Μια παράξενη γυναίκα – Λεϋλά Ερμπίλ – Εκδόσεις Ροές – Σχολιάζει η Δήμητρα Σαμλίδου.
Γραμμένο για πρώτη φορά το 1971, η Παράξενη Γυναίκα της Λεϋλά Ερμπίλ τάραξε τα νερά και προκάλεσε αίισθηση στους κύκλους της τουρκικής λογοτεχνίας κατά τις τελευταίες δεκαετίες του 20ού αιώνα.
Η συγγραφέας του έργου, Λεϋλά Ερμπίλ, γεννήθηκε το 1931 και απεβίωσε στις 19 Ιουλίου 2013 στην Κωνσταντινούπολη. Σπούδασε Αγγλική Φιλολογία στο Πανεπιστήμιο της Κωνσταντινούπολης, μη ολοκληρώνοντας τον κύκλο των σπουδών της, λόγω του πρώτου της γάμου. Το 1960 εκδόθηκε το πρώτο της βιβλίο, μια συλλογή διηγημάτων με τίτλο Λαναράς. Ένα χρόνο αργότερα, έγινε μέλος του τότε νεοϊδρυθέντος Εργατικού Κόμματος Τουρκίας, όπου και ανέλαβε καθήκοντα στο Γραφείο Τέχνης και Πολιτισμού. Το παρόν έργο αποτελεί το πρώτο της μυθιστόρημα, ενώ τα επόμενα χρόνια συνέγραψε κι άλλα μυθιστορήματα και συλλογές διηγημάτων. Το 2002 προτάθηκε για Νόμπελ Λογοτεχνίας από την τουρκική Ένωση Συγγραφέων, κάτι που την κατέστησε την πρώτη γυναίκα υποψήφια για Νόμπελ στη χώρα της. Από το 2005 πάλεψε με μία σπάνια ασθένεια (ιστιοκυττάρωση κυττάρων Langerhans), για την οποία είχε σχολιάσει: “Ο πόνος και η δυστυχία με έκαναν να αρρωστήσω”.
Η παράξενη γυναίκα ξεκινάει την αφήγηση μέσα από καταγραφές στο ημερολόγιό της με αποσπάσματα της ζωής της, στιγμιότυπα, αλληλεπιδράσεις με φίλους, οικογένεια, ποιητές. Είναι μια νεαρή κυρία, φοιτήτρια στην ιδιότητα, ένα φύλλο που πηγαίνει κόντρα στον πατριαρχικό άνεμο που θέλει να της επιβληθεί και να την παρασύρει. Δεν μας συστήνεται, όμως δίνει το χρονολογικό και τοπικό πλαίσιο: αρχές του ’50 στην Κωνσταντινούπολη. Το κορίτσι, παρά το διανοητικό της επίπεδο, τον αναστοχαστικό και σκεπτώμενο τρόπο σκέψης του, κατάγραφει τα γεγονότα της ζωής της με ύφος λαϊκότροπο και ενίοτε υβριστικό. Στο δεύτερο κεφάλαιο, τη σκυτάλη της αφήγησης παίρνει ο πατέρας της, του οποίου τον ειρμό ο αναγνώστης ακολουθεί σε ένα παραλήρημα σύγχυσης λίγο πριν πεθάνει. Σε αυτό το σημείο, ο αναγνώστης μαθαίνει το όνομα της πρωταγωνίστριας, αλλά και διάφορα ιστορικά, πολιτικά και πολεμικά γεγονότα που διαδραματίστηκαν στο πρώτο μισό του εικοστού αιώνα. Χαμένος στις αναμνήσεις του απ’ όταν ταξίδευε στα καράβια, εικόνες από το παρελθόν που συνθέτονται σε ασύνδετο σχήμα, ο πατέρας δίνει στον αναγνώστη την ευκαιρία να γνωρίσει τη νεότερη ιστορία της Τουρκίας.
Στα δύο τελευταία κεφάλαια, ο αφηγητής γίνεται παντογνώστης και μιλάει στο τρίτο πρόσωπο για τους ήρωες που συμμετέχουν. Με μια σουρρεαλιστική απόδοση της κηδείας του πατέρα της πρωταγωνίστριας, γίνεται ξεκάθαρη η εγκατάλειψη της Νερμίν – κόρης – της ποίησης και των λογοτεχνικών κύκλων για να ασχοληθεί με τον κοινωνικό αγώνα απέναντι στην ισότητα των τάξεων στα τουρκικά πράγματα και την πολιτική της στράτευση. Στο τελευταίο κεφάλαιο, ούσα μεγάλη και ώριμη, η Νερμίν έχει εγκαταλείψει το σύζυγο, την ήσυχη και φτωχική της ζωή, για να περάσει μόνη σχεδόν τις τελευταίες σελίδες του βιβλίου προβληματισμένη για την πορεία και εξέλιξή της, ενώ διερωτάται, τελικά, αν αγαπάει τους ανθρώπους.
Αφηρημένη στην ιδέα να ξεκόψει από τις παραδοσιακές νόρμες, τη στιγμή που μία χώρα προσπαθεί να αποκολληθεί από το αιματηρό παρελθόν, η παράξενη γυναίκα πρωτοστατεί στον αγώνα για την ανάδειξη της θέσης της γυναίκας στην κοινωνία και τη βιοπάλη του εργατικού στρώματος σε συνθήκες διαβίωσης.
Εκεί που ακόμα και πρόσωπα ενός δήθεν ανώτερου πνευματικού επιπέδου προσπαθούν να της κλείσουν το στόμα, η Νερμίν φωνάζει και διαμαρτύρεται ακόμα πιο έντονα. Άραγε, οι πολιτικές και κοινωνικές της πεποιθήσεις, που παρεκκλίνουν από το στερεοτυπικό υπόδειγμα, είναι αυτές που την κατέστησαν παράξενη; Ή μήπως οι άνθρωποι του κοινωνικού στερεώματος τη βάφτισαν έτσι;
Λεϋλά Ερμπίλ
Οι απόψεις του εκάστοτε άρθρου, αντικατοπτρίζουν την προσωπική άποψη του συντάκτη. Προτείνουμε, ο εν δυνάμει αναγνώστης, αφενός να προβαίνει σε έλεγχο αγοράς, για την εύρεση της πιο συμφέρουσας τιμής, αφετέρου κατά την αγορά, να επισκέπτεται οποιοδήποτε βιβλιοπωλείο, ώστε να ελέγξει από μόνος του, κατά πόσο το συγκεκριμένο ανάγνωσμα, καλύπτει τις ανάγκες και τα ενδιαφέροντα του.
