Quantum – Manjit Kumar – Εκδόσεις Πατάκη- Σχολιάζει ο Ιωάννης Διαμαντόγλου.
Ένας κόσμος φτιαγμένος με υλικό από αόρατα σωματίδια, κινούμενα μέσα σε σύννεφα πιθανοτήτων με ασύλληπτες ταχύτητες . Μια ορολογία μοντέρνα, αιχμηρή, μεγαλοπρεπής και ελιτίστικη που ίσως μοιάζει απρόσιτη για το ευρύ αναγνωστικό και μη κοινό. Ας το κάνουμε όμως περισσότερο ιντριγκαδόρικο, με την εξής πληροφορία.: Δεν είμαστε απλώς θεατές του σύμπαντος· είμαστε συν-δημιουργοί της πραγματικότητας που βλέπουμε. Ο κόσμος κάνει μαγικά πράγματα
όταν δεν τον κοιτάμε. Φανταστείτε ότι είστε μπροστά σε ένα κουτί με μια μπάλα, κάθε φορά που δεν κοιτάτε η μπάλα μπορεί να βρίσκεται παντού μέσα στην έκταση του κουτιού, αλλά μόλις ανοίξετε το κουτί και κοιτάξετε μέσα, η μπάλα επιλέγει ένα σημείο συγκεκριμένο και τοποθετείται.
Δηλαδή, το βλέμμα σας βοηθά τη μπάλα να αποφασίσει πού θα κάτσει. Στην κβαντική φυσική, η πραγματικότητα υπάρχει σε υπέρθεση –συνύπαρξη- πολλών πιθανών καταστάσεων μέχρι τη στιγμή που παρατηρείται. Η παρατήρηση (ή η μέτρηση) δεν αποκαλύπτει μια ιδιότητα αλλά την δημιουργεί. Αυτό ακριβώς το δεδομένο, συνετέλεσε σε μια από τις μεγαλύτερες επιστημονικές διαμάχες που υπήρξε ποτέ.
Το βιβλίο «Quantum – Αϊνστάιν, Μπορ και η μεγάλη διαμάχη για τη φύση της πραγματικότητας» του Manjit Kumar αποτελεί μια ιστορική, φιλοσοφική αφήγηση για τη δημιουργία και την εξέλιξη της κβαντικής θεωρίας, επικεντρωμένη στη διάσημη αντιπαράθεση ανάμεσα στον Άλμπερτ Αϊνστάιν και τον Νιλς Μπορ. Πρόσωπα που είναι καταγεγραμμένα σε όλους μας ως μαθηματικές εξισώσεις ή νόμοι σε αυτό το βιβλίο ενδύονται την ανθρωπινή τους υπόσταση, αποκτούν σάρκα και οστά συμμετέχοντας σε μια κινηματογραφική αφήγηση της επιστημονικής σύγκρουσης.
Πλανκ, Χάιζενμπεργκ, Σρέντινγκερ, Πάουλι, Ντιράκ παρουσιάζονται ως δραματικά πρόσωπα μέσα σε μια πνευματική επανάσταση, που δεν είναι μυθοπλασία, αλλά η πραγματική καταγραφή της ιστορίας. Το βιβλίο καταφέρνει να μετατρέψει αδιάφορα επιστημονικά ορόσημα, σε κινηματογραφική συνέχεια μιας ασύγκριτα ενδιαφέρουσας ιστορίας. Αν δεν ήταν βιβλίο θα μπορούσε κάλλιστα να είναι το πρελούδιο του Κρίστοφερ Νόλαν, θυμίζοντας σε πολλά επίπεδα την ταινία Οπενχάιμερ. Η
«φιλική» διαμάχη μεταξύ των Αϊνστάιν-Μπορ, κορυφώνεται στα συνέδρια Σολβάι (1911-1930), αποτυπώνοντας στην πράξη δύο ασυμβίβαστες κοσμοθεωρίες: του Αϊνστάιν, που επιμένει ότι «ο Θεός δεν παίζει ζάρια», όποτε αποδέχεται μια ντετερμινιστική άποψη του κόσμου και του Μπορ, που υποστηρίζει ότι η πραγματικότητα υπάρχει μόνο μέσα από την παρατήρηση.
Ο συγγραφέας Kumar εξηγεί τον τρόπο πώς μέσα από αυτήν την σύγκρουση γεννήθηκαν οι αρχές της απροσδιοριστίας, της σχετικότητας της μέτρησης και τελικά η κβαντική φυσική που θεμελιώνει σε μεγάλο ποσοστό όλη τη σύγχρονη τεχνολογία. Παράλληλα, φωτίζει και τις φιλοσοφικές συνέπειες της θεωρίας: δηλαδή τι σημαίνει «πραγματικότητα» και αν η πράξη της παρατήρησης τελικώς τη διαμορφώνει.
Αναμφισβήτητα μιλάμε για ένα κορυφαίο βιβλίο του χώρου, συγκεντρώνοντας ανεκτίμητο όγκο πληροφοριών, αλλά χωρίς να χάνει σε σασπένς και ενδιαφέρον. Μια ισορροπία πολύ εύκολα κατεδαφίσημη αν παρέχονται αποσπασματικά στοιχεία και δεδομένα. Δανειζόμενος την ορολογία τηλεπωλητών, θα έλεγα στους απανταχού ερευνητές και ζηλωτές της εν λόγω επαναστατικής περιόδου, να σηκωθούν από ντιβάνια, καρέκλες, καναπέδες και να μελετήσουν αυτό το ανεκτίμητο βιβλίο. Όσοι δεν γνώριζαν καν το αντικείμενο και την συγκεκριμένη διαμάχη, με έναν συγκεντρωτικό οδικό χάρτη, είναι σίγουρο ότι θα δουν τον κόσμο διαφορετικά μετά την ανάγνωση του.
Οι απόψεις του εκάστοτε άρθρου, αντικατοπτρίζουν την προσωπική άποψη του συντάκτη. Προτείνουμε, ο εν δυνάμει αναγνώστης, αφενός να προβαίνει σε έλεγχο αγοράς, για την εύρεση της πιο συμφέρουσας τιμής, αφετέρου κατά την αγορά, να επισκέπτεται οποιοδήποτε βιβλιοπωλείο, ώστε να ελέγξει από μόνος του, κατά πόσο το συγκεκριμένο ανάγνωσμα, καλύπτει τις ανάγκες και τα ενδιαφέροντα του.
