχεία και ενίοτε συμμαχούσαν;

Ποια τα χαρακτηριστικά του  τυπικού φασίστα;

Για ποιους λόγους ο φασισμός, θεωρείται civil religion;

Ποια η σχέση του με τον Φουτουρισμό;

Ποια η σχέση φασισμού και ακροδεξιάς;

Φασισμός  και ναζισμός, δίδυμα;

Πως έβλεπαν οι δύο το κράτος;

Για ποιους λόγους ο φασισμός, σε όλες του τις εκφάνσεις, γνώρισε αποδοχή και υποστήριξη από ανθρώπους κάθε ηλικίας και κάθε  οικονομικού, κοινωνικού και μορφωτικού επιπέδου;

Τι αναβαθμίζει την ακροδεξιά σε φασισμό;

Ποια η σχέση φασισμού  και καθολική εκκλησίας;

Τι είναι ο ολοκληρωτισμός;

Τι είναι μη δημοκρατία;

Τίνος διάδοχοι ήταν τα SS;

Ποια ήταν η Gestapo;

Τι ήταν οι λεγόμενες ratlines, από που ξεκινούσαν, ποιους φυγάδευσαν, για που και με τη βοήθεια ποιων;

Ποιος ο τυπικός ναζί;

Ποιο το χρονικό της ισπανικής φάλαγγας και για ποιο λόγο μας ενδιαφέρει;

Κάνει λάθη η Ιστορία και μάλιστα εις διπλούν;

Πως λειτουργήσαν και λειτουργούν οι δικτατορίες ανά τον κόσμο;

Πόση Δημοκρατία χρειάζεται ένα πολίτευμα για να είναι δημοκρατικό;

Η συγγραφέας, φέρνει τον αναγνώστη σε επαφή με την φασιστική κοσμοθεωρία,  παρουσιάζει την γέννηση, την πορεία, τους λόγους εδραίωσης και έτσι ο αναγνώστης γνωρίζοντας  τις ρίζες, τη δύναμη και τη δυναμική που είχε,  εν τελεί κατανοεί για ποιους λόγους υπήρξε τόσο μεγάλη απήχηση και γοητεία, όχι μόνο στον ιταλικό η γερμανικό απλό λαό, αλλά και σε όλες τις κοινωνικές τάξεις, ενώ συνεχίζει να γοητεύει, ακόμη και στην εποχή μας.

Τι γίνεται όταν τα ένστικτά προπορεύονται της λογικής, όταν η ακόρεστη  όρεξη για εξουσία, συνεχώς αυξάνεται; Όταν το άτομο παύει να υφίσταται και διαλύεται στο σύνολο; Όταν η φωνή του, γίνεται ψίθυρος στα ουρλιαχτά;

Με γλώσσα άμεση ,σαφή, δίχως διδακτισμό και δίχως περιττές ούτως η άλλως συναισθηματικές εξάρσεις και υπερβολές, παρουσιάζει το θέμα, μη αφήνοντας σκοτεινά  σημεία, καθιστώντας το έτσι,  προσβάσιμο και κατανοητό, από το ευρύ κοινό, στο οποίο ούτως ή άλλως απευθύνεται.

Η συγγραφέας με την επιστημονική μεθοδολογία της, στο βιβλίο αυτό,  βοηθά να αναδυθούν  κρίσιμα ηθικά και πολιτικά ζητήματα που συνδέονται με την τραυματική μνήμη και εμφανίζονται εκ νέου, σε μια Ευρώπη, σοκαρισμένη, σχεδόν απροστάτευτη, μετέωρη, αναποφάσιστη, η οποία  και πάλι δε δείχνει ικανή  να λάβει  κρίσιμες, γρήγορες και σωστές αποφάσεις, στην παγκόσμια σκακιέρα του τρόμου.

Ρίχνει άπλετο φως σε όλες τις πτυχές, εξηγώντας τα επι μέρους θέματα, με πλήθος πηγών, σαφών επεξηγήσεων και ένα μεγάλο μέγεθος  δυσεύρετων πληροφοριών για όλα όσα,  αφορούν το θέμα.

Το βιβλίο γεννά πολλούς προβληματισμούς και πλήθος ερωτημάτων τοποθετώντας τον αναγνώστη αφενός  στη θέση του κριτή και αφετέρου του κρινόμενου. Ήταν δυνατόν να αποφευχθούν όλα αυτά; Ήταν δυνατόν να διακοπεί η κύηση του αυγού του φιδιού; Ήταν δυνατόν να σταματήσει, εφόσον  είχε ήδη γεννηθεί; Μπορούμε όλοι εμείς τώρα, να κάνουμε κάτι;

Μια εξαιρετικά πυκνή επισκόπηση της ιστορίας του φιδιού που λαγοκοιμάται, η οποία έχει να μας δώσει πολλά, σημαντικά και επείγοντα μηνύματα, με σημαντικότερο ίσως, την αναθεώρηση της ηθικής, της ηθικής μας και  στην  οποία, παρουσιάζονται ανάγλυφα, οι κοινωνικές, οικονομικές, πολιτικές και ιδεολογικές εξελίξεις μια εποχής που το γέννησε, το μεγάλωσε και το γιγάντωσε.

Ένα εξαιρετικά χρήσιμο και πάντα επίκαιρο βιβλίο στο οποίο, θα πρέπει να επανερχόμαστε τακτικά!