Πώς έβλεπαν την Τρίτη Ηλικία οι Αρχαίοι Έλληνες συγγραφείς; – Ομιλία Θ. Μουσόπουλου στο Γενικό Νοσοκομείο Ξάνθης  και τη Σχολή Ανώτερης Επαγγελματικής Κατάρτισης

ΕΥΧΑΡΙΣΤΗΡΙΟ

  Νιώθω την ανάγκη βαθύτατα να ευχαριστήσω τη Η Διοικήτρια του Γενικού Νοσοκομείου Ξάνθης κα Ζωή Κοσμίδου και τον υπεύθυνο της ΣΑΕΚ κ. Παναγιώτη Μανιά για την τιμητική πρόσκληση. Ευχαριστώ όσους και όσες σπουδαστές και εκλεκτούς συμπολίτες και συμπολίτισσες παρακολούθησαν την ομιλία την Τετάρτη 19 Νοεμβρίου 2025.

  Η ομιλία αναφερόταν σε τρεις ενότητες θεμάτων:

1. Γενική διαχρονική αναφορά στην Τρίτη ηλικία
2. Ο Ιπποκράτης και η διατροφή των αρχαίων
3. Αρχαίοι συγγραφείς: Αριστοτέλης, Πλάτων, Ξενοφών, Πλίνιος και Αριστοφάνης.

  Ένα μικρό δείγμα από τις τρεις ενότητες της ομιλίας :

1.Η αρχαία ελληνική διατροφή βασιζόταν στην «μεσογειακή τριάδα» δημητριακών, ελαιόλαδου και κρασιού, συμπληρωμένη με λαχανικά, όσπρια, φρούτα, γαλακτοκομικά και, λιγότερο συχνά, κρέας και ψάρι. Η μέρα χωριζόταν σε τρία κύρια γεύματα: τον «ἀκρατισμό» (πρωινό), το «ἄριστον» (μεσημεριανό) και το «δεῖπνον» (βραδινό). Η διατροφή είχε στόχο την υγιεινή ισορροπία και η κατανάλωση γευμάτων συχνά συνδεόταν με κοινωνικές δραστηριότητες (συμπόσιον).

  Σύμφωνα με την ομάδα του έργου Biomuse, η οποία αποτελεί συνεργασία μεταξύ του Εργαστηρίου Φυσικής Ανθρωπολογίας του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης και της Ομάδας Παλαιογενετικής του Πανεπιστημίου του Μάιντς, η διατροφή των αρχαίων Ελλήνων βασιζόταν κυρίως σε ζωικά προϊόντα, τα οποία συνέβαλαν μεταξύ 40% και 90% της θερμιδικής τους πρόσληψης. Κατά μέσο όρο, αυτό κυμαινόταν από 70% έως 80%.

2.  Ο Ιπποκράτης (Κως 460 – Λάρισα 377 π.Χ.)  αρχαίος  ιατρός που θεωρείται μία από τις πιο εξέχουσες προσωπικότητες στην ιστορία της ιατρικής. Ο Ιπποκράτης είναι ο θεμελιωτής της ορθολογικής ιατρικής που κατόρθωσε να την απαλλάξει από τα μεταφυσικά στοιχεία, τις προλήψεις, τις προκαταλήψεις, τις δαιμονολογίες και τις δεισιδαιμονίες της εποχής. Πέτυχε το αρμονικό συνταίριασμα της ανθρωποκεντρικής επιστήμης με την ιατρική τέχνη και τον φιλοσοφικό στοχασμό.

  Οι αρχές του Ιπποκράτη, όπως «η τροφή σου να είναι το φάρμακό σου» και «κρείττον του θεραπεύειν το προλαμβάνειν», είναι θεμελιώδεις για την υγεία στην τρίτη ηλικία, τονίζοντας τη σημασία της διατροφής και της πρόληψης για την ποιότητα ζωής των ηλικιωμένων.

3.. Από τους αρχαίους συγγραφείς εδώ αναφέρομαι στον

Ξενοφώντα που στα  Απομνημονεύματα, όπου μας πληροφορεί πως    ο μεγαλύτερος γιος του Σωκράτη, ο Λαμπροκλής, είχε προστριβές με τη μητέρα του. Ο Σωκράτης, συζητώντας μαζί του τον καθοδηγεί στον δρόμο της υπακοής και του σεβασμού. Τον συμβουλεύει να συμπεριφέρεται με σύνεση. Σε περίπτωση που πάψει να τιμά την μητέρα του, εφόσον  διακρίνεται για τη σύνεσή του, μπορεί να παρακαλέσει τους θεούς να τον συγχωρήσουν,  μιας και δεν θα τον θεωρήσουν άνθρωπο αχάριστο, άνθρωπο που δεν αναγνωρίζει και δεν παραδέχεται το λάθος του. Από την άλλη, θα κερδίσει και τη συμπάθεια των συνανθρώπων του, αφού δεν θα τον περιφρονήσουν αν αντιληφθούν την απρεπή του συμπεριφορά απέναντι στη μητέρα του.

  Πολύ χαρακτηριστικά ο Ξενοφών / Σωκράτης λέγει: «Τοὺς δὲ ἀνθρώπους φυλάξῃ μή σε αἰσθόμενοι τῶν γονέων ἀμελοῦντα πάντες ἀτιμάσωσιν, εἶτα ἐν ἐρημίᾳ φίλων ἀναφανῇς».

[ = Πρόσεξε μήπως οι άνθρωποι καταλαβαίνοντας ότι παραμελείς τους γονείς σου, όλοι θα σε ατιμάσουν, και έτσι βρεθείς χωρίς φίλους].

 Με τη συνετή συμπεριφορά ούτε τους φίλους θα χάσεις, ούτε θα σε βασανίζει η μοναξιά.

*

  Από κάθε άποψη θα είμαστε σε καλύτερη κατάσταση, αν ακούμε τους αρχαίους συγγραφείς.